ਮਯੂਰੇਸ਼ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
मयूरेश स्तोत्रम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Ganesha Purana / Mudgala Purana tradition (Mayureshwar Morgaon Mahatmya) · Traditional; spoken by Lord Brahma (Brahma uvacha) · Puranic
Ganesha incarnated as Mayureshwara, riding a peacock, to destroy the demon Sindhu, and made Morgaon his abode — the kshetra that became the foremost of the eight Ashtavinayaka shrines. In this hymn the creator Brahma himself praises that Mayuresha, sweeping from His playful cosmic sports to His nature as the supreme consciousness-bliss and Lord of countless universes. Pleased, Mayuresha pronounces the fruits of the stotra, declaring it a destroyer of sin and a giver of freedom, health and liberation.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Mayuresha himself promises in the closing verses that this hymn frees even those locked in prison within seven days of devoted recitation and cures afflictions of mind and body — a phala echoed in the tradition of Morgaon, where countless pilgrims credit Moreshwar with release from bondage and relief from suffering.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਪੁਰਾਣਪੁਰੁਸ਼ਂ ਦੇਵਂ ਨਾਨਾਕ੍ਰੀਡਾਕਰਂ ਮੁਦਾ । ਮਾਯਾਵਿਨਂ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੧॥
brahmovācha । purāṇa-puruṣaṁ devaṁ nānā-krīḍā-karaṁ mudā । māyāvinaṁ durvibhāvyaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥1॥
ਅਰਥ:ब्रह्मा बोले:
ਪਰਾਤ੍ਪਰਂ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਂ ਹ੍ਰਿਦਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਗੁਣਾਤੀਤਂ ਗੁਣਮਯਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੨॥
parāt-paraṁ chid-ānandaṁ nirvikāraṁ hṛdi sthitam । guṇātītaṁ guṇa-mayaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥2॥
ਅਰਥ:पुराणपुरुष, देव, आनन्दपूर्वक नाना क्रीड़ाएँ करने वाले, मायावी, जिन्हें समझ पाना कठिन है — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਸ੍ਰਿਜਨ੍ਤਂ ਪਾਲਯਨ੍ਤਂ ਚ ਸਂਹਰਨ੍ਤਂ ਨਿਜੇਚ੍ਛਯਾ । ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਨਹਰਂ ਦੇਵਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੩॥
sṛjantaṁ pālayantaṁ cha saṁharantaṁ nijechchhayā । sarva-vighna-haraṁ devaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥3॥
ਅਰਥ:परात्पर, चिदानन्दस्वरूप, निर्विकार, हृदय में स्थित, गुणातीत होकर भी गुणमय — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਨਾਨਾਦੈਤ੍ਯਨਿਹਨ੍ਤਾਰਂ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਬਿਭ੍ਰਤਮ੍ । ਨਾਨਾਯੁਧਧਰਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੪॥
nānā-daitya-nihantāraṁ nānā-rūpāṇi bibhratam । nānāyudha-dharaṁ bhaktyā mayūreśaṁ namāmy aham ॥4॥
ਅਰਥ:जो अपनी इच्छा से सृष्टि, पालन और संहार करते हैं, समस्त विघ्नों को हरने वाले देव — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਦੇਵਵ੍ਰਿਨ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਅਭਿਸ਼੍ਟੁਤਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਸਦਸਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੫॥
indrādi-deva-vṛndaiś cha abhiṣṭutam ahar-niśam । sad-asad-vyaktam avyaktaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥5॥
ਅਰਥ:नाना दैत्यों के संहारक, नाना रूप धारण करने वाले, नाना आयुध धारण करने वाले — भक्तिपूर्वक उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯਂ ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਰੂਪਧਰਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੬॥
sarva-śakti-mayaṁ devaṁ sarva-rūpa-dharaṁ vibhum । sarva-vidyā-pravaktāraṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥6॥
ਅਰਥ:इन्द्रादि देवगणों से दिन-रात स्तुत, सत्-असत् रूप में व्यक्त एवं अव्यक्त — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀਨਨ੍ਦਨਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰਾਨਨ੍ਦਪਰਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਭਕ੍ਤਾਨਨ੍ਦਕਰਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੭॥
pārvatī-nandanaṁ śambhor ānanda-parivardhanam । bhaktānanda-karaṁ nityaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥7॥
ਅਰਥ:सर्वशक्तिमय देव, सर्वरूपधारी विभु, समस्त विद्याओं के प्रवक्ता — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਮੁਨਿਧ੍ਯੇਯਂ ਮੁਨਿਨੁਤਂ ਮੁਨਿਕਾਮਪ੍ਰਪੂਰਕਮ੍ । ਸਮਸ਼੍ਟਿਵ੍ਯਸ਼੍ਟਿਰੂਪਂ ਤ੍ਵਾਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੮॥
muni-dhyeyaṁ muni-nutaṁ muni-kāma-prapūrakam । samaṣṭi-vyaṣṭi-rūpaṁ tvāṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥8॥
ਅਰਥ:पार्वती के नन्दन, शम्भु के आनन्द को बढ़ाने वाले, भक्तों को नित्य आनन्द देने वाले — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਸਰ੍ਵਾਜ੍ਞਾਨਨਿਹਨ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਕਰਂ ਸ਼ੁਚਿਮ੍ । ਸਤ੍ਯਜ੍ਞਾਨਮਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੯॥
sarvājñāna-nihantāraṁ sarva-jñāna-karaṁ śuchim । satya-jñāna-mayaṁ satyaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥9॥
ਅਰਥ:मुनियों द्वारा ध्येय, मुनियों से स्तुत, मुनियों की कामनाओं को पूर्ण करने वाले, समष्टि एवं व्यष्टि रूप — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਅਨੇਕਕੋਟਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਨਾਯਕਂ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਵਿਭਵਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਮਯੂਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥੧੦॥
aneka-koṭi-brahmāṇḍa-nāyakaṁ jagad-īśvaram । ananta-vibhavaṁ viṣṇuṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥10॥
ਅਰਥ:समस्त अज्ञान के नाशक, समस्त ज्ञान के दाता, पवित्र, सत्यज्ञानमय एवं सत्यस्वरूप — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਮਯੂਰੇਸ਼ ਉਵਾਚ । ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ । ਕਾਰਾਗ੍ਰਿਹਗਤਾਨਾਂ ਚ ਮੋਚਨਂ ਦਿਨਸਪ੍ਤਕਾਤ੍ ॥੧੧॥
mayūreśa uvācha । idaṁ brahma-karaṁ stotraṁ sarva-pāpa-praṇāśanam । kārā-gṛha-gatānāṁ cha mochanaṁ dina-saptakāt ॥11॥
ਅਰਥ:अनेक कोटि ब्रह्माण्डों के नायक, जगदीश्वर, अनन्त विभव वाले, विष्णुस्वरूप — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਹਰਂ ਚੈਵ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥੧੨॥
ādhi-vyādhi-haraṁ chaiva bhukti-mukti-pradaṁ śubham ॥12॥
ਅਰਥ:मयूरेश बोले: ब्रह्मा द्वारा रचित यह स्तोत्र समस्त पापों का नाश करता है और कारागार में पड़े हुओं को सात दिन में मुक्त कर देता है। यह आधि-व्याधि को हरने वाला तथा भुक्ति-मुक्ति प्रदान करने वाला शुभ स्तोत्र है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
मयूरेश स्तोत्रम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Invokes Ganesha as Mayuresha / Mayureshwara, the presiding deity of Morgaon — first and foremost of the eight Ashtavinayaka shrines
Its phalashruti promises destruction of all sins and the freeing of even imprisoned persons within seven days
Said to remove adhi and vyadhi — mental and bodily afflictions
Bestows both bhukti (worldly enjoyment) and mukti (liberation)
Removes obstacles of every kind, as Ganesha is praised here as 'sarva-vighna-hara'
Cultivates devotion through Brahma's vision of Ganesha as the supreme, all-pervading Reality
Excellent for recitation during pilgrimage to the Ashtavinayaka temples
मयूरेश स्तोत्रम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Sit facing an image of Mayuresha Ganesha, light a lamp and offer durva grass, red flowers and modaka. Recite the ten verses with devotion, bowing inwardly at each refrain 'mayuresham namamy aham', then conclude with the two phalashruti verses spoken by Mayuresha himself. It is especially recited as part of Ashtavinayaka worship; those praying for release from confinement or relief from illness traditionally recite it daily for seven days.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ मयूरेश स्तोत्रम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ