ଗତଂ ଶୋକୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ
ഗതം ശോകോ ന കർതവ്യോ (കഴിഞ്ഞതിനെ ഓർത്ത് ദുഃഖിക്കരുത്) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିର ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଶ୍ଳୋକ ଶାନ୍ତିର କଳାକୁ ଗୋଟିଏ ପଂକ୍ତିରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରେ — ବିତିଯାଇଥିବାର ଶୋକ କର ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତର ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ, କାରଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବର୍ତ୍ତମାନରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହା ସମତା ଓ ମନଃସ୍ଥୈର୍ଯ୍ୟର ଏକ କାଳଜୟୀ ସୂକ୍ତି ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ଶିଖାଏ ଯେ ସାର୍ଥକ ଓ ଶାନ୍ତ ଜୀବନ ସେମାନଙ୍କର ଯେଉଁମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ଷଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମର୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Chanakya Niti · Chanakya (Vishnugupta / Kautilya) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
ଚାଣକ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଏକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଢ଼ିଥିଲା, ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ମହାନ ଉଦ୍ୟମ ପାଇଁ ଅନୁତାପ କିମ୍ବା ଭୟରେ ଅଣଆଚ୍ଛାଦିତ ମନ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସେହି ବ୍ୟାବହାରିକ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ: ସେ ବିଚକ୍ଷଣ — ସ୍ପଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ — ମାନଙ୍କୁ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ନା ଅତୀତର ଶୋକ କରନ୍ତି, ନା ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ବରଂ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ସମର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିପରି ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ କର୍ମ କରନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଜ୍ଞାନୀମାନେ କୁହନ୍ତି ଏହି ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକର ବୁଡ଼ୁଥିବା ହୃଦୟକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଉଠାଇ ଦେବାର ଶକ୍ତି ଅଛି, କାରଣ ଯେଉଁ କ୍ଷଣରେ ମଣିଷ ପ୍ରକୃତରେ ଅତୀତର ଶୋକ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଭୟ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେହି କ୍ଷଣରେ ମନର ଭାର ଖସିଯାଏ ଏବଂ କେବଳ ସ୍ପଷ୍ଟ, କର୍ମଯୋଗ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ହିଁ ବାକି ରହେ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଗତଂ ଶୋକୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯଂ ନୈଵ ଚିନ୍ତଯେତ୍। ଵର୍ତମାନେନ କାଲେନ ଵର୍ତଯନ୍ତି ଵିଚକ୍ଷଣାଃ॥
gataṁ śoko na kartavyo bhaviṣyaṁ naiva cintayet। vartamānena kālena vartayanti vicakṣaṇāḥ॥
ଅର୍ଥ:ଯାହା ବିତିଗଲା ତାହାର ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଯାହା ଆସୁଅଛି ତାହାର ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କେବଳ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳରେ ହିଁ ନିଜ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରନ୍ତି। ସ୍ଥିର ମନର ରହସ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ଶିଖାନ୍ତି — ବିତିଯାଇଥିବାର ଅନୁତାପ ଓ ଆସୁଥିବାର ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଜୀବନର ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କର୍ମ କରିବା।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ഗതം ശോകോ ന കർതവ്യോ (കഴിഞ്ഞതിനെ ഓർത്ത് ദുഃഖിക്കരുത്) ପାଠର ଲାଭ
ଅନୁତାପ ଓ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ସମତା ବିକଶିତ କରେ
ମନକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ଷଣରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଓ କର୍ମ କରିବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ କରେ
ଅତୀତର ଶୋକ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଚିନ୍ତାକୁ ଲାଘବ କରେ
ଶାନ୍ତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କର୍ମକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ
ଚାପ, ଅତିଚିନ୍ତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହାୟକ
ଦୈନନ୍ଦିନ ସଚେତନତା ଓ ମନନ ପାଇଁ ଏକ ଛୋଟ, ସ୍ମରଣୀୟ ଶ୍ଳୋକ
ഗതം ശോകോ ന കർതവ്യോ (കഴിഞ്ഞതിനെ ഓർത്ത് ദുഃഖിക്കരുത്) ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ଳୋକକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଠନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚରଣକୁ ମନର ଖମ୍ଭ ଢିଲା କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ: ଯାହା ବିତିଗଲା ତାହା ଗଲା — ଶୋକ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ଭବିଷ୍ୟତ ଏବେ ଆସିନାହିଁ — ଚିନ୍ତା ତଳକୁ ରଖନ୍ତୁ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବେ ବଞ୍ଚନ୍ତି — ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଫେରନ୍ତୁ। ନିଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ମନୋଯୋଗକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ଷଣରେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥିର ମନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିକ୍ଷାରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ഗതം ശോകോ ന കർതവ്യോ (കഴിഞ്ഞതിനെ ഓർത്ത് ദുഃഖിക്കരുത്) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ