બિલ્વાષ્ટકમ્
Bilvashtakam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
બિલ્વાષ્ટકમ્ શિવને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરતી વખતે પાઠ થતું આઠ શ્લોકોનું સ્તોત્ર છે — દરેક શ્લોક 'એકબિલ્વં શિવાર્પણમ્'થી પૂરો થાય છે. ભક્તિથી અર્પેલું એક બિલ્વપત્ર ત્રણ જન્મોના પાપ ધોઈ નાખે છે અને મહાન યજ્ઞો સમાન પુણ્ય આપે છે એમ તે કહે છે. શ્રાવણ, સોમવાર, પ્રદોષ અને મહાશિવરાત્રિએ તેનું વિશેષ મહત્ત્વ છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Shaiva stotra · Traditional (attributed in the Shaiva canon) · Ancient / medieval
બિલ્વાષ્ટક બિલ્વપત્ર અર્પણ કરતી વખતે પાઠ થતું પરંપરાગત સ્તોત્ર છે — શિવપૂજામાં બિલ્વપત્ર સર્વશ્રેષ્ઠ પત્ર મનાય છે. ભોળાનાથ શિવ સૌથી સહેલાઈથી પ્રસન્ન થનારા દેવ છે અને પ્રેમથી અર્પેલા એક બિલ્વપત્રથી પણ રાજી થાય છે એવી પુરાણોમાં ફેલાયેલી માન્યતા તે વ્યક્ત કરે છે. બદલામાં તેઓ સૌથી મોંઘા યજ્ઞ કરતાં પણ અનેકગણા આશીર્વાદ આપે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શિવપુરાણ આવા ભક્તોની કથાઓથી ભરેલું છે — અજાણતાં પૂજા કરનારા શિકારીઓ સહિત — જેમણે આખી રાત શિવલિંગ પર બિલ્વપત્ર પડવા દઈ મુક્તિ મેળવી. બિલ્વાષ્ટક આ જ વચન ધારણ કરે છે: ભક્તિથી અર્પેલું એક નમ્ર પત્ર હજાર યજ્ઞો કરતાં ભારે છે અને આત્માને શિવલોક સુધી લઈ જાય છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ત્રિદલં ત્રિગુણાકારં ત્રિનેત્રં ચ ત્રિયાયુધમ્ । ત્રિજન્મપાપસંહારં એકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૧॥
Tridalam trigunakaram trinetram cha triyayudham Trijanmapapasamharam ekabilvam shivarpanam
અર્થ:એકમાં ત્રણ પાંદડાં, સ્વભાવે ત્રિગુણ (ત્રણ ગુણ), શિવનાં ત્રણ નેત્રો અને ત્રણ આયુધો સમાન, ત્રણ જન્મોનાં પાપોનો નાશ કરનાર — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
ત્રિશાખૈઃ બિલ્વપત્રૈશ્ચ હ્યચ્છિદ્રૈઃ કોમલૈઃ શુભૈઃ । શિવપૂજાં કરિષ્યામિ હ્યેકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૨॥
Trishakhaih bilvapatraishcha hyachchhidraih komalaih shubhaih Shivapujam karishyami hyekabilvam shivarpanam
અર્થ:ત્રિદળ બિલ્વપત્રોથી, જે અખંડ, કોમળ અને શુભ છે, હું શિવની પૂજા કરીશ — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
અખણ્ડ બિલ્વ પત્રેણ પૂજિતે નન્દિકેશ્વરે । શુદ્ધ્યન્તિ સર્વપાપેભ્યો હ્યેકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૩॥
Akhanda bilva patrena pujite nandikeshvare Shuddhyanti sarvapapebhyo hyekabilvam shivarpanam
અર્થ:જ્યારે નંદિકેશ્વર (શિવ)ની અખંડ બિલ્વપત્રથી પૂજા થાય છે, ત્યારે મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
શાલિગ્રામ શિલામેકાં વિપ્રાણાં જાતુ ચાર્પયેત્ । સોમયજ્ઞ મહાપુણ્યં એકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૪॥
Shaligrama shilamekam vipranam jatu charpayet Somayajna mahapunyam ekabilvam shivarpanam
અર્થ:બ્રાહ્મણોને શાલગ્રામ શિલા દાન કરવા તથા સોમયજ્ઞના મહાન પુણ્ય સમાન — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
દન્તિકોટિ સહસ્રાણિ વાજપેય શતાનિ ચ । કોટિકન્યા મહાદાનં એકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૫॥
Dantikoti sahasrani vajapeya shatani cha Kotikanya mahadanam ekabilvam shivarpanam
અર્થ:હજાર કરોડ હાથી દાન કરવા, સો વાજપેય યજ્ઞ અને કરોડ કન્યાદાનના મહાન દાન સમાન — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
લક્ષ્મ્યાસ્તનુત ઉત્પન્નં મહાદેવસ્ય ચ પ્રિયમ્ । બિલ્વવૃક્ષં પ્રયચ્છામિ હ્યેકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૬॥
Lakshmyastanuta utpannam mahadevasya cha priyam Bilvavriksham prayachchhami hyekabilvam shivarpanam
અર્થ:દેવી લક્ષ્મીના શરીરથી ઉત્પન્ન અને મહાદેવને અતિ પ્રિય આ બિલ્વવૃક્ષ હું અર્પણ કરું છું — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
દર્શનં બિલ્વવૃક્ષસ્ય સ્પર્શનં પાપનાશનમ્ । અઘોરપાપસંહારં એકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૭॥
Darshanam bilvavrikshasya sparshanam papanashanam Aghorapapasamharam ekabilvam shivarpanam
અર્થ:બિલ્વવૃક્ષનું દર્શન અને તેનો સ્પર્શ પાપનો નાશ કરે છે; તે ઘોર (અઘોર) પાપોનો પણ નાશ કરે છે — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
કાશીક્ષેત્રનિવાસં ચ કાલભૈરવદર્શનમ્ । પ્રયાગમાધવં દૃષ્ટ્વા હ્યેકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥
Kashikshetranivasam cha kalabhairavadarshanam Prayagamadhavam drishtva hyekabilvam shivarpanam
અર્થ:તે પવિત્ર કાશીમાં નિવાસ, કાલભૈરવનું દર્શન અને પ્રયાગમાં માધવનું દર્શન આપે છે — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
મૂલતો બ્રહ્મરૂપાય મધ્યતો વિષ્ણુરૂપિણે । અગ્રતઃ શિવરૂપાય હ્યેકબિલ્વં શિવાર્પણમ્ ॥ ૮॥
Mulato brahmarupaya madhyato vishnurupine Agratah shivarupaya hyekabilvam shivarpanam
અર્થ:તેના મૂળમાં બ્રહ્માનું રૂપ, મધ્યમાં વિષ્ણુનું રૂપ અને અગ્રભાગે શિવનું રૂપ છે — આ એક બિલ્વપત્ર હું શિવને અર્પણ કરું છું.
બિલ્વાષ્ટકમિદં પુણ્યં યઃ પઠેત્ શિવસન્નિધૌ । સર્વપાપ વિનિર્મુક્તઃ શિવલોકમવાપ્નુયાત્ ॥
Bilvashtakamidam punyam yah pathet shivasannidhau Sarvapapa vinirmuktah shivalokamavapnuyat
અર્થ:જે કોઈ શિવની સમક્ષ આ પવિત્ર બિલ્વાષ્ટકનો પાઠ કરે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ શિવલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Bilvashtakam પાઠના લાભ
શિવલિંગ પર બિલ્વપત્ર અર્પણ કરતી વખતે પાઠ થાય છે — કહેવાય છે કે દરેક પત્ર ત્રણ જન્મોના પાપ ધોઈ નાખે છે.
શિવને અર્પેલું એક બિલ્વપત્ર મહાન યજ્ઞો અને વિશાળ દાન સમાન પુણ્ય આપે છે એમ બિલ્વાષ્ટક કહે છે.
બિલ્વવૃક્ષનું દર્શન અને સ્પર્શ પણ પાપો, છેક ઘોર (અઘોર) પાપોનો પણ નાશ કરે છે.
કાશીવાસ, કાલભૈરવનું દર્શન અને અંતે શિવલોકની પ્રાપ્તિનું વચન આપે છે.
શ્રાવણ માસ, સોમવાર, પ્રદોષ અને મહાશિવરાત્રિએ વિશેષ ફળદાયી છે.
નાનું અને સરળ હોવાથી રોજિંદી શિવપૂજા અને અભિષેકમાં સહેલાઈથી પાઠ થઈ શકે છે.
Bilvashtakam જપ વિધિ
તાજાં, અખંડ, ત્રિદલ બિલ્વપત્રો શિવલિંગ પર અર્પણ કરતાં બિલ્વાષ્ટકનો પાઠ કરો, શક્ય હોય તો દરેક શ્લોક સાથે એક પત્ર. પૂર્ણ, કોમળ અને છિદ્રરહિત પત્ર પસંદ કરો, અને તેમની લીસી બાજુ લિંગને સ્પર્શે એમ રાખો. જળ સાથે, શાંત અને ભક્તિભર્યા મનથી અર્પણ કરો અને અંતે 'ૐ નમઃ શિવાય' કહો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Bilvashtakam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ