શ્રી ગંગા આરતી
श्री गंगा आरती in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ગંગા આરતી માતા ગંગાની સ્તુતિમાં ગવાતી પરંપરાગત હિંદી આરતી છે, જે 'ઓમ જય ગંગે માતા' થી પ્રખ્યાત છે. તે હરિદ્વાર, ઋષિકેશ અને વારાણસીના ઘાટ પર દીપ અને ઘંટ સાથે ગવાય છે. ભક્તિથી તેનું ગાન પાપનાશ, પવિત્રતા અને શાંતિ આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
માતા ગંગા સ્વર્ગથી પૃથ્વી પર ભગવાન શિવની જટાઓ દ્વારા ઊતર્યાં, જેમને રાજા ભગીરથના તપથી રાજા સગરના સાઠ હજાર પુત્રોના ઉદ્ધાર માટે નીચે લવાયાં. નદીઓમાં સૌથી પવિત્ર અને પવિત્રતા તથા મુક્તિના સાક્ષાત્ સ્વરૂપ રૂપે પૂજિત, તેમની આરતી પ્રત્યેક સંધ્યાએ મહાન ઘાટ પર દીપો અને ઘંટ વચ્ચે 'હર હર ગંગે' ની પુકાર સાથે ગવાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે ગંગા-જળનું એક ટીપું, કે તેમના ચરણોમાં એક સાચી શરણ, અનેક જન્મોના પાપોને ધોઈ શકે છે અને આત્માને મૃત્યુના ભયથી પાર લઈ જઈ શકે છે. પ્રત્યેક સંધ્યાએ હરિદ્વાર અને વારાણસીમાં હજારો લોકો એકઠા થાય છે જ્યારે દીપ ઉઠાવાય છે અને આ આરતી 'હર હર ગંગે' ની પુકાર સાથે ઊઠે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
નમામિ ગંગે તવ પાદપંકજમ્ સુરાસુરૈઃ વન્દિત દિવ્યરૂપમ્ । ભક્તિં મુક્તિં ચ દદાસિ નિત્યં ભાવાનુસારેણ સદા નરાણામ્ ॥
Namami gamge tava padapamkajam surasuraih vandita divyarupam Bhaktim muktim cha dadasi nityam bhavanusarena sada naranam
અર્થ:હે ગંગે, હું તમને પ્રણામ કરું છું; હું તમારા ચરણ-કમળોને નમન કરું છું, તમારા દિવ્ય રૂપને જે દેવો અને અસુરો બંનેથી સમાન રૂપે વંદિત છે. તમે સદા, તેમની ભક્તિ અનુસાર, સૌ લોકોને ભક્તિ અને મુક્તિ બંને પ્રદાન કરો છો.
ૐ જય ગંગે માતા શ્રી જય ગંગે માતા । જો નર તુમકો ધ્યાતા મનવાંછિત ફલ પાતા ॥
Om jaya gamge mata shri jaya gamge mata Jo nara tumako dhyata manavamchhita phala pata
અર્થ:ઓમ, માતા ગંગાનો જય, માતા ગંગાનો જય! જે પણ તમારું ધ્યાન કરે છે તે પોતાના હૃદયની ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
ચન્દ્ર-સી જોત તુમ્હારી જલ નિર્મલ આતા । શરણ પડ़ેં જો તેરી સો નર તર જાતા ॥
Chandra-si jota tumhari jala nirmala ata Sharana pada़em jo teri so nara tara jata
અર્થ:તમારો પ્રકાશ ચંદ્ર સમાન છે અને તમારું જળ નિર્મળ અને સ્વચ્છ વહે છે; જે પણ તમારી શરણ લે છે, તે વ્યક્તિ પાર ઊતરી જાય છે.
પુત્ર સગર કે તારે સબ જગ કો જ્ઞાતા । કૃપા દૃષ્ટિ તુમ્હારી ત્રિભુવન સુખદાતા ॥
Putra sagara ke tare saba jaga ko jnata Kripa drishti tumhari tribhuvana sukhadata
અર્થ:તમે રાજા સગરના પુત્રોનો ઉદ્ધાર કર્યો અને સમસ્ત જગતના જ્ઞાતા છો; તમારી કૃપા દૃષ્ટિ ત્રણેય લોકને સુખ આપનારી છે.
એક હી બાર જો તેરી શરણાગતિ આતા । યમ કી ત્રાસ મિટાકર પરમગતિ પાતા ॥
Eka hi bara jo teri sharanagati ata Yama ki trasa mitakara paramagati pata
અર્થ:જે પણ એક વાર પણ તમારી શરણમાં આવે છે — તેનો યમ (મૃત્યુ) નો ભય નષ્ટ થઈ જાય છે અને તે પરમગતિ પ્રાપ્ત કરે છે.
આરતી માત તુમ્હારી જો જન નિત્ય ગાતા । દાસ વહી સહજ મેં મુક્તિ કો પાતા ॥
Arati mata tumhari jo jana nitya gata Dasa vahi sahaja mem mukti ko pata
અર્થ:જે પણ જન પ્રતિદિન તમારી આરતી ગાય છે, હે માતા — તે સેવક સહજ રીતે મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે.
श्री गंगा आरती પાઠના લાભ
ગંગાના પવિત્ર ઘાટ પર — હરિદ્વાર, ઋષિકેશ, વારાણસી, પ્રયાગરાજ — અને ઘરોમાં માતા ગંગાની પાવન કૃપા મેળવવા ગવાય છે.
મનાય છે કે તે પાપોને ધોઈ નાખે છે, આંતરિક પવિત્રતા અને શાંતિ આપે છે, અને ભક્તને સંસાર-સાગરથી પાર ઉતારે છે.
દિવંગત પૂર્વજો (પિતૃ) ની શાંતિ અને મોક્ષ માટે પાઠ કરાય છે, કેમ કે ગંગા મુક્તિની નદી છે.
ગંગા દશેરા, કાર્તિક પૂર્ણિમા, મકર સંક્રાંતિ અને નદી-તટની ગંગા આરતી સમયે વિશેષ પ્રભાવશાળી.
श्री गंगा आरती જપ વિધિ
દીપ (ઘી કે કપૂરનો) પ્રગટાવી, તેને હાથમાં લઈ દેવી સમક્ષ ફેરવતાં ગાતાં આરતી કરો, આદર્શ રૂપે ઘંટ સાથે. પુષ્પ અને પ્રસાદ અર્પણ કરો, અને આરતીની ભેટ લઈને (હાથોને જ્યોત ઉપર લઈ જઈ નેત્રો સુધી) સમાપન કરો. ભક્તિ અને નિર્મળ હૃદયથી ગાઓ.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्री गंगा आरती શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ