ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା 16.21 — ତ୍ରିଵିଧଂ ନରକସ୍ଯେଦଂ ଦ୍ଵାରମ୍
श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୀତାର ସର୍ବାଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚେତାବନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଦିଅନ୍ତି: କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ — ଏ ତିନୋଟି ନରକର ଦ୍ୱାର, ଆତ୍ମାର ନାଶକାରୀ। ଯେହେତୁ ଏମାନେ ମନୁଷ୍ୟର କଲ୍ୟାଣକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମାର୍ଗକୁ ରୋକନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଏ ତିନୋଟିର ତ୍ୟାଗର ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ମନର ସର୍ବାଧିକ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷାର ସଶକ୍ତ ଉପଦେଶ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 21 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
ଷୋଡଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଆସୁରୀ ପ୍ରକୃତିର ବୈପରୀତ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆସୁରୀ ମାର୍ଗକୁ ତାହାର ତିନି ସର୍ବାଧିକ ମାରାତ୍ମକ ମୂଳରେ — କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ — ସଙ୍କୁଚିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଚେତାବନୀ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏମାନେ ବିନାଶର ଦ୍ୱାର। ବାସନା କିପରି କ୍ରୋଧ ଓ ପତନକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ସେହି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶର (୨.୬୨–୬୩) ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କରି, ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗୀତାର ସର୍ବାଧିକ ଉଦ୍ଧୃତ ନୈତିକ ଉପଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କାଳାତୀତ ସାବଧାନତା ରୂପେ ଠିଆ ହୋଇଛି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଗୁରୁଜନ କୁହନ୍ତି ଯେ ଯେଉଁ ସାଧକମାନେ ଏହି ଚେତାବନୀ ମାନି କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେମାନେ ମନକୁ ଅକସ୍ମାତ୍ ହାଲୁକା ଓ ମାର୍ଗକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଇଲେ; ଯେତେବେଳେ ଏ ଅନ୍ତଃଶତ୍ରୁମାନେ ହୃଦୟ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଢାଲ ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ତ୍ରିଵିଧଂ ନରକସ୍ଯେଦଂ ଦ୍ଵାରଂ ନାଶନମାତ୍ମନଃ।କାମଃ କ୍ରୋଧସ୍ତଥା ଲୋଭସ୍ତସ୍ମାଦେତତ୍ତ୍ରଯଂ ତ୍ଯଜେତ୍॥
tri-vidhaṁ narakasyedaṁ dvāraṁ nāśhanam ātmanaḥ kāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṁ tyajet
ଅର୍ଥ:କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ — ଏସବୁ ଆତ୍ମନାଶର ତିନି ପ୍ରକାରର ଦ୍ୱାର, ତେଣୁ ଏ ତିନୋଟିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम् ପାଠର ଲାଭ
କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭକୁ ନରକର ତିନି ଦ୍ୱାର ରୂପେ ଚିହ୍ନଟ କରେ
ଆତ୍ମାର ନାଶକାରୀ (ଆତ୍ମ-ନାଶନମ୍) ଅନ୍ତଃଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଚେତ କରେ
କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭର ତ୍ୟାଗକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ
ପତନ ଓ ବନ୍ଧନର ପ୍ରମୁଖ କାରଣରୁ ସାଧକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ
ବିନାଶକାରୀ ଆବେଗ ଉପରେ ଆତ୍ମ-ସଂଯମ ଓ ବିବେକକୁ ଦୃଢ଼ କରେ
ମନର ରକ୍ଷା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ
श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम् ପାଠ ବିଧି
କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ 'ନରକର ଦ୍ୱାର, ଆତ୍ମା ପାଇଁ ବିନାଶକାରୀ' ଏହା ନିଜକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଇବାକୁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ଏ ତିନୋଟି ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଉଠେ, ଅଟକି ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ 'ତସ୍ମାଦେତତ୍ତ୍ରୟଂ ତ୍ୟଜେତ୍' — ତେଣୁ ଏ ତିନୋଟିକୁ ତ୍ୟାଗ କର — ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଜପକୁ ସଂକଳ୍ପ ଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଏବଂ ମନକୁ ଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେ ସ୍ଥିରତା ଓ ସଦ୍ଗୁଣ ଆଡ଼କୁ ମୋଡ଼ିବାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ