શ્રી ખાટૂ શ્યામ આરતી
Khatu Shyam Aarti in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ખાટુ શ્યામ આરતી શ્યામ બાબા (બર્બરીક)ની સ્તુતિમાં ગવાતી પરંપરાગત હિન્દી આરતી છે, જે પૂજાના અંતે દીપ અને ઘંટ સહિત કરાય છે. 'ૐ જય શ્રી શ્યામ હરે'થી શરૂ થઈ તે ખાટુ ધામમાં બિરાજમાન પ્રભુના અનુપમ રૂપનું વર્ણન કરે છે અને ભક્તોની મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
ખાટુ શ્યામ જી બર્બરીક છે, ભીમના પરાક્રમી પૌત્ર, જેમનું શીશ — સંપૂર્ણ મહાભારત યુદ્ધ જોવાનું વરદાન પામીને — કૃષ્ણ દ્વારા પૂજિત થયું. તેમના સર્વોચ્ચ ત્યાગ અને ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ કૃષ્ણે વરદાન આપ્યું કે કલિયુગમાં તેઓ કૃષ્ણના જ નામ 'શ્યામ'થી પૂજાશે અને પોતાના ભક્તોની મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરશે. ખાટુ (સીકર, રાજસ્થાન)માં તેમનું મંદિર લાખોને આકર્ષે છે; આ આરતી તેમની પૂજાના અંતે ગવાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કૃષ્ણે બર્બરીકને વરદાન આપ્યું કે તેઓ અસહાયો અને પરાજિતોના સહારા — 'હારેલાનો સહારો' — બનશે, શ્યામ રૂપે પૂજિત થઈને. ખાટુ ધામ આવીને શ્રદ્ધાથી આ આરતી ગાનારા ભક્તો જણાવે છે કે તેમની સૌથી અસંભવ મનોકામનાઓ પણ શ્યામ બાબા દ્વારા પૂર્ણ થાય છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ જય શ્રી શ્યામ હરે બાબા જય શ્રી શ્યામ હરે । ખાટૂ ધામ વિરાજત અનુપમ રૂપ ધરે ॥
Om jaya shri shyama hare baba jaya shri shyama hare Khatu dhama virajata anupama rupa dhare
અર્થ:ૐ, શ્રી શ્યામનો જય; બાબા, શ્રી શ્યામનો જય! ખાટુ ધામમાં આપ બિરાજમાન છો, અનુપમ રૂપ ધારણ કરીને.
રતન જડ़િત સિંહાસન સિર પર ચંવર ઢુરે । તન કેસરિયા બાગો કુણ્ડલ શ્રવણ પડ़ે ॥
Ratana jada़ita simhasana sira para chanvara dhure Tana kesariya bago kundala shravana pada़e
અર્થ:રત્નજડિત સિંહાસન પર, શિર ઉપર ચામર ઢૂરે છે; કેસરી વસ્ત્ર ધારણ કરી, કાનમાં કુંડળ શોભે છે.
ગલ પુષ્પોં કી માલા સિર પર મુકુટ ધરે । ખેવત ધૂપ અગ્નિ પર દીપક જ્યોતિ જલે ॥
Gala pushpom ki mala sira para mukuta dhare Khevata dhupa agni para dipaka jyoti jale
અર્થ:ગળામાં પુષ્પમાળા અને શિર પર મુકુટ; અગ્નિ પર ધૂપ ફેરવાય છે અને દીપકની જ્યોતિ પ્રકાશમાન બળે છે.
મોદક ખીર ચૂરમા સુવરણ થાલ ભરે । સેવક ભોગ લગાવત સેવા નિત્ય કરે ॥
Modaka khira churama suvarana thala bhare Sevaka bhoga lagavata seva nitya kare
અર્થ:મોદક, ખીર અને ચૂરમાથી સોનાના થાળ ભરેલા છે; આપના સેવક ભોગ અર્પે છે અને નિત્ય આપની સેવા કરે છે.
ઝાંઝ કટોરા ઔર ઘડ़િયાવલ શંખ મૃદંગ ઘુરે । ભક્ત આરતી ગાવે જયકાર કરે ॥
Jhamjha katora aura ghada़iyavala shamkha mridamga ghure Bhakta arati gave jayakara kare
અર્થ:ઝાંઝ, કટોરો, ઘડિયાળ, શંખ અને મૃદંગ ગૂંજે છે; ભક્તો આરતી ગાય છે અને જયકાર કરે છે.
જો ધ્યાવે ફલ પાવે સબ દુઃખ સે ઉબરે । સેવક જન નિજ મુખ સે શ્રી શ્યામ શ્યામ ઉચરે ॥
Jo dhyave phala pave saba duhkha se ubare Sevaka jana nija mukha se shri shyama shyama uchare
અર્થ:જે આપનું ધ્યાન કરે છે તે ફળ પામે છે અને દરેક દુઃખથી ઊગરી જાય છે; ભક્તો પોતાના જ મુખે 'શ્રી શ્યામ, શ્યામ' ઉચ્ચારે છે.
શ્રી શ્યામ બિહારી જી કી આરતી જો કોઈ નર ગાવે । કહત ભક્ત મનવાંછિત ફલ પાવે ॥
Shri shyama bihari ji ki arati jo koi nara gave Kahata bhakta manavamchhita phala pave
અર્થ:જે કોઈ શ્રી શ્યામ બિહારીની આ આરતી ગાય છે — ભક્ત કહે છે — તે પોતાના હૃદયની મનોવાંછિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Khatu Shyam Aarti પાઠના લાભ
ખાટુ શ્યામ જી (બર્બરીક, ભીમના પૌત્ર, જેમને કૃષ્ણે વરદાન આપ્યું કે કલિયુગમાં તેઓ કૃષ્ણના જ નામ 'શ્યામ'થી પૂજાશે)ને ગવાય છે.
મનોકામનાઓની પૂર્તિ, દુઃખોના નિવારણ અને 'હારેલાના સહારા'ની પ્રસિદ્ધ કૃપા માટે ગવાય છે.
ખાટુ ધામ (સીકર, રાજસ્થાન)માં, ફાગણમાં અને એકાદશી — શ્યામ બાબાના વિશેષ દિવસ — પર સૌથી પ્રભાવશાળી.
શ્યામ બાબાની પૂજાના અંતે ખાટુ શ્યામ ચાલીસા સાથે કરાય છે.
Khatu Shyam Aarti જપ વિધિ
દીપ (ઘી કે કપૂરનો) પ્રગટાવો અને તેને હાથમાં લઈને, ગાતાં દેવતા સમક્ષ ફેરવતાં આરતી કરો, બને તો ઘંટ સાથે. પુષ્પ અને પ્રસાદ અર્પો, અને આરતીની આશિષ લઈને (હાથ જ્યોતિ ઉપર લઈ જઈ આંખે અડાડીને) પૂર્ણ કરો. ભક્તિ અને નિર્મળ હૃદયથી ગાઓ.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Khatu Shyam Aarti શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ