ਮੇਰੇ ਤੋ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ
मेरे तो गिरधर गोपाल in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਮੇਰੇ ਤੋ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸੰਤ-ਕਵਿੱਤਰੀ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਭਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਅਨਨਯ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ, ਕੁਲ-ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਲਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਰਬਸ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਭੈ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Composed by Meera Bai (16th-century bhakti tradition) · Meera Bai · 16th century
ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਭੈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸਣ ਦਾ ਮੋਟਾ ਵਸਤਰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜੀ ਗਈ 'ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵੇਲ' ਹਿੰਦੀ ਭਗਤੀ-ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਮੀਰਾ ਦੇ ਗੀਤ ਇਸੇ ਲਈ ਬਚੇ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ: ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਛੋਹ ਨਿਕਲੀ। ਭਗਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਮੇਰੇ ਤੋ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ' ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹੀ ਨਿਰਭੈ ਇੱਕ-ਨਿਸ਼ਠਤਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ — ਉਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰਬਸ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਮੇਰੇ ਤੋ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ, ਦੂਸਰੋ ਨ ਕੋਈ। ਜਾਕੇ ਸਿਰ ਮੋਰ ਮੁਕੁਟ, ਮੇਰੋ ਪਤਿ ਸੋਈ॥
Mere to Giridhar Gopal, doosro na koi Jaake sir mor mukut, mero pati soi
ਅਰਥ:ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਨ — ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋਰ-ਮੁਕਟ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹਨ।
ਤਾਤ ਮਾਤ ਭ੍ਰਾਤ ਬਂਧੁ, ਆਪਨੋ ਨ ਕੋਈ। ਛਾਂਡ़ਿ ਦਈ ਕੁਲ ਕੀ ਕਾਨਿ, ਕਹਾ ਕਰਿਹੈ ਕੋਈ॥
Taat maat bhraat bandhu, aapno na koi Chhaandi dayi kul ki kaani, kaha karihai koi
ਅਰਥ:ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਬੰਧੂ — ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕੁਲ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਕੋਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਂਤਨ ਢਿਗ ਬੈਠਿ ਬੈਠਿ, ਲੋਕ ਲਾਜ ਖੋਈ। ਚੁਨਰੀ ਕੇ ਕਿਏ ਟੂਕ, ਓਢ़ ਲੀਨ੍ਹੀ ਲੋਈ॥
Santan dhig baithi baithi, lok laaj khoi Chunari ke kiye took, odh leenhi loi
ਅਰਥ:ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਲੋਕ-ਲਾਜ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਮੋਟੀ ਲੋਈ ਓੜ੍ਹ ਲਈ।
ਆਂਸੁਨ ਜਲ ਸੀਂਚਿ ਸੀਂਚਿ, ਪ੍ਰੇਮ ਬੇਲਿ ਬੋਈ। ਅਬ ਤੋ ਬੇਲਿ ਫੈਲ ਗਈ, ਆਣਂਦ ਫਲ ਹੋਈ॥
Aansun jal seenchi seenchi, prem beli boi Ab to beli phail gayi, aanand phal hoi
ਅਰਥ:ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਿੰਜ-ਸਿੰਜ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵੇਲ ਬੀਜੀ; ਹੁਣ ਉਹ ਵੇਲ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੀਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਗਿਰਧਰ ਨਾਗਰ, ਮਿਲ੍ਯਾ ਮੋਹਿ ਸੋਈ॥
Meera prabhu Girdhar Nagar, milya mohi soi
ਅਰਥ:ਮੀਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਗਿਰਧਰ ਨਾਗਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਹਨ — ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
मेरे तो गिरधर गोपाल ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਦੇ ਪੂਰਨ, ਇੱਕ-ਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ।
ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਾਏ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨਿਰਭੈ ਭਗਤੀ-ਗੀਤ।
ਸਤਸੰਗ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ — ਸਭ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ।
ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਲ ਬ੍ਰਜ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਜੋ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀਆਂ ਹਨ।
मेरे तो गिरधर गोपाल ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਗਾਓ, ਮੀਰਾ ਦੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਕੋਈ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਪੰਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਭਗਤ ਦੀ ਤੜਪ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦਿਓ ਜਿਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ मेरे तो गिरधर गोपाल ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ