ଅପ୍ରତିରଥ ସୂକ୍ତମ୍
Apratiratha Suktam in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଅପ୍ରତିରଥ ସୂକ୍ତମ୍ (ଋଗ୍ବେଦ 10.103) ଏକ ଓଜସ୍ୱୀ ବୈଦିକ ରଣସୂକ୍ତ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଜେୟ ଯୋଦ୍ଧା 'ଅପ୍ରତିରଥ' (ଯାହାର କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନାହିଁ) ରୂପେ ଆବାହନ କରେ — ଯିଏ ଏକାକୀ ଶହ ଶହ ସେନା ଜୟ କରନ୍ତି। ଋଷି ଅପ୍ରତିରଥ ଐନ୍ଦ୍ର ରଚିତ ଏହି ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ଓ ମରୁତ୍ମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ-ସେନା ଛିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ କରିବାକୁ, ନିଜ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଓ ତାହାକୁ ବିଜୟ ଆଡ଼କୁ ନେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବେ ତଥା ବଳ, ସାହସ ଓ ବିଜୟର ଆବାହନ ପାଇଁ ଏହାର ପାଠ କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Rigveda 10.103 · Rishi Apratiratha Aindra (and Vihavya), of the line of Indra · Vedic period (c. 1500–1200 BCE)
ଏହି ସୂକ୍ତ ଋଗ୍ବେଦର ଦଶମ ମଣ୍ଡଳର ଏବଂ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଋଷି ଅପ୍ରତିରଥ — 'ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାର କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନାହିଁ' — ଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଣଗୀତ, ଯାହା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଅଜେୟ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ତଳେ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ମରୁତ୍ମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରମ୍ପରାରେ ଏହା ବିଜୟ, ରକ୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ିବା ପାଇଁ ପଠିତ ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ସୈନିକ ଓ ରାଜକୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପରମ୍ପରା ମାନେ ଯେ ଯେଉଁ ସେନା ଏହି ସୂକ୍ତର ପାଠ ସହିତ — ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ ଓ ମରୁତ୍ମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରଖି — କୁଚ କରୁଥିଲା, ସେମାନେ ଅଦମ୍ୟ ସାହସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ିଦେଉଥିଲେ; ତେଣୁ ଏହାର ଆବାହନ ଶତ୍ରୁ-ଶକ୍ତିକୁ ପରାସ୍ତ କରିବାକୁ ଓ ବିରାଟ ପ୍ରତିକୂଳତାରେ ବିଜୟ ପାଇବାକୁ କରାଯାଏ।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଓଁ ଆଶୁଃ ଶିଶାନୋ ଵୃଷଭୋ ନ ଭୀମୋ ଘନାଘନଃ କ୍ଷୋଭଣଶ୍ଚର୍ଷଣୀନାମ୍। ସଂକ୍ରନ୍ଦନୋଽନିମିଷ ଏକଵୀରଃ ଶତଂ ସେନା ଅଜଯତ୍ସାକମିନ୍ଦ୍ରଃ॥
Om Āśuḥ śiśāno vṛṣabho na bhīmo ghanāghanaḥ kṣobhaṇaś carṣaṇīnām Saṁkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śataṁ senā ajayat sākam indraḥ
ଅର୍ଥ:ଶାଣିତ (ଧାରୁଆ କରାଯାଇଥିବା) ଅସ୍ତ୍ର ପରି ବେଗବାନ, ବୃଷଭ ପରି ଭୟଙ୍କର, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରହାରକାରୀ, ଜନଗଣଙ୍କୁ କ୍ଷୁବ୍ଧକାରୀ; ରଣଭୂମିରେ ଗର୍ଜନକାରୀ, ଅନିମେଷ (ସଦା ଜାଗରୂକ), ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବୀର — ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାବେଳକେ ଶହ ଶହ ସେନା ଜୟ କଲେ।
ସଂକ୍ରନ୍ଦନେନାନିମିଷେଣ ଜିଷ୍ଣୁନା ଯୁତ୍କାରେଣ ଦୁଶ୍ଚ୍ଯଵନେନ ଧୃଷ୍ଣୁନା। ତଦିନ୍ଦ୍ରେଣ ଜଯତ ତତ୍ସହଧ୍ଵଂ ଯୁଧୋ ନର ଇଷୁହସ୍ତେନ ଵୃଷ୍ଣା॥
Saṁkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā Tad indreṇa jayata tat sahadhvaṁ yudho nara iṣuhastena vṛṣṇā
ଅର୍ଥ:ଗର୍ଜନକାରୀ, ଅନିମେଷ, ସଦା ବିଜୟୀ, ଦୁର୍ଜୟ ଓ ସାହସୀ ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା — ହେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ! ହାତରେ ବାଣ ଧରିଥିବା ସେହି ବୀରଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କର ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କର।
ସ ଇଷୁହସ୍ତୈଃ ସ ନିଷଙ୍ଗିଭିର୍ଵଶୀ ସଂସ୍ରଷ୍ଟା ସ ଯୁଧ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଗଣେନ। ସଂସୃଷ୍ଟଜିତ୍ସୋମପା ବାହୁଶର୍ଧ୍ଯୁଗ୍ରଧନ୍ଵା ପ୍ରତିହିତାଭିରସ୍ତା॥
Sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī saṁsraṣṭā sa yudha indro gaṇena Saṁsṛṣṭajit somapā bāhuśardhy ugradhanvā pratihitābhir astā
ଅର୍ଥ:ସେ ହାତରେ ବାଣ ଧରି, ତୂଣୀରଧାରୀଙ୍କ ସହ, ବଶୀ (ନିୟନ୍ତା); ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ସଂଗଠିତକାରୀ, ନିଜ ଗଣ ସହ ଇନ୍ଦ୍ର; ସମୀପ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ସୋମପାନକାରୀ, ବଳିଷ୍ଠ ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ, ଉଗ୍ର ଧନୁର୍ଧାରୀ, ସଠିକ ବାଣରେ ପ୍ରହାରକାରୀ।
ବୃହସ୍ପତେ ପରି ଦୀଯା ରଥେନ ରକ୍ଷୋହାମିତ୍ରାଂ ଅପବାଧମାନଃ। ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ସେନାଃ ପ୍ରମୃଣୋ ଯୁଧା ଜଯନ୍ନସ୍ମାକମେଧ୍ଯଵିତା ରଥାନାମ୍॥
Bṛhaspate pari dīyā rathena rakṣohāmitrāṁ apabādhamānaḥ Prabhañjan senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām
ଅର୍ଥ:ହେ ବୃହସ୍ପତି! ତୁମ ରଥରେ ଆମ ଚାରିପଟେ ଉଡ଼, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ତଡ଼ୁ; ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଭାଙ୍ଗୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁ, ବିଜୟୀ ହୋଇ — ଆମ ରଥ (ସେନା) ର ରକ୍ଷକ ହୁଅ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଆସାଂ ନେତା ବୃହସ୍ପତିର୍ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞଃ ପୁର ଏତୁ ସୋମଃ। ଦେଵସେନାନାମଭିଭଞ୍ଜତୀନାଂ ଜଯନ୍ତୀନାଂ ମରୁତୋ ଯନ୍ତ୍ଵଗ୍ରମ୍॥
Indra āsāṁ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ Devasenānām abhibhañjatīnāṁ jayantīnāṁ maruto yantv agram
ଅର୍ଥ:ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଏହି ସେନାର ନେତା ହୁଅନ୍ତୁ; ବୃହସ୍ପତି, ଦକ୍ଷିଣା, ଯଜ୍ଞ ଓ ସୋମ ଆଗେ ଚାଲନ୍ତୁ; ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ବିଜୟ ପାଉଥିବା ଦେବ-ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ମରୁତ୍ ଗଣ ଚାଲନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ॥
Om Śāntiḥ Śāntiḥ Śāntiḥ
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
Apratiratha Suktam ପାଠର ଲାଭ
ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଗ୍ରାମରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଜେୟ ପରାକ୍ରମକୁ ଆବାହନ କରେ
ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା କୌଣସି କଠିନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପୂର୍ବେ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ପଠିତ ହୁଏ
ସାହସ, ନିର୍ଭୟତା ଓ ବିରାଟ ପ୍ରତିକୂଳତା ଅତିକ୍ରମର ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରେ
ନିଜ ସେନା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବୃହସ୍ପତି ଓ ମରୁତ୍ମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରେ
ଶତ୍ରୁ ଓ ବାଧା ସମ୍ମୁଖରେ ଭୟ ଦୂର କରି ବଳ ସଞ୍ଚାର କରେ
ବିଜୟ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁ-ଶକ୍ତିର ପରାଭବ ପାଇଁ ବୈଦିକ ହୋମରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତ
Apratiratha Suktam ପାଠ ବିଧି
ଓଜ ଓ ବୀରଭାବ ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଯଦି ଶିଖିଛନ୍ତି ତେବେ ବୈଦିକ ସ୍ୱର ସହିତ। 'ଓଁ' ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଋକ୍ଗୁଡ଼ିକ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ ବିଜେତା ରୂପେ ମନରେ ଧାରଣ କରୁ। ଭିତରେ ସାହସର ଉଦୟ ଏବଂ ବାଧାଗୁଡ଼ିକ ପରାସ୍ତ ସେନା ପରି ବିଛିନ୍ନ ହେବାର କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ। ଶାନ୍ତି-ପାଠ ସହିତ ସମାପନ କରନ୍ତୁ। ଏହା ସେହି କ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଯାହା ବୀରତ୍ୱ, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କର୍ମ ଦାବି କରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ Apratiratha Suktam ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ