ശ്രീ ഗംഗാ ചാലീസാ

അർഥം:ജയ ജയ ജയ ഗംഗേ, ജഗത്തിനെ പാവനമാക്കുന്നവളേ, ദേവന്മാരുടെ നദിയേ! ശിവന്റെ ജടയിൽ വസിക്കുന്നവളേ, അനുപമമായ, ഉയർന്ന തിരമാലകളുള്ളവൾക്ക് നമസ്കാരം.

അർഥം:ജയ ജഗജ്ജനനി, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളേ, ആനന്ദം നൽകുന്ന ഗംഗാ മഹാറാണി! ജയ ഭാഗീരഥി, ദേവന്മാരുടെ സരി-മാതാവേ, കലിയുഗ പാപങ്ങളുടെ മൂലത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവളായി വിഖ്യാത.

അർഥം:ജയ ജാഹ്നവി, പാപ നാശിനി, ഭീഷ്മരുടെ മാതാവേ, ജഗജ്ജനനി! നിന്റെ രൂപം താമരക്കൂട്ടം പോലെ വെളുത്ത് ശോഭിക്കുന്നു; അത് കണ്ട് നൂറ് ശരത് ചന്ദ്രന്മാരുടെ ശോഭയും ലജ്ജിക്കുന്നു.

അർഥം:നിന്റെ നിർമല, പവിത്ര മുതല വാഹനം ശോഭിക്കുന്നു; കയ്യിലെ അമൃത കലശം കണ്ട് മനസ്സ് മോഹിതമാകുന്നു. സ്വർണവും പതിച്ച രത്നങ്ങളുടെ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി, മാറിൽ മണിഹാരം ധരിച്ച്, നീ ഓരോ ദോഷവും പാപത്തിന്റെ അന്ധകാരവും അകറ്റുന്നു.

അർഥം:ജഗത്തിന്റെ പാവനി, മൂന്ന് താപങ്ങളുടെ നാശിനി, നിന്റെ തരളമായ, ഉയരുന്ന തിരമാലകൾ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. അത്യന്തം പൂജ്യനായ, പ്രധാനനായ ഗണപതിക്ക് മുമ്പും ഗംഗാ സ്നാനം വരുന്നു.

അർഥം:ഓ ദേവി, ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കമണ്ഡലത്തിൽ വസിച്ചവളേ, ആനന്ദത്തോടെ പ്രഭുവിന്റെ ചരണ കമലങ്ങളെ സേവിച്ചവളേ! നീ സഗരന്റെ അറുപതിനായിരം പുത്രരെ ഉദ്ധരിച്ചു, ഗംഗാസാഗര തീർഥം സ്ഥാപിച്ചു.

അർഥം:നിന്റെ അഗമ തിരമാലകൾ ഉയരുന്നു, മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; ഹരിദ്വാറിന്റെ സുന്ദര പാവന തീർഥം കാണുക. തീർഥരാജ പ്രയാഗ അക്ഷയവടത്തോടെ, പിന്നെ ഓ മാതാവേ, നീ കാശി (വാരാണസി) യിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.

അർഥം:ധന്യ ധന്യ ദേവന്മാരുടെ സരി, സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള ഗോവണി, എണ്ണമറ്റ പിതൃ തലമുറകളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നവളേ! ഭഗീരഥൻ അപാര തപസ്സ് ചെയ്തു, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ദേവസരിയുടെ ധാര വിട്ടു.

അർഥം:ജഗജ്ജനനി തിരയടിച്ച് ഒഴുകിയപ്പോൾ, ശംഭു (ശിവൻ) വിന്റെ ജടയിൽ ലയിച്ച് കിടന്നു. പൂർണമായ ഒരു വർഷം ഗംഗാ മഹാറാണി ശിവന്റെ ജടയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട്, മറന്ന് കിടന്നു.

അർഥം:മുനി ഭഗീരഥൻ ശംഭുവിനെ ധ്യാനിച്ചു, അപ്പോൾ ജടയിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി കിട്ടി. അതിൽ നിന്ന്, ഓ മാതാവേ, നീ മൂന്ന് ധാരകളായി — മൃത്യു ലോകം, ആകാശം, പാതാളം എന്നിവയ്ക്കായി.

അർഥം:പാതാളത്തിലേക്ക് നീ ഭഗവതി പേരിൽ പോയി; ആകാശത്തിലേക്ക് മന്ദാകിനി, ആകാശത്തിന്റെ ആഭരണമായി പോയി. മൃത്യു ലോകത്തിൽ നീ സുന്ദര ജാഹ്നവി, കലിയുഗ മാലിന്യങ്ങളെ അകറ്റുന്നവൾ, അഗമ ജഗത് പാവനി.

അർഥം:ധന്യ മാതാവേ, നിന്റെ മഹിമ വലുതാണ്, ധർമത്തിന്റെ അച്ചുതണ്ട്, കലിയുഗ കല്മഷത്തെ ഛേദിക്കുന്ന കോടാലി. മാതാവ് ഭഗവതി ധന്യ, മന്ദാകിനി ധന്യ; ധന്യ ദേവസരി, സമസ്ത ഭയ നാശിനി.

അർഥം:നിർമല ഗംഗാജലം പാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ അനന്ത ഫലം, മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ലഭിക്കുന്നു. പൂർവ ജന്മങ്ങളുടെ പുണ്യം ഉണരുമ്പോൾ മാത്രമേ, മനസ്സ് ഗംഗാ ധ്യാനത്തിൽ ഉറയ്ക്കൂ.

അർഥം:ദേവസരിക്കായി എത്ര കാലടികൾ വയ്ക്കുന്നുവോ, അവയാൽ ഈ ലോകത്ത് അശ്വമേധ യജ്ഞ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ആർക്കും ഉദ്ധരിക്കാനാകാത്ത മഹാപാപികളെ, നിന്റെ ഒരേ പേര് ഉദ്ധരിച്ചു.

അർഥം:നൂറ് യോജന ദൂരെ നിന്നും നിന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നവർ നിശ്ചയമായും വിഷ്ണു ലോക പദം നേടുന്നു. നിന്റെ പേര് ജപിക്കുന്നതിലൂടെ അഗണിത പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു, നിർമല ജ്ഞാനം, ബലം, ബുദ്ധി പ്രകാശിക്കുന്നു.

അർഥം:ധനം ധർമത്തിന്റെയും ദാനത്തിന്റെയും മൂലമായതുപോലെ, ഗംഗാജല പാനം ധർമത്തിന്റെ മൂലം. നിന്റെ ഗുണങ്ങളെ വാഴ്ത്തുന്നതിലൂടെ ദുഃഖം പറന്നുപോകുന്നു; വീടുവീടാന്തരം സമ്പത്തും സുമതിയും വസിക്കുന്നു.

അർഥം:ദൃഢ വ്രതത്തോടെ ഗംഗയെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ, ദുർജനനും സജ്ജനന്റെ പദം നേടുന്നു. ബുദ്ധിഹീനൻ വിദ്യയുടെ ബലം നേടുന്നു, രോഗി രോഗത്തിൽ നിന്ന് മുക്തനാകുന്നു.

അർഥം:'ഗംഗാ ഗംഗാ' എന്ന് പറയുന്നവർ ഒരിക്കലും വിശന്നോ ദരിദ്രരായോ കഴിയുന്നില്ല. വായിൽ നിന്ന് 'ഗംഗാ മായി' പുറപ്പെടുമ്പോൾ തന്നെ, യമൻ ചെവി പൊത്തി ഓടിപ്പോകുന്നു.

അർഥം:നീ മഹാ അധമരെയും പതിതരെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു; അവർക്ക് നരകത്തിന്റെ വാതിലുകൾ അടയുന്നു. ഗംഗയുടെ നൂറ് പേരുകൾ ജപിക്കുന്നവന്റെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം സിദ്ധിച്ച് പൂർണമാകുന്നു.

അർഥം:അവർ സമസ്ത സുഖങ്ങളും അനുഭവിച്ച് പരമ പദം നേടുന്നു, ആവാഗമനത്തിൽ (ജനന-മരണത്തിൽ) നിന്ന് രഹിതരാകുന്നു. ധന്യ മാതാവ് ദേവസരി, സുഖദായിനി; ധന്യ ധന്യ തീർഥരാജ ത്രിവേണി.

അർഥം:കകരാ ഗ്രാമത്തിൽ, ഋഷി ദുർവാസന്റെ സ്ഥാനത്ത്, സുന്ദരദാസ് ഗംഗയുടെ ദാസൻ. ഈ ഗംഗാ ചാലീസ വായിക്കുന്നവന് അവിരള ഭക്തിയും വാണിയുടെ നാഥന്റെ (വാഗീശ) അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കുന്നു.