ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਸ਼੍ਟਕਮ੍ (ਸਤ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਮਨਨ੍ਤਮ੍)
Govindashtakam (Satyam Jnanam Anantam) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
'ਸਤ੍ਯੰ ਗ੍ਯਾਨਮਨੰਤੰ ਨਿਤ੍ਯਮ੍' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਗੋਵਿੰਦ) ਦੀ ਉੱਤਮ ਅੱਠ-ਸਲੋਕੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਮਧੁਰ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਦੁੱਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਲੋਕ 'ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿੰਦੰ ਪਰਮਾਨੰਦਮ੍' — 'ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ' — ਇਸ ਟੇਕ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ (ਸਤਿ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ) ਅਤੇ ਮੱਖਣ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਸ਼ਠ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਘਿਸਰੇ, ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆ ਉੱਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ਗੋਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਗਾਈਆਂ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਅਦ੍ਵੈਤ ਆਚਾਰੀਆ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਹ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ — ਸਤਿ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ — ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਪ ਕਾਲੀਆ ਉੱਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਗੋਪ-ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚੀ। ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਅੱਠ ਸਲੋਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੰਗਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜੇ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ('ਚਿਦਾਨੰਦਾਕਾਰਮ੍' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਆਖਰੀ ਸਲੋਕ ਆਪ ਹੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਫਲ ਹੈ: ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਮਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਦਾ ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸਤ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਮਨਨ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮਨਾਕਾਸ਼ਂ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਂ ਗੋਸ਼੍ਠਪ੍ਰਾਙ੍ਗਣਰਿਙ੍ਖਣਲੋਲਮਨਾਯਾਸਂ ਪਰਮਾਯਾਸਮ੍ । ਮਾਯਾਕਲ੍ਪਿਤਨਾਨਾਕਾਰਮਨਾਕਾਰਂ ਭੁਵਨਾਕਾਰਂ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯਾਨਾਥਮਨਾਥਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੧ ॥
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham Goshthaprangana-rinkhana-lolamanayasam paramayasam | Maya-kalpita-nanakaramanakaram bhuvanakaram Kshmayanathamanatham pranamata govindam paramanandam || 1 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਸਤਿ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਨਿਤ ਹਨ; ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਹਨ; ਜੋ ਅਨਾਯਾਸ ਹੀ ਗੋਸ਼ਠ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਘਿਸਰਦਿਆਂ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਰਮ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਲਕੜ ਹਨ; ਜੋ ਮਾਇਆ-ਰਚਿਤ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਸਮੁੱਚਾ ਭੁਵਨ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਥ ਨਹੀਂ।
ਮ੍ਰਿਤ੍ਸ੍ਨਾਮਤ੍ਸੀਹੇਤਿ ਯਸ਼ੋਦਾਤਾਡਨਸ਼ੈਸ਼ਵਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਂ ਵ੍ਯਾਦਿਤਵਕ੍ਤ੍ਰਾਲੋਕਿਤਲੋਕਾਲੋਕਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਲੋਕਾਲਿਮ੍ । ਲੋਕਤ੍ਰਯਪੁਰਮੂਲਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਲੋਕਾਲੋਕਮਨਾਲੋਕਂ ਲੋਕੇਸ਼ਂ ਪਰਮੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੨ ॥
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam Vyadita-vaktraalokita-lokaaloka-chaturdashalokalim | Lokatraya-pura-mulastambham lokalokamanalokam Lokesham paramesham pranamata govindam paramanandam || 2 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ 'ਤੂੰ ਮਿੱਟੀ ਖਾਧੀ ਹੈ' ਇਸ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਝਿੜਕ ਉੱਤੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੇਖੇ; ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ; ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਲੋਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਵਿਸ਼੍ਟਪਰਿਪੁਵੀਰਘ੍ਨਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਭਾਰਘ੍ਨਂ ਭਵਰੋਗਘ੍ਨਂ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਨਵਨੀਤਾਹਾਰਮਨਾਹਾਰਂ ਭੁਵਨਾਹਾਰਮ੍ । ਵੈਮਲ੍ਯਸ੍ਫੁਟਚੇਤੋਵ੍ਰਿਤ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਭਾਸਮਨਾਭਾਸਂ ਸ਼ੈਵਂ ਕੇਵਲਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੩ ॥
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam Kaivalyam navanitaharamanaharam bhuvanaharam | Vaimalya-sphuta-cheto-vritti-visheshabhasamanabhasam Shaivam kevalashantam pranamata govindam paramanandam || 3 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਦੇਵ-ਸ਼ਤਰੂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਭਵ-ਰੋਗ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ; ਜੋ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਅਨਾਹਾਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਭੁਵਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ; ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪ ਅਨਾਭਾਸ, ਸ਼ਿਵ, ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ।
ਗੋਪਾਲਂ ਭੂਲੀਲਾਵਿਗ੍ਰਹਗੋਪਾਲਂ ਕੁਲਗੋਪਾਲਂ ਗੋਪੀਖੇਲਨਗੋਵਰ੍ਧਨਧ੍ਰਿਤਿਲੀਲਾਲਾਲਿਤਗੋਪਾਲਮ੍ । ਗੋਭਿਰ੍ਨਿਗਦਿਤਗੋਵਿਨ੍ਦਸ੍ਫੁਟਨਾਮਾਨਂ ਬਹੁਨਾਮਾਨਂ ਗੋਪੀਗੋਚਰਦੂਰਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੪ ॥
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam Gopikhelana-govardhanadhritilila-lalitagopalam | Gobhirnigaditagovindasphutanaamanam bahunaamanam Gopigocharaduram pranamata govindam paramanandam || 4 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਗੋਪਾਲ ਹਨ, ਭੂ-ਲੋਕ ਦੀ ਲੀਲਾ ਲਈ ਗੋਪ-ਰੂਪਧਾਰੀ, ਕੁਲ ਦੇ ਗੋਪਾਲ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕੀਤਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾਮ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਨੂੰ ਗਾਈਆਂ ਵੀ ਰੰਭ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁ-ਨਾਮ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹਨ।
ਗੋਪੀਮਣ੍ਡਲਗੋਸ਼੍ਠੀਭੇਦਂ ਭੇਦਾਵਸ੍ਥਮਭੇਦਾਭਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਗੋਖੁਰਨਿਰ੍ਧੂਤੋਦ੍ਗਤਧੂਲੀਧੂਸਰਸੌਭਾਗ੍ਯਮ੍ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਗ੍ਰਿਹੀਤਾਨਨ੍ਦਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਸਦ੍ਭਾਵਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਮਹਿਮਾਨਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੫ ॥
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham Shashvadgokhuranirdhutodgatadhulidhusarasaubhagyam | Shraddhabhaktigrihitanandamachintyam chintitasadbhavam Chintamanimahimanam pranamata govindam paramanandam || 5 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਗੋਪੀ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ ਕੇ ਵੀ ਅਭਿੰਨ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧੂਸਰਿਤ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਤ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਤਿਤ ਸਦਭਾਵ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਵਾਂਗ ਮਹਿਮਾਮਯ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਵ੍ਯਾਕੁਲਯੋਸ਼ਿਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਮੁਪਾਦਾਯਾਗਮੁਪਾਰੂਢਂ ਵ੍ਯਾਦਿਤ੍ਸਨ੍ਤੀਰਥ ਦਿਗ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਦਾਤੁਮੁਪਾਕਰ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਤਾਃ । ਨਿਰ੍ਧੂਤਦ੍ਵਯਸ਼ੋਕਵਿਮੋਹਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧੇਰਨ੍ਤਃਸ੍ਥਂ ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਸ਼ਰੀਰਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੬ ॥
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham Vyaditsantiratha digvastra datumupakarshantam tah | Nirdhutadvayashokavimoham buddham buddherantahstham Sattamatrashariram pranamata govindam paramanandam || 6 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਗਨ ਹੋ ਕੇ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਵਸਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ; ਜੋ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਦੁਵੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੁੱਧ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੇਵਲ ਸੱਤਾ-ਮਾਤਰ ਹੈ।
ਕਾਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣਕਾਰਣਮਾਦਿਮਨਾਦਿਂ ਕਾਲਮਨਾਭਾਸਂ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਗਤਕਾਲਿਯਸ਼ਿਰਸਿ ਮੁਹੁਰ੍ਨ੍ਰਿਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ । ਕਾਲਂ ਕਾਲਕਲਾਤੀਤਂ ਕਲਿਤਾਸ਼ੇਸ਼ਂ ਕਲਿਦੋਸ਼ਘ੍ਨਂ ਕਾਲਤ੍ਰਯਗਤਿਹੇਤੁਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੭ ॥
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam Kalindigatakaliyashirasi muhurnrityantam nrityantam | Kalam kalakalatitam kalitaasesham kalidoshaghnam Kalatrayagatihetum pranamata govindam paramanandam || 7 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਕਾਂਤ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਨਾਦਿ ਦੇ ਵੀ ਆਦਿ, ਆਪ ਕਾਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨਾਭਾਸ ਹਨ; ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਾਲ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਹਨ, ਸਮੁੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਆਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਹੇਤੁ ਹਨ।
ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਵਨਭੁਵਿ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਰਕਗਣਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਰਾਧਿਤਵਨ੍ਦ੍ਯਾਯਂ ਕੁਨ੍ਦਾਭਾਮਲਮਨ੍ਦਸ੍ਮੇਰਸੁਧਾਨਨ੍ਦਂ ਸੁਹ੍ਰਿਦਾਨਨ੍ਦਮ੍ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਸ਼ੇਸ਼ਮਹਾਮੁਨਿਮਾਨਸਵਨ੍ਦ੍ਯਾਨਨ੍ਦਪਦਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਸ਼ੇਸ਼ਗੁਣਾਬ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੮ ॥
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam Kundabhaamalamandasmera-sudhanandam suhridanandam | Vandyaasheshamahamunimanasavandyanandapadadvandvam Vandyaasheshagunabdhim pranamata govindam paramanandam || 8 ||
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰਾਧਿਤ ਅਤੇ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਦ ਅਤੇ ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਨਿਰਮਲ ਸੁਧਾਮਯ ਮੁਸਕਾਨ ਆਨੰਦਦਾਯੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦਮਯ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਸਮੁੱਚੇ ਮਹਾਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਵੰਦਨੀਯ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਸ਼੍ਟਕਮੇਤਦਧੀਤੇ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਰ੍ਪਿਤਚੇਤਾ ਯੋ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਚ੍ਯੁਤ ਮਾਧਵ ਵਿਸ਼੍ਣੋ ਗੋਕੁਲਨਾਯਕ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣੇਤਿ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਙ੍ਘ੍ਰਿਸਰੋਜਧ੍ਯਾਨਸੁਧਾਜਲਧੌਤਸਮਸ੍ਤਾਘੋ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਾਮ੍ਰਿਤਮਨ੍ਤਃਸ੍ਥਂ ਸ ਤਮਭ੍ਯੇਤਿ ॥
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo Govindachyuta madhava vishno gokulanayaka krishneti | Govindanghrisarojadhyanasudhajaladhautasamastagho Govindam paramanandamritamantahstham sa tamabhyeti ||
ਅਰਥ:ਜੋ ਭਗਤ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਅਰਪ ਕੇ ਇਸ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, 'ਗੋਵਿੰਦ! ਅਚ੍ਯੁਤ! ਮਾਧਵ! ਵਿਸ਼ਣੋ! ਗੋਕੁਲਨਾਯਕ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ!' ਪੁਕਾਰਦਿਆਂ — ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਰੂਪੀ ਸੁਧਾ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਾਪ ਧੁਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅੰਤਰ-ਸਥਿਤ ਉਸ ਪਰਮਾਨੰਦਾਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੂਪ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Govindashtakam (Satyam Jnanam Anantam) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੇ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ
ਹਰ ਸਲੋਕ 'ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿੰਦੰ ਪਰਮਾਨੰਦਮ੍' ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ
ਸਮਾਪਨ ਸਲੋਕ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਾਪ ਧੁਪ ਕੇ ਉਹ ਅੰਤਰ-ਸਥਿਤ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਦ੍ਵੈਤ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਚਿੰਤਨਪੂਰਵਕ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਨਿਤ ਪਾਠ, ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹੈ
Govindashtakam (Satyam Jnanam Anantam) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ / ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੈਠੋ, ਦੀਪ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਦੋਵੇਂ ਅਰਥ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ — ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸਤਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਟੇਕ 'ਪ੍ਰਣਮਤ ਗੋਵਿੰਦੰ ਪਰਮਾਨੰਦਮ੍' ਮਨ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰੇ। ਨੌਵੇਂ (ਫਲ) ਸਲੋਕ ਨਾਲ ਸਮਾਪਨ ਕਰੋ, 'ਗੋਵਿੰਦ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਮਾਧਵ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਨਾਮ ਪੁਕਾਰਦਿਆਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Govindashtakam (Satyam Jnanam Anantam) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ