అష్టభుజాష్టకమ్
Ashtabhuja Ashtakam in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
అష్టభుజాష్టకం స్వామి వేదాంత దేశికులు రచించిన శరణాగతి (ప్రపత్తి) యొక్క ఎనిమిది శ్లోకముల స్తోత్రము, కాంచీపురంలోని అష్టభుజాకరం దివ్యదేశంలో వెలసిన అష్టభుజ పెరుమాళ్ — విష్ణువు దుర్లభ అష్టభుజ రూపము — ను సంబోధిస్తుంది. గజేంద్రుని రక్షించుటకు భగవానుడు పరుగెత్తిన స్మరణతో ప్రారంభించి, దేశికులు విషయములచే లాగబడిన తనను భగవానుని రక్షణకు సమర్పించుకొని, కేవలము ఆయన పాదములలో నిత్య కైంకర్య ఆనందమును ప్రార్థిస్తారు. ఇది జీవుని దైన్యమునకు, భగవానుని సౌలభ్యపూర్ణ కృపకు హృదయస్పర్శి అభివ్యక్తి.
మూలం & కథ
Ashtabhuja Ashtakam (eight verses on the Ashtabhuja Perumal of Kanchipuram) · Vedanta Desika (Venkatanatha) · 13th-14th century CE
స్వామి వేదాంత దేశికులు, తన జీవితములో అధిక భాగము కాంచీపురంలో గడిపినవారు, ఈ అష్టకమును అష్టభుజ పెరుమాళ్ — అష్టభుజాకరం దివ్యదేశంలో విష్ణువు అష్టభుజ రూపము — కు ప్రపత్తి రూపముగా రచించారు. భగవానుని సౌందర్యము, కృపచే ముగ్ధులై, తనను విషయములనెడి మొసలిచే లాగబడిన అసహాయ గజేంద్రునితో పోల్చుకొని, ఎనిమిది శ్లోకములలో తనను పూర్తిగా భగవానుని రక్షణకు సమర్పించుకొని, మోక్షమును స్వయముగా సాధ్యముగా భావింపక భగవానుని పాదములలో నిత్య సేవ ఆనందమును ప్రార్థించారు.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
భగవానుడు ఒక మహా యజ్ఞమును విఘ్నము నుండి రక్షించుటకు కాంచీపురంలో అష్టభుజ (ఎనిమిది భుజముల) రూపమును ధరించి, తన ఎనిమిది భుజముల అస్త్రములతో అడ్డగించు శక్తులను తరిమెనని చెబుతారు; ఇట్లు యజ్ఞమును రక్షించి, ఒకప్పుడు గజేంద్రుని రక్షించుటకు ఎగిరివచ్చినవారే, ఈ అష్టకము ద్వారా తమను శరణు వేడిన వారందరిని రక్షించుదురని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
గజేన్ద్రరక్షాత్వరితం భవన్తం గ్రాహైరివాహం విషయైర్వికృష్టః । అపారవిజ్ఞానదయానుభావమ్ ఆప్తం సతామష్టభుజం ప్రపద్యే ॥ ౧ ॥
gajendrarakṣātvaritaṃ bhavantaṃ grāhairivāhaṃ viṣayairvikṛṣṭaḥ | apāravijñānadayānubhāvam āptaṃ satāmaṣṭabhujaṃ prapadye || 1 ||
అర్థం:గజేంద్రుని మొసలి లాగినట్లే, నేను విషయములచే లాగబడుతున్నాను; గజేంద్రుని రక్షించుటకు వేగముగా పరుగెత్తిన, సత్పురుషుల ఆశ్రయమైన, అపార జ్ఞాన-దయ-ప్రభావము గల ఆ అష్టభుజ భగవానుని నేను శరణు వేడుతున్నాను.
త్వదేకశేషోఽహమనాత్మతన్త్రస్త్వత్పాదలిప్సాం దిశతా త్వయైవ । అసత్సమోఽప్యష్టభుజాస్పదేశ సత్తామ్ ఇదానీమ్ ఉపలమ్భితోఽస్మి ॥ ౨ ॥
tvadekaśeṣo'hamanātmatantrastvatpādalipsāṃ diśatā tvayaiva | asatsamo'pyaṣṭabhujāspadeśa sattām idānīm upalambhito'smi || 2 ||
అర్థం:నేను కేవలము మీవాడను (మీ అధీనుడను), స్వతంత్రుడను కాను. మీ పాదముల కాంక్షను నాకిచ్చిన మీ వలననే, అసత్తుతో సమానమైనను, ఇప్పుడు నేను సత్తను (నిజమైన ఉనికిని) పొందితిని — ఓ అష్టభుజ క్షేత్ర స్వామీ!
స్వరూపరూపాస్త్రవిభూషణాద్యైః పరత్వచిన్తాం త్వయి దుర్నివారామ్ । భోగే మృదూపక్రమతామ్ అభీప్సన్ శీలాదిభిర్వారయసీవ పుంసామ్ ॥ ౩ ॥
svarūparūpāstravibhūṣaṇādyaiḥ paratvacintāṃ tvayi durnivārām | bhoge mṛdūpakramatām abhīpsan śīlādibhirvārayasīva puṃsām || 3 ||
అర్థం:మీ స్వరూపము, రూపము, అస్త్రములు, ఆభరణముల వలన నాలో కలిగిన మీ పరత్వము (శ్రేష్ఠత) యొక్క దుర్నివార భావమును — భోగములో సులభత కోరుచు, మీ శీలాది గుణములచే మీరు తొలగించినట్లే చేయుదురు.
శక్తిం శరణ్యాన్తరశబ్దభాజాం సారం చ సన్తోల్య ఫలాన్తరాణామ్ । త్వద్దాస్యహేతోస్త్వయి నిర్విశఙ్కం న్యస్తాత్మనాం నాథ బిభర్షి భారమ్ ॥ ౪ ॥
śaktiṃ śaraṇyāntaraśabdabhājāṃ sāraṃ ca santolya phalāntarāṇām | tvaddāsyahetostvayi nirviśaṅkaṃ nyastātmanāṃ nātha bibharṣi bhāram || 4 ||
అర్థం:ఓ నాథా! ఇతర 'శరణు' అనబడువారి శక్తిని, ఇతర ఫలముల సారమును తూచి, మీ దాస్యము కొరకు నిస్సంకోచముగా తమను మీపై న్యాసము చేసినవారి భారమును మీరు వహించుదురు.
అభీతిహేతోరనువర్తనీయం నాథ త్వదన్యం న విభావయామి । భయం కుతః స్యాత్ త్వయి సానుకమ్పే రక్షా కుతః స్యాత్ త్వయి జాతరోషే ॥ ౫ ॥
abhītihetoranuvartanīyaṃ nātha tvadanyaṃ na vibhāvayāmi | bhayaṃ kutaḥ syāt tvayi sānukampe rakṣā kutaḥ syāt tvayi jātaroṣe || 5 ||
అర్థం:ఓ నాథా! అభయము కొరకు అనుసరించదగిన మీ కంటె వేరొకరిని నేను ఊహించను కూడా. మీరు సానుకంపులైతే భయమెక్కడిది? మీరే (ఒకవేళ) రుష్టులైతే రక్షణ ఎక్కడిది?
త్వదేకతన్త్రం కమలాసహాయ స్వేనైవ మాం రక్షితుమ్ అర్హసి త్వమ్ । త్వయి ప్రవృత్తే మమ కిం ప్రయాసైస్త్వయ్యప్రవృత్తే మమ కిం ప్రయాసైః ॥ ౬ ॥
tvadekatantraṃ kamalāsahāya svenaiva māṃ rakṣitum arhasi tvam | tvayi pravṛtte mama kiṃ prayāsaistvayyapravṛtte mama kiṃ prayāsaiḥ || 6 ||
అర్థం:ఓ కమలాసహాయా (లక్ష్మీపతీ)! నేను కేవలము మీపై ఆధారపడి యున్నాను, కావున మీరే స్వయముగా నన్ను రక్షింపుడు. మీరు పూనుకొనిన నా ప్రయత్నముతో పనియేమి? మీరు పూనుకొనకున్నను నా ప్రయత్నముతో పనియేమి?
సమాధిభఙ్గేష్వపి సమ్పతత్సు శరణ్యభూతే త్వయి బద్ధకక్ష్యే । అపత్రపే సోఢుమ్ అకిఞ్చనోఽహం దూరాధిరోహం పతనం చ నాథ ॥ ౭ ॥
samādhibhaṅgeṣvapi sampatatsu śaraṇyabhūte tvayi baddhakakṣye | apatrape soḍhum akiñcano'haṃ dūrādhirohaṃ patanaṃ ca nātha || 7 ||
అర్థం:సమాధి భంగమైనను, విఘ్నములు వచ్చిపడినను, శరణ్యమైన మీరు నడుము బిగించి (రక్షణకు సిద్ధముగా) యున్నప్పుడు, నేను అకించనుడను, నిర్లజ్జుడను, ఓ నాథా, కఠిన ఆరోహణమును పతనమును — రెండింటిని సహించగలను.
ప్రాప్తాభిలాషం త్వదనుగ్రహాన్మామ్ పద్మానిషేవ్యే తవ పాదపద్మే । ఆదేహపాతాదపరాధదూరమ్ ఆత్మాన్తకైఙ్కర్యరసం విధేయాః ॥ ౮ ॥
prāptābhilāṣaṃ tvadanugrahānmām padmāniṣevye tava pādapadme | ādehapātādaparādhadūram ātmāntakaiṅkaryarasaṃ vidheyāḥ || 8 ||
అర్థం:మీ కృపచే అభీష్టమును పొంది, ఓ లక్ష్మీసేవిత పాదపద్ములు గలవాడా! ఈ దేహ పతనము వరకు నన్ను అపరాధమునకు దూరముగా ఉంచుచు, మీ పాదపద్ములలో అంతరంగ కైంకర్య రసముతో కూడినవానిగా చేయుడు.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
Ashtabhuja Ashtakam పారాయణ ప్రయోజనాలు
అష్టభుజ పెరుమాళ్, తన భక్తులను రక్షించుటకు సదా సిద్ధమైన అష్టభుజ భగవానుని రక్షణను ఆహ్వానిస్తుంది
విషయములచే లాగబడుతున్నట్లు భావించువారికి, గజేంద్ర మోక్షము వలె, శరణాగతి యొక్క సంపూర్ణ ప్రార్థన
తనను శరణు వేడినవారి భారమును భగవానుడే వహించునని విశ్వాసమును కలిగిస్తుంది
భగవానుని పాదములలో నిత్య, అంతరంగ కైంకర్యము (సేవ) పట్ల కాంక్షను పెంపొందిస్తుంది
కాంచీపురం అష్టభుజాకరం దివ్యదేశ భక్తులచే, వేదాంత దేశికుల స్తోత్రముల ప్రియులచే పఠించబడుతుంది
పూర్తిగా భగవానుని దయ, కృపపై ఆధారపడి భయమును, ఆందోళనను తొలగిస్తుంది
Ashtabhuja Ashtakam పారాయణ విధి
శుచిగా తూర్పు ముఖముగా కూర్చొనండి, విష్ణువు — ఆదర్శముగా అష్టభుజ పెరుమాళ్ — చిత్రము ముందు. గజేంద్రుని కథను, భగవానుని శీఘ్ర కృపను స్మరించి, ఆపై ఎనిమిది శ్లోకములను భక్తిపూర్వకముగా పఠించుచు, స్వామి దేశికుల వలె తనను ఆయన రక్షణకు సమర్పించుకొనండి. ముఖ్యముగా మొదటి, ఆరవ, ఎనిమిదవ శ్లోకముల శరణాగతిపై నిలిచి ధ్యానించండి. చివరగా అపరాధమునకు దూరముగా ఉంచబడుటకు, భగవానుని పాదపద్ములలో ప్రేమపూర్వక సేవ రసమును పొందుటకు ప్రార్థించుచు ముగించండి.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి Ashtabhuja Ashtakamను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి