ਏਕੈਵਾਹਂ ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ (ਦੇਵੀ ਕੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਘੋਸ਼ਣਾ)
એકૈવાહં જગત્યત્ર (દેવીની અદ્વૈત ઘોષણા) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂਢ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਮਿਹਣਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਅਦ੍ਵੈਤ ਦੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੌਣ?' — ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਅਨੇਕ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇਵੀਆਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਦਿ) ਉਸ ਦੇ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਮਾਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲੀ, ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੱਤਾ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Durga Saptashati Chapter 10 · Sage Markandeya (Markandeya Purana) · c. 400–600 CE (Markandeya Purana)
ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ੁੰਭ ਸੋਗ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਦਿ ਸਮੂਹ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਦ੍ਵੰਦ-ਯੁੱਧ ਲਈ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਆਭਾਸਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੱਤਾ ਹੈ; ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਾਧਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਡਰ ਤੇ ਅੱਡਰੇਪਣ ਦੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਵਿਲੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਸਥਿਰੋ ਭਵ' — ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾ — ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਏਕੈਵਾਹਂ ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕਾ ਮਮਾਪਰਾ । ਪਸ਼੍ਯੈਤਾ ਦੁਸ਼੍ਟ ਮਯ੍ਯੇਵ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਦ੍ਵਿਭੂਤਯਃ ॥
devyuvāca ekaivāhaṃ jagatyatra dvitīyā kā mamāparā paśyaitā duṣṭa mayyeva viśantyo madvibhūtayaḥ
ਅਰਥ:ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਓ ਦੁਸ਼ਟ! ਵੇਖ, ਇਹ ਮੇਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ!' ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਦਿ ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਤਦ ਇਕੱਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਆਪਣੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ (ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ) ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾ!'
ਤਤਃ ਸਮਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਦੇਵ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀਪ੍ਰਮੁਖਾ ਲਯਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਨੌ ਜਗ੍ਮੁਰੇਕੈਵਾਸੀਤ੍ਤਦਾਮ੍ਬਿਕਾ ॥
tataḥ samastāstā devyo brahmāṇīpramukhā layam tasyā devyāstanau jagmurekaivāsīttadāmbikā
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਅਹਂ ਵਿਭੂਤ੍ਯਾ ਬਹੁਭਿਰਿਹ ਰੂਪੈਰ੍ਯਦਾਸ੍ਥਿਤਾ । ਤਤ੍ਸਂਹ੍ਰਿਤਂ ਮਯੈਕੈਵ ਤਿਸ਼੍ਠਾਮ੍ਯਾਜੌ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ ॥
devyuvāca ahaṃ vibhūtyā bahubhiriha rūpairyadāsthitā tatsaṃhṛtaṃ mayaikaiva tiṣṭhāmyājau sthiro bhava
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
એકૈવાહં જગત્યત્ર (દેવીની અદ્વૈત ઘોષણા) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਇਹ ਪਰਮ ਅਦ੍ਵੈਤ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ-ਸੱਤਾ ਹੈ
ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ (ਗਿਆਨ) ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਹਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਬਲ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸ੍ਰੋਤ ਮੰਨ ਕੇ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਅੱਡਰੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵਿਲੀਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
'ਸਥਿਰੋ ਭਵ' — ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ
ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨਮਈ ਦੇਵੀ-ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਅੱਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ
એકૈવાહં જગત્યત્ર (દેવીની અદ્વૈત ઘોષણા) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤਰ 'ਓਂ ਐਂ ਹ੍ਰੀਂ ਕ੍ਲੀਂ ਚਾਮੁੰਡਾਯੈ ਵਿੱਚੇ' ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ ਤੇ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਅਨੇਕ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਜਿੰਨਾ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਹੈ ਓਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨ (ਵਿਵੇਕ) ਲਈ ਵੀ — ਇਸ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰੋ ਕਿ ਸਮੂਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁੰਭ-ਵਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ એકૈવાહં જગત્યત્ર (દેવીની અદ્વૈત ઘોષણા) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ