મૈયા મોરી મૈં નહિં માખન ખાયો
Maiya Mori Main Nahi Makhan Khayo in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
'મૈયા મોરી મૈં નહિં માખન ખાયો' સોળમી સદીના સંત-કવિ સૂરદાસનું સૌથી પ્રિય બાલ-લીલા પદ છે, જેમાં માખણ-ચોરી કરતાં પકડાયેલા બાલકૃષ્ણ માતા યશોદાને પોતાની નિર્દોષતાનો દાવો કરે છે. આ વાત્સલ્ય ભક્તિની મધુરતાને સમેટતું એક કોમળ, રમતિયાળ ભજન છે. જન્માષ્ટમીએ અને જ્યાં પણ બાલ ગોપાલ પૂજાય છે ત્યાં તે ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Surdas (Sur Sagar; 16th-century Braj bhakti tradition) · Surdas · 16th century
બ્રજના નેત્રહીન ગાયક સૂરદાસે કૃષ્ણના બાળપણ પર હજારો પદ ગાયાં. આ સૌથી પ્રસિદ્ધ પદમાં નાનકડો કૃષ્ણ, હોઠ પર હજુ માખણ લાગેલું, યશોદા સામે એવી અપ્રતિરોધ્ય તર્કબુદ્ધિથી પોતાની નિર્દોષતાની વિનંતી કરે છે કે તે માત્ર સ્મિત કરીને તેને ભેટી પડે છે. આ બધાં માખણ-ચોરી ગીતોમાં સૌથી પ્રિય છે, વાત્સલ્ય ભક્તિનું સાચું હૃદય મનાય છે।
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
સૂરદાસ નેત્રહીન હતા, છતાં કૃષ્ણના બાળપણનાં તેમનાં ચિત્રણ એટલાં સજીવ છે કે ભક્તો કહે છે કે તેમણે ભગવાનને અંતર્દૃષ્ટિથી અવશ્ય જોયા હશે. આ સરળ ગીત ઈશ્વરથી અંતર કેવી રીતે ઓગાળી દે છે તે ગાયક અને શ્રોતા બંને વર્ણવે છે — ઉપાસકને એક સ્નેહાળ માતા-પિતા અને એ અનંતને ગોદમાં લઈ શકાય એટલું નાનું શિશુ બનાવી દે છે।
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
મૈયા મોરી મૈં નહિં માખન ખાયો। ખ્યાલ પરૈ યે સખા સબૈ મિલિ, મેરૈં મુખ લપટાયો॥
Maiya mori main nahin makhan khayo Khyal parai ye sakha sabai mili, merain mukh lapatayo
અર્થ:મૈયા મારી, મેં માખણ નથી ખાધું! આ સખાઓએ મળીને મારા મુખ પર લગાવી દીધું.
દેખિ તુહી છીંકે પર ભાજન, ઊંચે ધરિ લટકાયો। હૌં જુ કહત નાન્હેં કર અપને, મૈં કૈસેં કરિ પાયો॥
Dekhi tuhi chheenke par bhajan, oonche dhari latkayo Haun ju kahat naanhe kar apne, main kaisen kari payo
અર્થ:તું જ જો — છીંકા પર વાસણ તો ઊંચે લટકતું હતું; અને મારા આ નાનકડા હાથ — હું ભલા કેવી રીતે પહોંચી શકું?
મુખ દધિ લેપન કર પુનિ ગોરસ, ડારિ સબનિ કે આગે। લકુટી કાંધે ગોધન ગૈયાં, ચલત ભયો પગ લાગે॥
Mukh dadhi lepan kar puni goras, daari sabani ke aage Lakuti kaandhe godhan gaiyan, chalat bhayo pag laage
અર્થ:(છતાં) મુખ પર દહીં લગાવેલું, સૌની આગળ ગોરસ ઢોળીને, ખભે લાકડી રાખી ગાયો સાથે ચાલી નીકળ્યો, નાનકડા પગ લથડતા.
સૂરદાસ તબ બિહંસિ જસોદા, લૈ ઉર કંઠ લગાયો॥
Surdas tab bihansi Jasoda, lai ur kanth lagayo
અર્થ:સૂરદાસ કહે છે: ત્યારે યશોદા હસીને બાલકૃષ્ણને હૃદય સાથે ભેટી પડે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Maiya Mori Main Nahi Makhan Khayo પાઠના લાભ
સૂરદાસનું સૌથી પ્રિય 'બાલ-લીલા' પદ — બાલકૃષ્ણનો માખણ-ચોરીનો નિર્દોષ ઇનકાર
વાત્સલ્ય ભક્તિ (ઈશ્વરને શિશુ રૂપે પ્રેમ)ની મધુરતા સમેટતું કોમળ, રમતિયાળ ભજન
જન્માષ્ટમીએ અને ઘરઘરમાં, જ્યાં બાલ કૃષ્ણની પૂજા થાય છે ત્યાં ગવાય છે
બાલ ગોપાલના માધુર્યથી મુખ પર સ્મિત લાવે અને હૃદયને કોમળ બનાવે છે
સરળ બ્રજભાષાનાં પદ, બાળકો અને વડીલો બંનેને સમાન રીતે પ્રિય
Maiya Mori Main Nahi Makhan Khayo જપ વિધિ
નાનકડા કૃષ્ણની તોફાન અને યશોદાના પ્રેમમય સ્મિતની કલ્પના કરતાં, તેને હળવાશથી અને રમતિયાળ ભાવે ગાઓ. આ માધુર્યનું ભજન છે — ભગવાનની બાલ-લીલાઓનો આનંદ માણવા ગવાય છે, કોઈ વિધિ-વિધાનની જરૂર નથી।
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Maiya Mori Main Nahi Makhan Khayo શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ