ಪರಮಾರ್ಥಸ್ತುತಿಃ
परमार्थस्तुतिः in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Paramartha Stuti (a stuti of ten verses on Lord Vijayaraghava of Tirupputkuzhi) · Vedanta Desika (Venkatanatha) · 13th-14th century CE
Swami Vedanta Desika composed the Paramartha Stuti in praise of Lord Vijayaraghava (Rama) at the Tirupputkuzhi Divya Desam near Kanchipuram, the holy place linked with Jatayu of the Ramayana. Addressing the Lord throughout as 'Rana-pungava,' the foremost among warriors, and following the Ramayana in a hidden, contemplative way, Desika sets forth the supreme goal (paramartha) of the soul: to disregard the lesser human aims and live wholly for the eternal, loving service of the Lord, who has vowed never to forsake one who surrenders to Him.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
At Tirupputkuzhi the Lord is celebrated for granting liberation to Jatayu, the aged vulture who fought Ravana to save Sita and fell mortally wounded; performing the bird's final rites and bestowing upon him the highest state, the Lord showed that one who gives his all for Him — as the Paramartha Stuti proclaims — gains every fruit, and devotees pray that the same grace embrace them.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಶ್ರೀಮದ್ಗೃಧ್ರಸರಸ್ತೀರಪಾರಿಜಾತಮುಪಾಸ್ಮಹೇ । ಯತ್ರ ತುಙ್ಗೈರತುಙ್ಗೈಶ್ಚ ಪ್ರಣತೈರ್ಗೃಹ್ಯತೇ ಫಲಮ್ ॥ ೧ ॥
śrīmadgṛdhrasarastīrapārijātamupāsmahe | yatra tuṅgairatuṅgaiśca praṇatairgṛhyate phalam || 1 ||
ಅರ್ಥ:हम उस श्रीमान् गृध्र-सरोवर के तट पर स्थित कल्पवृक्ष (पारिजात) की उपासना करते हैं, जहाँ ऊँचे और नीचे — सभी प्रणाम मात्र से अपना अभीष्ट फल प्राप्त कर लेते हैं।
ಗುರುಭಿಸ್ತ್ವದನನ್ಯಸರ್ವಭಾವೈರ್ ಗುಣಸಿನ್ಧೌ ಕೃತಸಮ್ಪ್ಲವಸ್ತ್ವದೀಯೇ । ರಣಪುಙ್ಗವ ವನ್ದಿಭಾವಮಿಚ್ಛನ್ನ್ ಅಹಮಸ್ಮ್ಯೇಕಮನುಗ್ರಹಾಸ್ಪದಂ ತೇ ॥ ೨ ॥
gurubhistvadananyasarvabhāvair guṇasindhau kṛtasamplavastvadīye | raṇapuṅgava vandibhāvamicchann ahamasmyekamanugrahāspadaṃ te || 2 ||
ಅರ್ಥ:हे रणपुङ्गव! आप में पूर्णतः अनुरक्त गुरुओं द्वारा आपके गुण-सागर में स्नान कराया गया मैं, आपका वन्दी (स्तुतिपाठक) बनने की कामना करते हुए, स्वयं ही आपकी कृपा का एक पात्र हूँ।
ಭುವನಾಶ್ರಯಭೂಷಣಾಸ್ತ್ರವರ್ಗಂ ಮನಸಿ ತ್ವನ್ಮಯತಾಂ ಮಮಾತನೋತು । ವಪುರಾಹವಪುಙ್ಗವ ತ್ವದೀಯಂ ಮಹಿಷೀಣಾಮನಿಮೇಷದರ್ಶನೀಯಮ್ ॥ ೩ ॥
bhuvanāśrayabhūṣaṇāstravargaṃ manasi tvanmayatāṃ mamātanotu | vapurāhavapuṅgava tvadīyaṃ mahiṣīṇāmanimeṣadarśanīyam || 3 ||
ಅರ್ಥ:हे आहवपुङ्गव! भुवनों के आश्रय आपके आभूषण और अस्त्रों का समूह — वह आपका विग्रह जो आपकी महिषियों (देवियों) द्वारा अनिमेष दृष्टि से देखने योग्य है — मेरे मन में आपमयता का विस्तार करे।
ಅಭಿರಕ್ಷಿತುಮಗ್ರತಃ ಸ್ಥಿತಂ ತ್ವಾಮ್ ಪ್ರಣವೇ ಪಾರ್ಥರಥೇ ಚ ಭಾವಯನ್ತಃ । ಅಹಿತಪ್ರಶಮೈರಯತ್ನಲಭ್ಯೈಃ ಕಥಯನ್ತ್ಯಾಹವಪುಙ್ಗವಂ ಗುಣಜ್ಞಾಃ ॥ ೪ ॥
abhirakṣitumagrataḥ sthitaṃ tvām praṇave pārtharathe ca bhāvayantaḥ | ahitapraśamairayatnalabhyaiḥ kathayantyāhavapuṅgavaṃ guṇajñāḥ || 4 ||
ಅರ್ಥ:प्रणव (ॐ) में और पार्थ (अर्जुन) के रथ पर रक्षा हेतु आगे स्थित आपका ध्यान करते हुए, गुणज्ञ जन आपको — अनायास ही शत्रुओं (अनिष्टों) के शमन के कारण — 'आहवपुङ्गव' कहते हैं।
ಕಮಲಾ ನಿರಪಾಯಧರ್ಮಪತ್ನೀ ಕರುಣಾದ್ಯಾಃ ಸ್ವಯಮೃತ್ವಿಜೋ ಗುಣಾಸ್ತೇ । ಅವನಂ ಶ್ರಯತಾಮಹೀನಮಾದ್ಯಂ ಸ ಚ ಧರ್ಮಸ್ತ್ವದನನ್ಯಸೇವನೀಯಃ ॥ ೫ ॥
kamalā nirapāyadharmapatnī karuṇādyāḥ svayamṛtvijo guṇāste | avanaṃ śrayatāmahīnamādyaṃ sa ca dharmastvadananyasevanīyaḥ || 5 ||
ಅರ್ಥ:कमला (लक्ष्मी) आपकी अविनाशी धर्मपत्नी, और करुणा आदि आपके गुण — ये स्वयं ही, आपकी शरण में आए हुओं की पूर्ण एवं आदिम रक्षा के लिए ऋत्विज् (पुरोहित) हैं; और वह रक्षारूप धर्म आपके अतिरिक्त किसी अन्य से सेव्य नहीं।
ಕೃಪಣಾಃ ಸುಧಿಯಃ ಕೃಪಾಸಹಾಯಂ ಶರಣಂ ತ್ವಾಂ ರಣಪುಙ್ಗವ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ । ಅಪವರ್ಗನಯಾದನನ್ಯಭಾವಾ ವರಿವಸ್ಯಾರಸಮೇಕಮಾದ್ರಿಯನ್ತೇ ॥ ೬ ॥
kṛpaṇāḥ sudhiyaḥ kṛpāsahāyaṃ śaraṇaṃ tvāṃ raṇapuṅgava prapannāḥ | apavarganayādananyabhāvā varivasyārasamekamādriyante || 6 ||
ಅರ್ಥ:हे रणपुङ्गव! दीन होते हुए भी बुद्धिमान् जन, करुणा जिनकी सहायिका है उन आपकी शरण में आकर, मोक्ष को ही मार्ग मानकर तथा अनन्यभाव से, केवल आपकी सेवा के एक रस का आदर करते हैं।
ಅವಧೀರ್ಯ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಪುಮರ್ಥಂ ಭವದರ್ಥೇ ವಿನಿಯುಕ್ತಜೀವಿತಃ ಸನ್ । ಲಭತೇ ಭವತಃ ಫಲಾನಿ ಜನ್ತುರ್ ನಿಖಿಲಾನ್ಯತ್ರ ನಿದರ್ಶನಂ ಜಟಾಯುಃ ॥ ೭ ॥
avadhīrya caturvidhaṃ pumarthaṃ bhavadarthe viniyuktajīvitaḥ san | labhate bhavataḥ phalāni jantur nikhilānyatra nidarśanaṃ jaṭāyuḥ || 7 ||
ಅರ್ಥ:चतुर्विध पुरुषार्थ को (साध्य रूप में) त्यागकर, अपना जीवन आपके निमित्त समर्पित करने वाला जीव आपसे प्राप्त होने वाले समस्त फलों को पाता है — इसमें जटायु ही दृष्टान्त है।
ಶರಣಾಗತರಕ್ಷಣವ್ರತೀ ಮಾಂ ನ ವಿಹಾತುಂ ರಣಪುಙ್ಗವಾರ್ಹಸಿ ತ್ವಮ್ । ವಿದಿತಿಂ ಭುವನೇ ವಿಭೀಷಣೋ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರಾವಣ ಇತ್ಯುದೀರಿತಂ ತೇ ॥ ೮ ॥
śaraṇāgatarakṣaṇavratī māṃ na vihātuṃ raṇapuṅgavārhasi tvam | viditiṃ bhuvane vibhīṣaṇo vā yadi vā rāvaṇa ityudīritaṃ te || 8 ||
ಅರ್ಥ:हे रणपुङ्गव! शरणागत-रक्षण के व्रती आप मुझे त्यागना उचित नहीं समझें — क्योंकि इस लोक में आपने ही घोषित किया है कि 'चाहे विभीषण हो अथवा रावण' (जो शरण आए, उसकी रक्षा करूँगा)।
ಭುಜಗೇನ್ದ್ರಗರುತ್ಮದಾದಿಲಭ್ಯೈಸ್ ತ್ವದನುಜ್ಞಾನುಭವಪ್ರವಾಹಭೇದೈಃ । ಸ್ವಪದೇ ರಣಪುಙ್ಗವ ಸ್ವಯಂ ಮಾಂ ಪರಿಚರ್ಯಾವಿಭವೈಃ ಪರಿಷ್ಕ್ರಿಯೇಥಾಃ ॥ ೯ ॥
bhujagendragarutmadādilabhyais tvadanujñānubhavapravāhabhedaiḥ | svapade raṇapuṅgava svayaṃ māṃ paricaryāvibhavaiḥ pariṣkriyethāḥ || 9 ||
ಅರ್ಥ:हे रणपुङ्गव! अपने धाम में, आदिशेष-गरुड़ आदि को भी प्राप्य, आपकी अनुज्ञा से प्रवाहित अनुभव की विविध धाराओं रूपी सेवा-वैभव से, आप स्वयं मुझे विभूषित कीजिए।
ವಿಮಲಾಶಯ ವೇಙ್ಕಟೇಶಜನ್ಮಾ ರಮಣೀಯಾ ರಣಪುಙ್ಗವ ಪ್ರಸಾದಾತ್ । ಅನಸೂಯುಭಿರಾದರೇಣ ಭಾವ್ಯಾ ಪರಮಾರ್ಥಸ್ತುತಿರನ್ವಹಂ ಪ್ರಪನ್ನೈಃ ॥ ೧೦ ॥
vimalāśaya veṅkaṭeśajanmā ramaṇīyā raṇapuṅgava prasādāt | anasūyubhirādareṇa bhāvyā paramārthastutiranvahaṃ prapannaiḥ || 10 ||
ಅರ್ಥ:हे विमल हृदय वाले! रणपुङ्गव के प्रसाद से (वेङ्कटेश) देशिक से उत्पन्न यह रमणीय परमार्थस्तुति, अनसूय (ईर्ष्यारहित) शरणागतों द्वारा प्रतिदिन आदरपूर्वक मननीय है।
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
परमार्थस्तुतिः ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
Invokes the grace of Lord Vijayaraghava (Rama), the sworn protector of all who surrender
Strengthens faith in saranagati through the Lord's own vow to protect — be it Vibhishana or even Ravana
Reorients the devotee from the four worldly goals toward the true paramartha: eternal service to the Lord
Holds up Jatayu as the supreme example of one who gave everything for the Lord and gained all
Cultivates absorption in the beautiful, weapon-bearing form of the Lord who stands in front to protect
Cherished by Sri Vaishnavas for daily recitation as Desika himself prescribes in the final verse
परमार्थस्तुतिः ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Sit cleanly facing east before an image of Rama or Vishnu. Recite the ten verses with devotion, dwelling on the Lord as 'Rana-pungava,' the warrior who never forsakes one who surrenders. Reflect on the example of Jatayu and the Lord's vow of protection. As the final verse directs, cherish the hymn daily with reverence and without envy, fixing the mind on the supreme goal of eternal service.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ परमार्थस्तुतिःವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ