bhagavad-gitagitakrishnadaivasura

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 16.21 — ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਨਰਕਸ੍ਯੇਦਂ ਦ੍ਵਾਰਮ੍

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ

🕉️ hindu·📿 11× ਜਪ·🕐 ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਾਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਲੋਭ ਉੱਠੇ·📜 Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 21

ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളം ગુજરાતી বাংলা ଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀEnglish සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ ਅਰਥ

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ — ਇਹ ਨਰਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਸ਼ਕਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ

Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 21 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)

ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਆਸੁਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਸੁਰੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ — ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ — ਨਿਚੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਦੁਆਰ ਹਨ। ਵਾਸ਼ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (੨.੬੨–੬੩) ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਧੁਨੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਧ੍ਰਿਤ ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਧਕ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਾਤੀਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ

ਗੁਰੂਜਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਪਾਇਆ; ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਹ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

0ਕੁੱਲ ਜਪ

ਮੰਤਰ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ

ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਨਰਕਸ੍ਯੇਦਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨਾਸ਼ਨਮਾਤ੍ਮਨਃ।ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤਥਾ ਲੋਭਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍॥

tri-vidhaṁ narakasyedaṁ dvāraṁ nāśhanam ātmanaḥ kāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṁ tyajet

ਅਰਥ:ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ — ਇਹ ਆਤਮਨਾਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ

ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਤ੍ਰਿਵਿਧਮ੍🔊tri-vidhamਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ

ਨਰਕਸ੍ਯ🔊narakasyaਨਰਕ ਦਾ

ਇਦਮ੍🔊idamਇਹ

ਦ੍ਵਾਰਮ੍🔊dvāramਦੁਆਰ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦੁਆਰ

ਨਾਸ਼ਨਮ੍🔊nāśhanamਨਾਸ਼ਕਾਰੀ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ

ਆਤ੍ਮਨਃ🔊ātmanaḥਆਤਮਾ ਦਾ

ਕਾਮਃ🔊kāmaḥਕਾਮ, ਵਾਸ਼ਨਾ

ਕ੍ਰੋਧਃ🔊krodhaḥਕ੍ਰੋਧ

ਤਥਾ🔊tathāਤਥਾ, ਨਾਲ ਹੀ

ਲੋਭਃ🔊lobhaḥਲੋਭ

ਤਸ੍ਮਾਤ੍🔊tasmātਇਸ ਲਈ

ਏਤਤ੍🔊etatਇਨ੍ਹਾਂ

ਤ੍ਰਯਮ੍🔊trayamਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ

ਤ੍ਯਜੇਤ੍🔊tyajetਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ

✦

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ

✦

ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਆਤਮ-ਨਾਸ਼ਨਮ੍) ਅੰਦਰਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ

✦

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ

✦

ਪਤਨ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ

✦

ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਆਵੇਗਾਂ ਉੱਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ

✦

ਮਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਦੇਸ਼

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્ ਪਾਠ ਵਿਧੀ

ਜਪ ਗਿਣਤੀ11ਵਾਰ

ਉੱਤਮ ਸਮਾਂਸਵੇਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਾਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਲੋਭ ਉੱਠੇ

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ 'ਨਰਕ ਦੇ ਦੁਆਰ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ' ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਉੱਠੇ, ਰੁਕੋ ਅਤੇ 'ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍' — ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ — ਯਾਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਜਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਸਦਗੁਣ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਲਈ ਕਰੋ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਮੂਲ ਸ਼ਲੋਕ, ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਪ ਸਕੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ (ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣੋ।

ਹਾਂ — ਕੇਵਲ ਲਿਪੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਮੂਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਮ (ਵਾਸ਼ਨਾ), ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਉਹ ਮੂਲ ਆਵੇਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਤਿਆਗ ਦਾ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੀਤਾ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ, ਵਿਵੇਕ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਵੇਗਾਂ ਨੂੰ 'ਨਰਕ ਦੇ ਦੁਆਰ' ਮੰਨ ਕੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਉੱਚਤਰ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ (੧੬.੨੨) ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਅੰਧਕਾਰ-ਦੁਆਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦਾ ਤਿਆਗ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 16.3 — તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ શૌચમ્श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम्શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૪ — તસ્માચ્છાસ્ત્રં પ્રમાણં તેश्रीमद्भगवद्गीता १६.२४ — तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते ધ્યાયતો વિષયાન્પુંસઃ (ભગવદ્ગીતા 2.62)ध्यायतो विषयान्पुंसः શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા 3.42 — ઇન્દ્રિયાણિ પરાણ્યાહુઃश्रीमद्भगवद्गीता ३.४२ — इन्द्रियाणि पराण्याहुः શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.56 — દુઃખેષ્વનુદ્વિગ્નમનાઃश्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 13.8 — અમાનિત્વમદમ્ભિત્વમહિંસાश्रीमद्भगवद्गीता 13.8 — अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા 2.71 — વિહાય કામાન્યઃ સર્વાન્श्रीमद्भगवद्गीता 2.71 — विहाय कामान्यः सर्वान्

ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗਿਆ? ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ 🙏

ॐ

ਪੂਰਾ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ

ਪੂਰਾ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ)ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ ਮਕਸਦ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਜੋ