સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી
Sukhkarta Dukharta (Ganpati Aarti) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
સુખકર્તા દુઃખહર્તા ભગવાન ગણેશની સૌથી પ્રિય આરતી છે, જેને સંત સમર્થ રામદાસે રચી હતી. તેમાં ગણેશને સુખ આપનાર, દુઃખ હરનાર અને મંગલમૂર્તિ રૂપે પૂજવામાં આવે છે. ગણેશ ચતુર્થી અને ગણેશોત્સવમાં આ સવાર-સાંજ ગણપતિની મૂર્તિ સમક્ષ ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Samarth Ramdas · Samarth Ramdas · 17th century CE
સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતીની રચના મરાઠી સંત સમર્થ રામદાસે કરી, જેમણે પોતાના યુગમાં મરાઠા શૌર્યની પ્રેરણા આપી. ત્રણ ભક્તિભર્યા ચરણોમાં તેઓ ગણેશને શેંદૂર, મોતી અને હીરાના મુકુટથી અલંકૃત નિહાળે છે, અને પોતાને 'દાસ રામાચા' (સેવક રામદાસ) કહીને પ્રભુના દ્વારે ઊભા રહી સંકટમાં રક્ષાની યાચના કરે છે. તે ગણેશ ચતુર્થીની પ્રાણ-આરતી બની છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તો માને છે કે આ આરતીનું વચન અક્ષરશઃ સત્ય છે — 'દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી', એટલે ગણેશના કેવળ દર્શન માત્રથી હૃદયની મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે — તેથી તેને દરેક ગણેશોત્સવ અને દરેક શુભ આરંભમાં સૌથી પહેલાં ગવાય છે, એ વિશ્વાસ સાથે કે પ્રભુ તેમની સામેના વિઘ્નોને દૂર કરશે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
સુખકર્તા દુઃખહર્તા વાર્તા વિઘ્નાચી । નુરવી પુરવી પ્રેમ કૃપા જયાચી । સર્વાંગી સુંદર ઉટી શેંદુરાચી । કંઠી ઝળકે માળ મુક્તાફળાંચી ॥ જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી । દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી ॥
Sukhakarta duhkhaharta varta vighnachi Nuravi puravi prema kripa jayachi Sarvamgi sumdara uti shemdurachi Kamthi jhalake mala muktaphalamchi Jaya deva jaya deva jaya mamgalamurti Darshanamatre manakamana purati
અર્થ:સુખના કર્તા, દુઃખના હર્તા, દરેક વિઘ્નને ટાળનારા; જેમની કૃપાથી ભક્તનો પ્રેમ અધૂરો રહેતો નથી, પણ પૂર્ણ થાય છે. આપનું સમગ્ર રૂપ સુંદર છે, શેંદૂર (સિંદૂર)થી અલંકૃત; આપના કંઠ પર મોતીની માળા શોભે છે. જય દેવ, જય દેવ, હે મંગલમૂર્તિ; આપના કેવળ દર્શનથી હૃદયની દરેક કામના પૂર્ણ થાય છે.
રત્નખચિત ફરા તુજ ગૌરીકુમરા । ચંદનાચી ઉટી કુંકુમકેશરા । હિરેજડિત મુકુટ શોભતો બરા । રુણઝુણતી નૂપુરે ચરણી ઘાગરિયા ॥ જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી । દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી ॥
Ratnakhachita phara tuja gaurikumara Chamdanachi uti kumkumakeshara Hirejadita mukuta shobhato bara Runajhunati nupure charani ghagariya Jaya deva jaya deva jaya mamgalamurti Darshanamatre manakamana purati
અર્થ:રત્નજડિત મંદિર આપને માટે શણગાર્યું છે, હે ગૌરીપુત્ર; ચંદન, કુંકુમ ને કેસરથી અલંકૃત. હીરાજડિત મુગટ આપને સરસ શોભે છે; આપના ચરણોમાં ઝાંઝર મધુર રણકાર કરે છે. જય દેવ, જય દેવ, હે મંગલમૂર્તિ; આપના કેવળ દર્શનથી હૃદયની દરેક કામના પૂર્ણ થાય છે.
લંબોદર પીતાંબર ફણિવરવંદના । સરળ સોંડ વક્રતુંડ ત્રિનયના । દાસ રામાચા વાટ પાહે સદના । સંકટી પાવાવે નિર્વાણી રક્ષાવે સુરવરવંદના ॥ જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી । દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી ॥
Lambodara pitambara phanivaravamdana Sarala somda vakratumda trinayana Dasa ramacha vata pahe sadana Samkati pavave nirvani rakshave suravaravamdana Jaya deva jaya deva jaya mamgalamurti Darshanamatre manakamana purati
અર્થ:હે લંબોદર, પીતાંબરધારી, નાગરાજ દ્વારા પૂજિત; સીધી સૂંઢ, વક્ર દંત (વક્રતુંડ) ને ત્રિનેત્રધારી. આપનો સેવક રામદાસ આપના દ્વારે ઊભો છે; સંકટમાં મારી સહાય કરો, અંતિમ સમયે રક્ષા કરો, હે દેવો દ્વારા પૂજિત પ્રભુ. જય દેવ, જય દેવ, હે મંગલમૂર્તિ; આપના કેવળ દર્શનથી હૃદયની દરેક કામના પૂર્ણ થાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Sukhkarta Dukharta (Ganpati Aarti) પાઠના લાભ
ભારતભરમાં ગણેશની સૌથી પ્રિય આરતી, તેમની કૃપા મેળવવા, વિઘ્નો દૂર કરવા અને મનોકામના પૂર્ણ કરવા ગવાય છે.
સંત સમર્થ રામદાસ રચિત, તે ગણેશને સુખકર્તા-દુઃખહર્તા અને મંગલમૂર્તિ રૂપે સ્તુતિ કરી ભક્તિને ગહન બનાવે છે.
માનવામાં આવે છે કે તેમના કેવળ દર્શન માત્રથી દરેક ઇચ્છા પૂર્ણ થાય છે, અને સંકટમાં તેને ગાવાથી 'નિર્વાણી' એટલે અંતિમ ક્ષણે તેમની રક્ષા મળે છે.
ગણેશ ચતુર્થી અને ગણેશોત્સવની મુખ્ય આરતી, ગણપતિની મૂર્તિ સમક્ષ સવાર-સાંજ અને કોઈ પણ શુભ કાર્યના આરંભે ગવાય છે.
ગણેશ ચાલીસા, ગણેશ પંચરત્નમ્ અને વક્રતુણ્ડ મહાકાય સાથે તેનો પાઠ કરી ગણેશ-ઉપાસના પૂર્ણ કરાય છે.
Sukhkarta Dukharta (Ganpati Aarti) જપ વિધિ
ગણેશની પ્રતિમા કે મૂર્તિ સમક્ષ પ્રજ્વલિત દીપ (અને કર્પૂર) સાથે ઊભા રહી, જ્યોતને પ્રભુ સમક્ષ ધીમે-ધીમે ફેરવતા આરતી ગાઓ. દૂર્વા, લાલ પુષ્પ અને મોદક અર્પણ કરો. તે ગણેશ ચતુર્થીની કેન્દ્રીય આરતી છે, જે સવાર-સાંજ ગવાય છે અને 'ગણપતિ બાપ્પા મોરયા' ના જયઘોષથી પૂર્ણ થાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Sukhkarta Dukharta (Ganpati Aarti) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ