શ્રી કાલી ચાલીસા
Kali Chalisa in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
શ્રી કાળી ચાલીસા માઁ કાળી — દેવીના ઉગ્ર, રક્ષક શક્તિ — ની ચાળીસ પદોની સ્તુતિ છે. તે તેમના અષ્ટભુજ સ્વરૂપ, તેમના સહચરો અને તેમના પરાક્રમો (મહિષાસુર, શુંભ-નિશુંભનો વધ તથા શિવ પર પગ મૂકવાનો પ્રસંગ) નું વર્ણન કરે છે. ભય, શત્રુ, નકારાત્મકતા અને અહંકારના નાશ માટે તેનો પાઠ થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Hindi devotional chalisa · Traditional · Devotional era
કાળી માતૃદેવીનું ઉગ્ર, શ્યામ સ્વરૂપ છે; દેવો પણ ન મારી શકે એવા રાક્ષસોના વધ માટે દુર્ગાના ક્રોધમાંથી તે પ્રગટ થયાં. ચાલીસા તેમના મુંડમાળાધારી અષ્ટભુજ સ્વરૂપ, મહિષાસુર તથા શુંભ-નિશુંભના વધ, અને એ ક્ષણ યાદ કરાવે છે જ્યારે યુદ્ધના ઉન્માદમાં અજેય બની તેમણે શિવ પર પગ મૂક્યો અને જીભ કાપી — આ જ તે સ્વરૂપ છે જેનાથી તે આજ સુધી ઓળખાય છે, એક સાથે સમસ્ત બુરાઈની નાશિની અને ભક્તોને અભય આપનારી.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે રાક્ષસોના વધમાં કાળીનો યુદ્ધ-ઉન્માદ ત્યાં સુધી શાંત ન થયો જ્યાં સુધી સ્વયં શિવ તેમના માર્ગમાં ન સૂતા; પોતાના જ સ્વામીનો સ્પર્શ તેમના પગ તળે તેમના ક્રોધને રોકી ગયો, અને જે માતાને સમસ્ત દેવો ન રોકી શક્યા તેમને પ્રેમે એક ક્ષણમાં રોકી લીધાં — જે તેમનું નામ લે છે તેમની ભક્તિ સામે તે પૂર્ણપણે સમર્પિત થઈ જાય છે એનું ચિહ્ન.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
જયકાલી કલિમલહરણ, મહિમા અગમ અપાર । મહિષ મર્દિની કાલિકા , દેહુ અભય અપાર ॥
Jayakali kalimalaharana, mahima agama apara Mahisha mardini kalika , dehu abhaya apara
અર્થ:જય કાળી, કલિયુગના પાપોનો નાશ કરનાર, જેની મહિમા અથાહ અને અસીમ છે! હે કાલિકા, મહિષાસુરનો વધ કરનાર, મને અસીમ અભય આપો.
અરિ મદ માન મિટાવન હારી । મુણ્ડમાલ ગલ સોહત પ્યારી ॥
Ari mada mana mitavana hari Mundamala gala sohata pyari
અર્થ:આપ શત્રુના ગર્વ અને અહંકારનો નાશ કરો છો; મુંડોની માળા આપના ગળાની શોભા છે, હે પ્રિય માતા.
અષ્ટભુજી સુખદાયક માતા । દુષ્ટદલન જગ મેં વિખ્યાતા ॥
Ashtabhuji sukhadayaka mata Dushtadalana jaga mem vikhyata
અર્થ:અષ્ટભુજી માતા, આનંદ આપનાર, દુષ્ટોના સંહારક રૂપે સમસ્ત સંસારમાં વિખ્યાત.
ભાલ વિશાલ મુકુટ છવિ છાજૈ । કર મેં શીશ શત્રુ કા સાજૈ ॥
Bhala vishala mukuta chhavi chhajai Kara mem shisha shatru ka sajai
અર્થ:આપના વિશાળ ભાલ પર મુકુટ શોભે છે; એક હાથમાં આપ શત્રુનું કપાયેલું શીશ ધારણ કરો છો.
દૂજે હાથ લિએ મધુ પ્યાલા । હાથ તીસરે સોહત ભાલા ॥
Duje hatha lie madhu pyala Hatha tisare sohata bhala
અર્થ:બીજા હાથમાં આપ મધુનું પાત્ર ધારણ કરો છો; ત્રીજા હાથમાં ભાલો ચમકે છે.
ચૌથે ખપ્પર ખડ્ગ કર પાઞ્ચે । છઠે ત્રિશૂલ શત્રુ બલ જાઞ્ચે ॥
Chauthe khappara khadga kara panche Chhathe trishula shatru bala janche
અર્થ:ચોથામાં કપાલ-પાત્ર, પાંચમામાં ખડ્ગ; છઠ્ઠામાં ત્રિશૂલથી આપ શત્રુના બળની પરીક્ષા લો છો.
સપ્તમ કર દમકત અસિ પ્યારી । શોભા અદ્ભુત માત તુમ્હારી ॥
Saptama kara damakata asi pyari Shobha adbhuta mata tumhari
અર્થ:આપના સાતમા હાથમાં પ્રિય તલવાર ચમકે છે; અદ્ભુત છે આપનું તેજ, હે માતા.
અષ્ટમ કર ભક્તન વર દાતા । જગ મનહરણ રૂપ યે માતા ॥
Ashtama kara bhaktana vara data Jaga manaharana rupa ye mata
અર્થ:આપનો આઠમો હાથ ભક્તોને વરદાન આપે છે; આપનું આ રૂપ, હે માતા, સમસ્ત સંસારને મોહિત કરે છે.
ભક્તન મેં અનુરક્ત ભવાની । નિશદિન રટેં ઋષિ-મુનિ જ્ઞાની ॥
Bhaktana mem anurakta bhavani Nishadina ratem rishi-muni jnani
અર્થ:હે ભવાની, ભક્તો પ્રત્યે સમર્પિત, જેમનો મુનિ, ઋષિ અને જ્ઞાની દિવસ-રાત જપ કરે છે.
મહશક્તિ અતિ પ્રબલ પુનીતા । તૂ હી કાલી તૂ હી સીતા ॥
Mahashakti ati prabala punita Tu hi kali tu hi sita
અર્થ:મહાશક્તિ, પરમ બળશાળી અને પવિત્ર, આપ જ કાળી છો અને આપ જ સીતા છો.
પતિત તારિણી હે જગ પાલક । કલ્યાણી પાપીકુલ ઘાલક ॥
Patita tarini he jaga palaka Kalyani papikula ghalaka
અર્થ:પતિતોની ઉદ્ધારક, હે જગતની પાલનહાર; કલ્યાણકારી કલ્યાણી, સમસ્ત પાપી-કુળની સંહારક.
શેષ સુરેશ ન પાવત પારા । ગૌરી રૂપ ધર્યો ઇક બારા ॥
Shesha suresha na pavata para Gauri rupa dharyo ika bara
અર્થ:ન શેષ, ન દેવરાજ ઇન્દ્ર આપનો પાર પામી શકે; એક વાર આપે ગૌરીનું સુંદર રૂપ ધારણ કર્યું.
તુમ સમાન દાતા નહિં દૂજા । વિધિવત કરેં ભક્તજન પૂજા ॥
Tuma samana data nahim duja Vidhivata karem bhaktajana puja
અર્થ:આપના સમાન કોઈ અન્ય દાતા નથી; આપના ભક્તો શાસ્ત્ર-વિધિ અનુસાર આપની પૂજા કરે છે.
રૂપ ભયઙ્કર જબ તુમ ધારા । દુષ્ટદલન કીન્હેહુ સંહારા ॥
Rupa bhayankara jaba tuma dhara Dushtadalana kinhehu samhara
અર્થ:જ્યારે આપે પોતાનું ભયંકર રૂપ ધારણ કર્યું, ત્યારે આપે દુષ્ટોને કચડીને તેમનો પૂર્ણ સંહાર કર્યો.
નામ અનેકન માત તુમ્હારે । ભક્તજનોં કે સઙ્કટ ટારે ॥
Nama anekana mata tumhare Bhaktajanom ke sankata tare
અર્થ:અનેક છે આપનાં નામ, હે માતા; આપ ભક્તોની દરેક વિપત્તિને ટાળો છો.
કલિ કે કષ્ટ કલેશન હરની । ભવ ભય મોચન મઙ્ગલ કરની ॥
Kali ke kashta kaleshana harani Bhava bhaya mochana mangala karani
અર્થ:કલિયુગનાં કષ્ટ અને ક્લેશ હરનાર; ભવભયથી મુક્ત કરનાર, સમસ્ત મંગળ કરનાર.
મહિમા અગમ વેદ યશ ગાવૈં । નારદ શારદ પાર ન પાવૈં ॥
Mahima agama veda yasha gavaim Narada sharada para na pavaim
અર્થ:આપની મહિમા અથાહ છે; વેદ આપનો યશ ગાય છે; નારદ અને શારદા (સરસ્વતી) પણ આપનો પાર પામી શકતા નથી.
ભૂ પર ભાર બઢ્યૌ જબ ભારી । તબ તબ તુમ પ્રકટીં મહતારી ॥
Bhu para bhara badhyau jaba bhari Taba taba tuma prakatim mahatari
અર્થ:જ્યારે-જ્યારે પૃથ્વી પર ભાર વધ્યો, ત્યારે-ત્યારે આપ પ્રગટ થયાં, હે માતા.
આદિ અનાદિ અભય વરદાતા । વિશ્વવિદિત ભવ સઙ્કટ ત્રાતા ॥
Adi anadi abhaya varadata Vishvavidita bhava sankata trata
અર્થ:આદિ અને અનાદિ, અભયનું વરદાન આપનાર; સમસ્ત બ્રહ્માંડમાં ભવસાગરના સંકટોથી ઉદ્ધારક રૂપે વિખ્યાત.
કુસમય નામ તુમ્હારૌ લીન્હા । ઉસકો સદા અભય વર દીન્હા ॥
Kusamaya nama tumharau linha Usako sada abhaya vara dinha
અર્થ:જેણે પણ સંકટ સમયે આપનું નામ લીધું, તેને આપે સદા અભયનું વરદાન આપ્યું.
ધ્યાન ધરેં શ્રુતિ શેષ સુરેશા । કાલ રૂપ લખિ તુમરો ભેષા ॥
Dhyana dharem shruti shesha suresha Kala rupa lakhi tumaro bhesha
અર્થ:વેદ, શેષ અને ઇન્દ્ર આપનું ધ્યાન કરે છે, કાળના જ રૂપમાં આપના સ્વરૂપનું દર્શન કરતા.
કલુઆ ભૈંરોં સઙ્ગ તુમ્હારે । અરિ હિત રૂપ ભયાનક ધારે ॥
Kalua bhaimrom sanga tumhare Ari hita rupa bhayanaka dhare
અર્થ:કાળુ અને ભૈરવ આપના સાથી છે; શત્રુના સંહાર માટે આપ ભયંકર રૂપ ધારણ કરો છો.
સેવક લાઙ્ગુર રહત અગારી । ચૌસઠ જોગન આજ્ઞાકારી ॥
Sevaka langura rahata agari Chausatha jogana ajnakari
અર્થ:આપનો સેવક લંગૂર (હનુમાન) સદા આપની સામે ઊભો રહે છે; ચોસઠ યોગિનીઓ આપની આજ્ઞાકારી છે.
ત્રેતા મેં રઘુવર હિત આઈ । દશકન્ધર કી સૈન નસાઈ ॥
Treta mem raghuvara hita ai Dashakandhara ki saina nasai
અર્થ:ત્રેતા યુગમાં આપ રઘુવર (રામ) માટે આવ્યાં, અને દશમુખ રાવણની સેનાનો સંહાર કર્યો.
ખેલા રણ કા ખેલ નિરાલા । ભરા માંસ-મજ્જા સે પ્યાલા ॥
Khela rana ka khela nirala Bhara mamsa-majja se pyala
અર્થ:આપે યુદ્ધની અદ્ભુત રમત રમી, અને આપના પાત્રને માંસ અને મજ્જાથી ભરી દીધું.
રૌદ્ર રૂપ લખિ દાનવ ભાગે । કિયૌ ગવન ભવન નિજ ત્યાગે ॥
Raudra rupa lakhi danava bhage Kiyau gavana bhavana nija tyage
અર્થ:આપનું પ્રચંડ રૂપ જોઈને અસુરો પોતાનાં જ નિવાસ છોડી ભાગી ગયા.
તબ ઐસૌ તામસ ચઢ़ આયો । સ્વજન વિજન કો ભેદ ભુલાયો ॥
Taba aisau tamasa chadha़ ayo Svajana vijana ko bheda bhulayo
અર્થ:ત્યારે આપમાં એવો પ્રચંડ ક્રોધ ઉઠ્યો કે આપ પોતાના અને પરાયાનો ભેદ ભૂલી ગયાં.
યે બાલક લખિ શઙ્કર આએ । રાહ રોક ચરનન મેં ધાએ ॥
Ye balaka lakhi shankara ae Raha roka charanana mem dhae
અર્થ:આ જોઈને શંકર (શિવ) આવ્યા અને આપનો માર્ગ રોકીને આપના ચરણોમાં સૂઈ ગયા.
તબ મુખ જીભ નિકર જો આઈ । યહી રૂપ પ્રચલિત હૈ માઈ ॥
Taba mukha jibha nikara jo ai Yahi rupa prachalita hai mai
અર્થ:ત્યારે આપની જીભ મુખમાંથી બહાર નીકળી આવી (શિવ પર પગ પડવાની લજ્જાથી); એ જ રૂપ છે, હે માતા, જે સંસારભરમાં પ્રસિદ્ધ છે.
બાઢ્યો મહિષાસુર મદ ભારી । પીડ़ઇત કિએ સકલ નર-નારી ॥
Badhyo mahishasura mada bhari Pida़ita kie sakala nara-nari
અર્થ:મહિષાસુર, મહાન અહંકારથી ફુલાયેલો, દરેક નર-નારીને સતાવતો હતો.
કરૂણ પુકાર સુની ભક્તન કી । પીર મિટાવન હિત જન-જન કી ॥
Karuna pukara suni bhaktana ki Pira mitavana hita jana-jana ki
અર્થ:આપે પોતાના ભક્તોની કરુણ પુકાર સાંભળી, દરેક જીવનું દુઃખ મિટાવવા માટે.
તબ પ્રગટી નિજ સૈન સમેતા । નામ પડ़ા માં મહિષ વિજેતા ॥
Taba pragati nija saina sameta Nama pada़a mam mahisha vijeta
અર્થ:ત્યારે આપ પોતાની સેના સહિત પ્રગટ થયાં; અને આપનું નામ, હે માતા, 'મહિષાસુરમર્દિની' પડ્યું.
શુમ્ભ નિશુમ્ભ હને છન માહીં । તુમ સમ જગ દૂસર કૌ નાહીં ॥
Shumbha nishumbha hane chhana mahim Tuma sama jaga dusara kau nahim
અર્થ:આપે શુંભ અને નિશુંભને ક્ષણ ભરમાં માર્યા; સંસારમાં આપના સમાન કોઈ અન્ય નથી.
માન મથનહારી ખલ દલ કે । સદા સહાયક ભક્ત વિકલ કે ॥
Mana mathanahari khala dala ke Sada sahayaka bhakta vikala ke
અર્થ:દુષ્ટ-ગણોના ગર્વને કચડનાર; સંકટમાં ભક્તની સદા સહાયક.
દીન વિહીન કરૈં નિત સેવા । પાવૈં મનવાઞ્છિત ફલ મેવા ॥
Dina vihina karaim nita seva Pavaim manavanchhita phala meva
અર્થ:દીન-હીન જે નિત્ય આપની સેવા કરે છે, તેઓ પોતાનું મનવાંછિત ફળ પામે છે.
સઙ્કટ મેં જો સુમિરન કરહીં । ઉનકે કષ્ટ માતુ તુમ હરહીં ॥
Sankata mem jo sumirana karahim Unake kashta matu tuma harahim
અર્થ:જે વિપત્તિમાં આપનું સ્મરણ કરે છે, તેમનાં કષ્ટ, હે માતા, આપ હરી લો છો.
પ્રેમ સહિત જો કીરતિગાવૈં । ભવ બન્ધન સોં મુક્તી પાવૈં ॥
Prema sahita jo kiratigavaim Bhava bandhana som mukti pavaim
અર્થ:જે પ્રેમથી આપની મહિમા ગાય છે, તેઓ ભવબંધનથી મુક્તિ પામે છે.
કાલી ચાલીસા જો પઢ़હીં । સ્વર્ગલોક બિનુ બન્ધન ચઢ़હીં ॥
Kali chalisa jo padha़him Svargaloka binu bandhana chadha़him
અર્થ:જે કાળી ચાલીસા વાંચે છે, તેઓ સમસ્ત બંધનોથી મુક્ત થઈને સ્વર્ગલોકમાં જાય છે.
દયા દૃષ્ટિ હેરૌ જગદમ્બા । કેહિ કારણમાં કિયૌ વિલમ્બા ॥
Daya drishti herau jagadamba Kehi karanamam kiyau vilamba
અર્થ:મારા પર આપની કરુણા-દૃષ્ટિ નાખો, હે જગદંબા; કયા કારણે, હે માતા, આપ વિલંબ કરો છો?
કરહુ માતુ ભક્તન રખવાલી । જયતિ જયતિ કાલી કઙ્કાલી ॥
Karahu matu bhaktana rakhavali Jayati jayati kali kankali
અર્થ:આપના ભક્તોની રક્ષા કરો, હે માતા; જય, જય કાળી, કંકાલી!
સેવક દીન અનાથ અનારી। ભક્તિભાવ યુતિ શરણ તુમ્હારી ॥
Sevaka dina anatha anari Bhaktibhava yuti sharana tumhari
અર્થ:આપનો સેવક દીન, અનાથ અને અસહાય છે; ભક્તિથી ભરેલા હૃદયે તે આપની શરણ લે છે.
પ્રેમ સહિત જો કરે, કાલી ચાલીસા પાઠ । તિનકી પૂરન કામના, હોય સકલ જગ ઠાઠ ॥
Prema sahita jo kare, kali chalisa patha Tinaki purana kamana, hoya sakala jaga thatha
અર્થ:જે પણ પ્રેમથી કાળી ચાલીસાનો પાઠ કરે છે, તેની બધી કામનાઓ પૂર્ણ થાય છે, અને સંસારની સમસ્ત સંપદા તેની થઈ જાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Kali Chalisa પાઠના લાભ
માઁ કાળી — દેવીના ઉગ્ર રક્ષક સ્વરૂપ — ના આહ્વાન માટે, ભય, શત્રુ, નકારાત્મકતા અને અહંકારના નાશ માટે વંચાય છે.
કાળીના અષ્ટભુજ સ્વરૂપ, સહચરો અને પરાક્રમો (મહિષાસુર, શુંભ-નિશુંભનો વધ તથા શિવ પર પગ મૂકવાનો પ્રસંગ) નું વર્ણન કરી હિંમત અને શરણાગતિને દૃઢ કરે છે.
માનવામાં આવે છે કે તે કળિયુગના કષ્ટ-ક્લેશ હરે છે, સંકટમાં ભક્તોની રક્ષા કરે છે, અને ભક્તિપૂર્વક સેવા કરનારની મનોકામના પૂર્ણ કરે છે.
ખાસ કરીને કાળી પૂજા અને અમાસની રાત્રિઓમાં, નવરાત્રિમાં (કાળી રાત્રિ / મહા અષ્ટમી), તથા મંગળવાર અને શનિવારે વંચાય છે.
માઁની પૂર્ણ ઉપાસના માટે દુર્ગા ચાલીસા, દુર્ગા કવચ અને મહિષાસુર મર્દિની સ્તોત્ર સાથે તેનો પાઠ થાય છે.
Kali Chalisa જપ વિધિ
સ્નાન પછી માઁ કાળીના ચિત્ર સામે બેસો, દીવો (અને ધૂપ) પ્રગટાવો તથા લાલ ફૂલ (જાસૂદ) અને પ્રસાદ અર્પણ કરો. શાંત, નિર્ભય અને ભક્તિપૂર્ણ મનથી ચાલીસાનો પાઠ કરો, માઁને સમસ્ત બુરાઈની નાશિની રૂપે ધ્યાવો, અને 'જય માઁ કાળી' થી સમાપ્ત કરો. કાળી પૂજા અને અમાસની રાત્રિઓમાં તેનો વિશેષ પ્રભાવથી પાઠ થાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Kali Chalisa શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ