ਕੀਲਕਮ੍
Keelakam in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਕੀਲਕਮ੍ (ਕੀਲਕ ਸਤੋਤਰਮ੍) ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਰਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ 'ਕੀਲਕ' ਦਾ ਰਹੱਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੇਵੇ। ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Markandeya Purana, Devi Mahatmyam (Durga Saptashati) · Sage Markandeya (traditional) · c. 5th–6th century CE
ਕੀਲਕ ਸਤੋਤਰਮ੍ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਅਧਿਆਇਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ — ਦੇਵੀ ਕਵਚ ਅਤੇ ਅਰਗਲਾ ਸਤੋਤਰਮ੍ ਨਾਲ — ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ। ਕੀਲਕ ਉਹ 'ਕਿੱਲ' ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਅਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਕੀਲਕਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਰਿਸ਼ਿਃ, ਅਨੁਸ਼੍ਟੁਪ੍ ਛਨ੍ਦਃ, ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਜਗਦਮ੍ਬਾਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤੀਪਾਠਾਙ੍ਗਤ੍ਵੇਨ ਜਪੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ।
oṃ asya śrīkīlakamantrasya śivaṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, śrīmahāsarasvatī devatā, śrījagadambāprītyarthaṃ saptaśatīpāṭhāṅgatvena jape viniyogaḥ
ਅਰਥ:ਵਿਨਿਯੋਗ: ਇਸ ਸ਼੍ਰੀਕੀਲਕ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ੍, ਅਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੀਜਗਦੰਬਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ੴ ਨਮਸ਼੍ਚਣ੍ਡਿਕਾਯੈ ।
oṃ namaścaṇḍikāyai
ਅਰਥ:ੴ, ਚੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ । ੴ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਦੇਹਾਯ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀਦਿਵ੍ਯਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੇ । ਸ਼੍ਰੇਯਃਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਨਮਃ ਸੋਮਾਰ੍ਧਧਾਰਿਣੇ ॥ ੧॥ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮਪਿ ਕੀਲਕਮ੍ । ਸੋऽਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਤਤਂ ਜਪ੍ਯਤਤ੍ਪਰਃ ॥ ੨॥ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਟਨਾਦੀਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਕਲਾਨ੍ਯਪਿ । ਏਤੇਨ ਸ੍ਤੁਵਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇਨ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੩॥ ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਨੌਸ਼ਧਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਵਿਨਾ ਜਪ੍ਯੇਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਮੁਚ੍ਚਾਟਨਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੪॥ ਸਮਗ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸ਼ਙ੍ਕਾਮਿਮਾਂ ਹਰਃ । ਕ੍ਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਮੇਵਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੫॥ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਵੈ ਚਣ੍ਡਿਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਚ ਗੁਹ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਤਾਂ ਯਥਾਵਨ੍ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਾਮ੍ ॥ ੬॥ ਸੋऽਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਯਾਂ ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਮਸ਼੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੭॥ ਦਦਾਤਿ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਿਹ੍ਣਾਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥੈਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਇਤ੍ਥਂ ਰੂਪੇਣ ਕੀਲੇਨ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਕੀਲਿਤਮ੍ ॥ ੮॥ ਯੋ ਨਿਸ਼੍ਕੀਲਾਂ ਵਿਧਾਯੈਨਾਂ ਚਣ੍ਡੀਂ ਜਪਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਸ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸ ਗਣਃ ਸੋऽਥ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੯॥ ਨ ਚੈਵਾਪਾਟਵਂ ਤਸ੍ਯ ਭਯਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਨਾਪਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਮ੍ਰਿਤੇ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧੦॥ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਰਭ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਹ੍ਯਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੈਵ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਿਦਂ ਪ੍ਰਾਰਭ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ ॥ ੧੧॥ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਦਿ ਚ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯਤੇ ਲਲਨਾਜਨੇ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤੇਨ ਜਪ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੧੨॥ ਸ਼ਨੈਸ੍ਤੁ ਜਪ੍ਯਮਾਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਚਕੈਃ । ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਸਮਗ੍ਰਾਪਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਰਭ੍ਯਮੇਵ ਤਤ੍ ॥ ੧੩॥ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਾਨਿਃ ਪਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਸਾ ਨ ਕਿਂ ਜਨੈਃ ॥ ੧੪॥ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਹ੍ਰਿਦਯੇਨਾਪਿ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਸਤਤਂ ਨਰਃ । ਹ੍ਰਿਦ੍ਯਂ ਕਾਮਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹ੍ਰਿਦਿ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਵਸੇਤ੍ ॥ ੧੫॥ ਅਗ੍ਰਤੋऽਮੁਂ ਮਹਾਦੇਵਕ੍ਰਿਤਂ ਕੀਲਕਵਾਰਣਮ੍ । ਨਿਸ਼੍ਕੀਲਞ੍ਚ ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਤ੍ਵਾ ਪਠਿਤਵ੍ਯਂ ਸਮਾਹਿਤੈਃ ॥ ੧੬॥
mārkaṇḍeya uvāca oṃ viśuddhajñānadehāya trivedīdivyacakṣuṣe śreyaḥprāptinimittāya namaḥ somārdhadhāriṇe 1 sarvametadvijānīyānmantrāṇāmapi kīlakam so'pi kṣemamavāpnoti satataṃ japyatatparaḥ 2 siddhyantyuccāṭanādīni karmāṇi sakalānyapi etena stuvatāṃ devīṃ stotravṛndena bhaktitaḥ 3 na mantro nauṣadhaṃ tasya na kiñcidapi vidyate vinā japyena siddhyettu sarvamuccāṭanādikam 4 samagrāṇyapi setsyanti lokaśaṅkāmimāṃ haraḥ kṛtvā nimantrayāmāsa sarvamevamidaṃ śubham 5 stotraṃ vai caṇḍikāyāstu tacca guhyaṃ cakāra saḥ samāpnoti sa puṇyena tāṃ yathāvannimantraṇām 6 so'pi kṣemamavāpnoti sarvameva na saṃśayaḥ kṛṣṇāyāṃ vā caturdaśyāmaṣṭamyāṃ vā samāhitaḥ 7 dadāti pratigṛhṇāti nānyathaiṣā prasīdati itthaṃ rūpeṇa kīlena mahādevena kīlitam 8 yo niṣkīlāṃ vidhāyaināṃ caṇḍīṃ japati nityaśaḥ sa siddhaḥ sa gaṇaḥ so'tha gandharvo jāyate dhruvam 9 na caivāpāṭavaṃ tasya bhayaṃ kvāpi na jāyate nāpamṛtyuvaśaṃ yāti mṛte ca mokṣamāpnuyāt 10 jñātvā prārabhya kurvīta hyakurvāṇo vinaśyati tato jñātvaiva sampūrṇamidaṃ prārabhyate budhaiḥ 11 saubhāgyādi ca yatkiñcid dṛśyate lalanājane tatsarvaṃ tatprasādena tena japyamidaṃ śubham 12 śanaistu japyamāne'smin stotre sampattiruccakaiḥ bhavatyeva samagrāpi tataḥ prārabhyameva tat 13 aiśvaryaṃ tatprasādena saubhāgyārogyameva ca śatruhāniḥ paro mokṣaḥ stūyate sā na kiṃ janaiḥ 14 caṇḍikāṃ hṛdayenāpi yaḥ smaret satataṃ naraḥ hṛdyaṃ kāmamavāpnoti hṛdi devī sadā vaset 15 agrato'muṃ mahādevakṛtaṃ kīlakavāraṇam niṣkīlañca tathā kṛtvā paṭhitavyaṃ samāhitaiḥ 16
ਅਰਥ:ਕੀਲਕ ਸਤੋਤਰ ("ਕੀਲਕ" ਭਾਵ ਕਿੱਲ/ਖੂੰਟੀ) ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ-ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ 'ਕੀਲਕ' ਦਾ ਰਹੱਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਕਿੱਲ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਦੇ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ (ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ) ਕੀਲਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਦੁਰਉਪਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿੱਲ ਨੂੰ 'ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ' (ਨਿਸ਼ਕੀਲ ਕਰ ਕੇ) ਚੰਡੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਸਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਅਪਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਕਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਸ਼ਰਧਾ-ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਐਸ਼ਵਰਯ, ਸੌਭਾਗ੍ਯ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਸ਼ਤਰੂ-ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਤ੍ਯਾਃ ਕੀਲਕਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ॥
iti śrībhagavatyāḥ kīlakastotraṃ samāptam
ਅਰਥ:ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਤੀ ਦਾ ਕੀਲਕਸਤੋਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Keelakam ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ (ਕਵਚ, ਅਰਗਲਾ, ਕੀਲਕ) ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ
ਉਸ 'ਕੀਲਕ' (ਕੁੰਜੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਪਾਠ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ
ਸਮਸਤ ਸਿੱਧੀ, ਐਸ਼ਵਰਯ, ਸੌਭਾਗਯ ਅਤੇ ਆਰੋਗਯ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਭਗਤ ਨੂੰ ਡਰ ਅਤੇ ਅਪਮ੍ਰਿਤਯੁ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮੋਕਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
Keelakam ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵੀ ਕਵਚ, ਫਿਰ ਅਰਗਲਾ ਸਤੋਤਰਮ੍, ਫਿਰ ਇਹ ਕੀਲਕਮ੍, ਅਤੇ ਤਦ ਹੀ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹੋ। ਕੀਲਕਮ੍ ਪਾਠ ਨੂੰ 'ਖੋਲ੍ਹ' ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Keelakam ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ