ఖాటూ శ్యామ చాలీసా
खाटू श्याम चालीसा in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఖాటూ శ్యామ్ చాలీసా శ్యామ్ బాబా (బర్బరీక)ను స్తుతిస్తుంది, ఆయనను 'ఓడిపోయినవారి ఆశ్రయం' అని పిలుస్తారు. ఈ చాలీసా శ్యామ్ యొక్క కృష్ణ స్వరూపాన్ని, ఆయన అనేక ఉద్ధరణ లీలలను స్మరిస్తుంది. దీని పఠనం వలన కోరికలు నెరవేరుతాయి, విఘ్నాలు తొలగుతాయి, భక్తి దృఢమవుతుంది.
మూలం & కథ
Traditional Hindi devotional hymn · Traditional · Devotional era
ఖాటూ శ్యామ్ అంటే భీముని మనుమడు, ఘటోత్కచుని కుమారుడైన బర్బరీక, ఒక మహా యోధుడు, పరమ భక్తుడు. మహాభారత యుద్ధానికి ముందు ఆయన ఓడిపోతున్న పక్షం తరఫున పోరాడతానని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు; దీని వలన కలిగే అసమతుల్యతను నివారించడానికి కృష్ణుడు ఆయన శిరస్సును దానంగా అడిగాడు, బర్బరీక సంతోషంగా ఇచ్చాడు. ఆయన త్యాగానికి సంతోషించి కృష్ణుడు కలియుగంలో కృష్ణుని పేరైన 'శ్యామ్'తో ఆయన పూజింపబడతాడని, నిస్సహాయుల ఆశ్రయమవుతాడని వరమిచ్చాడు. ఖాటూ (సీకర్, రాజస్థాన్)లోని ఆయన ఆలయం భారతదేశంలో అత్యధికంగా దర్శించబడే స్థలాలలో ఒకటి.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఖాటూ శ్యామ్ 'హారే కా సహారా'గా ప్రసిద్ధి — పూర్తిగా ఓడిపోయినవారి ఆశ్రయం. చాలీసా నామం గణిక, శబరి, అహల్య, అజామిళ, సదన్ కసాయిని ఎలా ఉద్ధరించిందో స్మరిస్తుంది, భక్తితో శ్యామ్ స్వరూపాన్ని దర్శించేవారు భవభయం నుండి విముక్తులై తమ ప్రతి నిజమైన కోరికను ఆలస్యం లేకుండా నెరవేర్చుకుంటారని వరమిస్తుంది.
వింటూ పఠించండి
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
శ్రీ గురు చరణ ధ్యాన ధర,సుమిరి సచ్చిదానన్ద। శ్యామ చాలీసా భణత హూం,రచ చైపాఈ ఛన్ద॥
Shri guru charana dhyana dhara,sumiri sachchidananda Shyama chalisa bhanata hun,racha chaipai chhanda
అర్థం:గురువు పాదాలను ధ్యానించి, సచ్చిదానందుని స్మరించి, నేను శ్యామ్ చాలీసాను చౌపాయి ఛందస్సులో రచించి పఠిస్తాను.
శ్యామ శ్యామ భజి బారమ్బారా।సహజ హీ హో భవసాగర పారా॥
Shyama shyama bhaji barambarasahaja hi ho bhavasagara para
అర్థం:మాటిమాటికి 'శ్యామ్, శ్యామ్' జపించి, సహజంగానే భవసాగరాన్ని దాటండి.
ఇన సమ దేవ న దూజా కోఈ।దీన దయాలు న దాతా హోఈ॥
Ina sama deva na duja koidina dayalu na data hoi
అర్థం:ఆయనంతటి దైవం మరొకరు లేరు; అంత దీనదయాళువు లేరు, అంత గొప్ప దాత లేరు.
భీమసుపుత్ర అహిలవతీ జాయా।కహీం భీమ కా పౌత్ర కహాయా॥
Bhimasuputra ahilavati jayakahim bhima ka pautra kahaya
అర్థం:భీముని కుమారుడు (ఘటోత్కచుడు), అహిలావతి కుమారుడు; ఆయనను భీముని మనవడని కూడా అంటారు.
యహ సబ కథా సహీ కల్పాన్తర।తనిక న మానోం ఇసమేం అన్తర॥
Yaha saba katha sahi kalpantaratanika na manom isamem antara
అర్థం:ఈ సంపూర్ణ కథ కల్పాల తరబడి సత్యం; దీనిలో కొంచెమైనా సందేహించకండి.
బర్బరీక విష్ణు అవతారా।భక్తన హేతు మనుజ తను ధారా॥
Barbarika vishnu avatarabhaktana hetu manuja tanu dhara
అర్థం:బర్బరీక విష్ణువు అవతారం; భక్తుల కోసం ఆయన మానవ రూపాన్ని ధరించాడు.
వసుదేవ దేవకీ ప్యారే।యశుమతి మైయా నన్ద దులారే॥
Vasudeva devaki pyareyashumati maiya nanda dulare
అర్థం:వసుదేవ, దేవకిల ప్రియుడు; తల్లి యశోద, నందుల ముద్దుబిడ్డ.
మధుసూదన గోపాల మురారీ।బృజకిశోర గోవర్ధన ధారీ॥
Madhusudana gopala muraribrijakishora govardhana dhari
అర్థం:మధుసూదనుడు, గోపాలుడు, మురారి; బ్రజ కిశోరుడు, గోవర్ధనధారి.
సియారామ శ్రీ హరి గోవిన్దా।దీనపాల శ్రీ బాల ముకున్దా॥
Siyarama shri hari govindadinapala shri bala mukunda
అర్థం:సీయారాముడు, శ్రీ హరి, గోవిందుడు; దీనపాలకుడు, శ్రీ బాల ముకుందుడు.
దామోదర రణఛోడ़ బిహారీ।నాథ ద్వారికాధీశ ఖరారీ॥
Damodara ranachhoda़ biharinatha dvarikadhisha kharari
అర్థం:దామోదరుడు, రణఛోడుడు, బిహారి; నాథుడు, ద్వారకాధీశుడు, దైత్యసంహారకుడు.
నరహరి రుప ప్రహలాద ప్యారా।ఖమ్భ ఫారి హిరనాకుశ మారా॥
Narahari rupa prahalada pyarakhambha phari hiranakusha mara
అర్థం:నరహరి (నృసింహ) రూపంలో ప్రహ్లాదునికి ప్రియుడు; స్తంభాన్ని చీల్చి హిరణ్యకశిపుని వధించాడు.
రాధా వల్లభ రుక్మిణీ కంతా।గోపీ వల్లభ కంస హనంతా॥
Radha vallabha rukmini kamtagopi vallabha kamsa hanamta
అర్థం:రాధ వల్లభుడు, రుక్మిణీ కాంతుడు; గోపికల ప్రియుడు, కంసుని హంత.
మనమోహన చిత్తచోర కహాయే।మాఖన చోరి చోరి కర ఖాయే॥
Manamohana chittachora kahayemakhana chori chori kara khaye
అర్థం:మనమోహనుడు, చిత్తచోరుడు అని పిలువబడ్డాడు; వెన్నను దొంగిలించి తిన్నాడు.
మురలీధర యదుపతి ఘనశ్యామ।కృష్ణ పతితపావన అభిరామా॥
Muralidhara yadupati ghanashyamakrishna patitapavana abhirama
అర్థం:మురళీధరుడు, యదుపతి, ఘనశ్యాముడు; కృష్ణుడు, పతితపావనుడు, అభిరాముడు.
మాయాపతి లక్ష్మీపతి ఈసా।పురుషోత్తమ కేశవ జగదీశా॥
Mayapati lakshmipati isapurushottama keshava jagadisha
అర్థం:మాయాపతి, లక్ష్మీపతి, ఈశుడు; పురుషోత్తముడు, కేశవుడు, జగదీశుడు.
విశ్వపతి త్రిభువన ఉజియారా।దీన బన్ధు భక్తన రఖవారా॥
Vishvapati tribhuvana ujiyaradina bandhu bhaktana rakhavara
అర్థం:విశ్వపతి, ముల్లోకాల వెలుగు; దీనబంధువు, భక్తుల రక్షకుడు.
ప్రభు కా భేద కోఈ న పాయా।శేష మహేశ థకే మునిరాయా॥
Prabhu ka bheda koi na payashesha mahesha thake muniraya
అర్థం:ప్రభువు రహస్యాన్ని ఎవరూ తెలుసుకోలేకపోయారు; శేషుడు, మహేశుడు, మహర్షులు సైతం అలసిపోయారు.
నారద శారద ఋషి యోగిన్దర।శ్యామ శ్యామ సబ రటత నిరన్తర॥
Narada sharada rishi yogindarashyama shyama saba ratata nirantara
అర్థం:నారదుడు, శారద, ఋషులు, యోగులు నిరంతరం 'శ్యామ్, శ్యామ్' అని జపిస్తారు.
కరి కోవిద కరి సకే న గినన్తా।నామ అపార అథాహ అనన్తా॥
Kari kovida kari sake na ginantanama apara athaha ananta
అర్థం:పండితులు, విద్వాంసులు కూడా వాటిని లెక్కించలేరు; ఆయన నామాలు అపారం, అథాహం, అనంతం.
హర సృష్టి హర యుగ మేం భాఈ।లే అవతార భక్త సుఖదాఈ॥
Hara srishti hara yuga mem bhaile avatara bhakta sukhadai
అర్థం:ప్రతి సృష్టిలో, ప్రతి యుగంలో, ఓ సోదరా, ఆయన అవతారం ఎత్తి భక్తులకు సుఖమిస్తాడు.
హృదయ మాంహి కరి దేఖు విచారా।శ్యామ భజే తో హో నిస్తారా॥
Hridaya manhi kari dekhu vicharashyama bhaje to ho nistara
అర్థం:నీ హృదయంలో ఆలోచించి చూడు: శ్యామ్ను భజిస్తే, నీకు విముక్తి కలుగుతుంది.
కీర పढ़ావత గణికా తారీ।భీలనీ కీ భక్తి బలిహారీ॥
Kira paढ़avata ganika taribhilani ki bhakti balihari
అర్థం:నామం నేర్పిన చిలుక గణికను ఉద్ధరించింది; భీల్ స్త్రీ (శబరి) భక్తి అద్భుతం.
సతీ అహిల్యా గౌతమ నారీ।భఈ శ్రాప వశ శిలా దుఖారీ॥
Sati ahilya gautama naribhai shrapa vasha shila dukhari
అర్థం:పతివ్రత అహల్య, గౌతముని భార్య, శాపవశాన దుఃఖిత శిలగా మారినది —
శ్యామ చరణ రచ నిత లాఈ।పహుంచీ పతిలోక మేం జాఈ॥
Shyama charana racha nita laipahunchi patiloka mem jai
అర్థం:— శ్యామ్ పాదాల వద్ద నిత్యం భక్తి నిలిపి, ఆమె తన పతిలోకాన్ని చేరింది (ఉద్ధరించబడింది).
అజామిల అరూ సదన కసాఈ।నామ ప్రతాప పరమ గతి పాఈ॥
Ajamila aru sadana kasainama pratapa parama gati pai
అర్థం:అజామిళుడు, కటికవాడు సదనుడు నామ ప్రభావంతో పరమగతి పొందారు.
జాకే శ్యామ నామ అధారా।సుఖ లహహి దుఃఖ దూర హో సారా॥
Jake shyama nama adharasukha lahahi duhkha dura ho sara
అర్థం:ఎవరికి శ్యామ్ నామపు ఆధారం ఉందో, వారు సుఖం పొంది, సర్వ దుఃఖం తొలగిపోతుంది.
శ్యామ సులోచన హై అతి సున్దర।మోర ముకుట సిర తన పీతామ్బర॥
Shyama sulochana hai ati sundaramora mukuta sira tana pitambara
అర్థం:శ్యామ్ అందమైన కన్నులవాడు, మిక్కిలి సుందరుడు; శిరస్సుపై నెమలి కిరీటం, శరీరంపై పీతాంబరం.
గల వైజయన్తిమాల సుహాఈ।ఛవి అనూప భక్తన మన భాఈ॥
Gala vaijayantimala suhaichhavi anupa bhaktana mana bhai
అర్థం:మెడలో అందమైన వైజయంతి మాల; ఆయన అనుపమ సౌందర్యం భక్తుల మనస్సును రంజిస్తుంది.
శ్యామ శ్యామ సుమిరహు దినరాతీ।శామ దుపహరి అరూ పరభాతీ॥
Shyama shyama sumirahu dinaratishama dupahari aru parabhati
అర్థం:పగలు రాత్రి 'శ్యామ్, శ్యామ్' స్మరించండి — సాయంత్రం, మధ్యాహ్నం, ఉదయం.
శ్యామ సారథీ జిసకే రథ కే।రోడ़ే దూర హోయ ఉస పథ కే॥
Shyama sarathi jisake ratha keroda़e dura hoya usa patha ke
అర్థం:ఎవరి రథానికి శ్యామ్ సారథియో — ఆ మార్గపు రాళ్లు (అడ్డంకులు) తొలగిపోతాయి.
శ్యామ భక్త న కహీం పర హారా।భీర పరి తబ శ్యామ పుకారా॥
Shyama bhakta na kahim para harabhira pari taba shyama pukara
అర్థం:శ్యామ్ భక్తుడు ఎక్కడా ఓడిపోడు; కష్టం వచ్చినప్పుడు వారు శ్యామ్ను పిలుస్తారు.
రసనా శ్యామ నామ రస పీ లే।జీ లే శ్యామ నామ కే హాలే॥
Rasana shyama nama rasa pi leji le shyama nama ke hale
అర్థం:నాలుక శ్యామ్ నామపు అమృతాన్ని ఆస్వాదించుగాక; శ్యామ్ నామపు ఆనందంలో జీవించుగాక.
సంసారీ సుఖ భోగ మిలేగా।అన్త శ్యామ సుఖ యోగ మిలేగా॥
Samsari sukha bhoga milegaanta shyama sukha yoga milega
అర్థం:నీకు ప్రాపంచిక భోగం లభిస్తుంది, చివరికి శ్యామ్తో ఆనందమయ యోగం (సంగమం) లభిస్తుంది.
శ్యామ ప్రభు హైం తన కే కాలే।మన కే గోరే భోలే భాలే॥
Shyama prabhu haim tana ke kalemana ke gore bhole bhale
అర్థం:ప్రభువు శ్యామ్ శరీరాన నల్లనివాడు, కానీ మనస్సున తెల్లనివాడు (నిర్మలుడు) — అమాయకుడు, సాధువు.
శ్యామ సంత భక్తన హితకారీ।రోగ దోష అఘ నాశై భారీ॥
Shyama samta bhaktana hitakariroga dosha agha nashai bhari
అర్థం:శ్యామ్ సాధువులకు, భక్తులకు హితకారి; ఆయన భయంకర రోగం, దోషం, పాపాన్ని నశింపజేస్తాడు.
ప్రేమ సహిత జే నామ పుకారా।భక్త లగత శ్యామ కో ప్యారా॥
Prema sahita je nama pukarabhakta lagata shyama ko pyara
అర్థం:ఎవరు ప్రేమతో ఆయన నామాన్ని పిలుస్తారో — ఆ భక్తుడు శ్యామ్కు ప్రియమవుతాడు.
ఖాటూ మేం హై మథురా వాసీ।పార బ్రహ్మ పూరణ అవినాసీ॥
Khatu mem hai mathura vasipara brahma purana avinasi
అర్థం:ఆయన ఖాటూలో నివసిస్తాడు, మథుర వాసి; పరబ్రహ్మం, పూర్ణుడు, అవినాశి.
సుధా తాన భరి మురలీ బజాఈ।చహుం దిశి నానా జహాం సుని పాఈ॥
Sudha tana bhari murali bajaichahum dishi nana jahan suni pai
అర్థం:ఆయన అమృతమయ రాగంతో నిండిన మురళిని వాయించాడు, అది అన్ని దిక్కులా దూరదూరం వినిపించింది.
వృద్ధ బాల జేతే నారీ నర।ముగ్ధ భయే సుని వంశీ కే స్వర॥
Vriddha bala jete nari naramugdha bhaye suni vamshi ke svara
అర్థం:వృద్ధులు, బాలురు, స్త్రీలు, పురుషులందరూ ఆయన వేణు స్వరాలు విని ముగ్ధులయ్యారు.
దౌడ़ దౌడ़ పహుంచే సబ జాఈ।ఖాటూ మేం జహాం శ్యామ కన్హాఈ॥
Dauda़ dauda़ pahunche saba jaikhatu mem jahan shyama kanhai
అర్థం:పరుగు పరుగున అందరూ ఖాటూలో శ్యామ్ కన్హాయి ఉన్నచోటికి చేరారు.
జిసనే శ్యామ స్వరూప నిహారా।భవ భయ సే పాయా ఛుటకారా॥
Jisane shyama svarupa niharabhava bhaya se paya chhutakara
అర్థం:ఎవరు శ్యామ్ రూపాన్ని దర్శించారో, వారు భవభయం నుండి విముక్తి పొందారు.
శ్యామ సలోనే సాంవరే,బర్బరీక తను ధార। ఇచ్ఛా పూర్ణ భక్త కీ,కరో న లాఓ బార॥
Shyama salone sanvare,barbarika tanu dhara Ichchha purna bhakta ki,karo na lao bara
అర్థం:ఓ అందమైన నల్లని శ్యామ్, బర్బరీక శరీరాన్ని ధరించినవాడా — నీ భక్తుని కోరికను నెరవేర్చు, ఆలస్యం చేయకు.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
खाटू श्याम चालीसा పారాయణ ప్రయోజనాలు
ఖాటూ శ్యామ్ చాలీసా శ్యామ్ బాబా (బర్బరీక)ను ఆవాహన చేస్తుంది — ఆయనను 'ఓడిపోయినవారి ఆశ్రయం' అంటారు, పరాజితులకు, నిస్సహాయులకు శరణం.
కోరికల నెరవేర్పు, విఘ్న నాశనం, కష్టంలో ధైర్యం, అచంచల భక్తి కోసం దీనిని పఠిస్తారు.
ఇది శ్యామ్కు కృష్ణునితో ఉన్న ఏకత్వాన్ని, ఆయన అనేక ఉద్ధరణ లీలలను స్మరించి శ్రద్ధను లోతుగా చేస్తుంది.
రాజస్థాన్, ఉత్తర భారతదేశంలో అత్యంత ప్రియమైనది; ఖాటూ శ్యామ్ జీ ఆలయ పూజకు కేంద్రం.
ఇది రోగం, దోషం, దుఃఖాన్ని తొలగిస్తుందని, లౌకిక సుఖాన్ని, చివరికి శ్యామ్తో కలయికను రెండింటినీ ఇస్తుందని చెబుతారు.
ఏకాదశి నాడు, ఫాల్గుణ ఖాటూ శ్యామ్ మేళా సమయంలో ప్రత్యేకంగా శక్తివంతం.
खाटू श्याम चालीसा పారాయణ విధి
ఖాటూ శ్యామ్ జీ విగ్రహం ముందు కూర్చుని, నెమలి ఈక, చూర్మా, దీపం సమర్పించి, ప్రేమపూర్వక భక్తితో చాలీసాను పఠించండి. చాలా మంది దీనిని ప్రసిద్ధ జయఘోష 'హారే కా సహారా — ఖాటూ శ్యామ్ హమారా'తో గానం చేస్తారు. ఏకాదశి శ్యామ్ బాబాకు ప్రత్యేకంగా ప్రియమైనది, అలాగే ఖాటూ యాత్ర కూడా.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి खाटू श्याम चालीसाను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి