ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਆਰਤੀ
श्री बाँके बिहारी आरती in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਆਰਤੀ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਵਾਮੀ ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਮ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਹੇ ਗਿਰਿਧਰ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਊਂ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਰਮੁਕਟ ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ-ਧਾਰੀ ਰੂਪ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਜੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮਨੋਹਰ ਤ੍ਰਿਭੰਗ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੰਤ-ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਵਾਮੀ ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ — ਇੰਨੇ ਮੋਹਕ ਕਿ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗ੍ਰਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਪਰਦਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਹਾਰੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਆਰਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਰਮੁਕਟ ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਇੰਨਾ ਮਨੋਹਰ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹਰ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਹਾਰੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਗਤ ਇਹ ਆਰਤੀ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਬੰਸਰੀ-ਧਾਰੀ ਰੂਪ ਦਾ, ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਵੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਉਮੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਹੇ ਗਿਰਿਧਰ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਊਂ, ਪ੍ਯਾਰੇ ਆਪਕੋ ਰਿਝਾਊਂ । ਸ਼੍ਯਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਊਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਊਂ ॥
He giridhara teri arati gaun, pyare apako rijhaun Shyama sundara teri arati gaun, shri banke bihari teri arati gaun
ਅਰਥ:ਹੇ ਗਿਰਿਧਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਿਝਾਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ; ਹੇ ਸ਼ਾਮਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਵਾਂ — ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਗਾਵਾਂ।
ਮੋਰ ਮੁਕੁਟ ਪ੍ਯਾਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਪੇ ਸੋਹੇ, ਪ੍ਯਾਰੀ ਬਂਸੀ ਮੇਰੋ ਮਨ ਮੋਹੇ । ਦੇਖ ਛਵਿ ਬਲਿਹਾਰੀ ਮੈਂ ਜਾਊਂ ॥
Mora mukuta pyare shisha pe sohe, pyari bamsi mero mana mohe Dekha chhavi balihari maim jaun
ਅਰਥ:ਮੋਰਮੁਕਟ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸੀਸ ਉੱਤੇ ਸੋਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਧੁਰ ਬੰਸਰੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਛਬੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਵਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਚਰਣੋਂ ਸੇ ਨਿਕਲੀ ਗਂਗਾ ਪ੍ਯਾਰੀ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਤਾਰੀ । ਮੈਂ ਉਨ ਚਰਣੋਂ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਪਾਊਂ ॥
Charanom se nikali gamga pyari, jisane sari duniya tari Maim una charanom ke darshana paun
ਅਰਥ:ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਗੰਗਾ ਵਹੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਵਾਂ।
ਦਾਸ ਅਨਾਥ ਕੇ ਨਾਥ ਆਪ ਹੋ, ਦੁਃਖ-ਸੁਖ ਜੀਵਨ ਪ੍ਯਾਰੇ ਸਾਥ ਆਪ ਹੋ । ਹਰਿ ਚਰਣੋਂ ਮੇਂ ਸ਼ੀਸ਼ ਝੁਕਾਊਂ ॥
Dasa anatha ke natha apa ho, duhkha-sukha jivana pyare satha apa ho Hari charanom mem shisha jhukaun
ਅਰਥ:ਤੂੰ ਅਨਾਥ ਦਾਸ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ; ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈਂ; ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੀਸ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਦਾਸ ਕੇ ਪ੍ਯਾਰੇ ਤੁਮ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਮੋਹਨ ਜੀਵਨਧਨ ਹੋ । ਦੇਖ ਯੁਗਲ ਛਵਿ ਬਲਿ-ਬਲਿ ਜਾਊਂ ॥
Shri haridasa ke pyare tuma ho, mere mohana jivanadhana ho Dekha yugala chhavi bali-bali jaun
ਅਰਥ:ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਦਾਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮੋਹਨ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਧਨ ਹੈਂ; ਉਸ ਯੁਗਲ ਛਬੀ (ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰਦਾ ਹਾਂ।
श्री बाँके बिहारी आरती ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਜੀ — ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਵਾਮੀ ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ।
ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਮ (ਪ੍ਰੇਮਾ), ਭਗਤੀ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ, ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਆਰਤੀ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
श्री बाँके बिहारी आरती ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਆਰਤੀ ਕਰੋ। ਫੁੱਲ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਭੋਗ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈ) ਅਰਪਣ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ। ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਾਓ, ਬੰਸਰੀ ਅਤੇ ਮੋਰਮੁਕਟ ਵਾਲੇ ਮਨੋਹਰ ਤ੍ਰਿਭੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨ ਰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री बाँके बिहारी आरती ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ