ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੧੬ — ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਮ੍
ଭଗବଦ୍ଗୀତା 11.16 — ଅନେକବାହୂଦରବକ୍ତ୍ରନେତ୍ରମ୍ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਰਜੁਨ ਇਸ ਦੇ ਅਸੀਮ, ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਬਾਹਾਂ, ਉਦਰਾਂ, ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਕਹਿ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ, ਨਾ ਮੱਧ ਅਤੇ ਨਾ ਅੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਵਜੋਂ ਅਸੀਮ, ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅਨੰਤ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਬਾਹਾਂ, ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਸੀਮ ਰੂਪ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ, ਨਾ ਮੱਧ ਅਤੇ ਨਾ ਅੰਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੀਮਾ ਦੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਅੰਤ — ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਸੀ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਤੋऽਨਨ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਨਾਨ੍ਤਂ ਨ ਮਧ੍ਯਂ ਨ ਪੁਨਸ੍ਤਵਾਦਿਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ॥
aneka-bāhūdara-vaktra-netraṁ paśhyāmi tvāṁ sarvato ’nanta-rūpam nāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādiṁ paśhyāmi viśhveśhvara viśhva-rūpa
ਅਰਥ:ਅਨੇਕ ਬਾਹਾਂ, ਉਦਰਾਂ, ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਅਨੰਤਰੂਪ ਆਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ! ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ! ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਨਾ ਅੰਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਮੱਧ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ଭଗବଦ୍ଗୀତା 11.16 — ଅନେକବାହୂଦରବକ୍ତ୍ରନେତ୍ରମ୍ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਅਨੰਤ, ਅਸੀਮ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਤ ਦੀ ਭਗਵਦ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਸਤਾਰਦਾ ਹੈ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ, ਨਾ ਮੱਧ ਅਤੇ ਨਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਵਯ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸਮਯ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸਭ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਨੰਤਤਾ ਦੇ ਧਿਆਨਪੂਰਨ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਜੀਵ ਸ਼ਲੋਕ
ਦਿਵਯ ਦੀ ਅਪਰਿਮੇਯ ਮਹਾਨਤਾ ਅੱਗੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ଭଗବଦ୍ଗୀତା 11.16 — ଅନେକବାହୂଦରବକ୍ତ୍ରନେତ୍ରମ୍ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਅਸੀਮ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰੋ। ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਬਾਹਾਂ, ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ, ਨਾ ਮੱਧ ਅਤੇ ਨਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਆਪ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਵੱਲ ਉਠਾਉਣ ਦਿਓ। ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੋ, ਵਿਸਮਯ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 11.16 — ଅନେକବାହୂଦରବକ୍ତ୍ରନେତ୍ରମ୍ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ