ശിവ രുദ്രാഷ്ടകമ്
शिव रुद्राष्टकम् in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
✦ അർഥം
ഗോസ്വാമി തുളസീദാസ് രചിച്ച, ശിവന്റെ എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഭക്തിനിർഭരമായ സ്തുതിയാണ് രുദ്രാഷ്ടകം. നിർഗുണ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് ദീനനായ ഭക്തന്റെ സമ്പൂർണ ശരണാഗതി വരെയുള്ള ആത്മീയ യാത്രയെ ഇത് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ചയും മഹാശിവരാത്രിയും ഇതിന്റെ പാരായണത്തിന് വിശേഷ ഫലദായകമായി കരുതുന്നു.
ഉത്ഭവം & കഥ
Composed by Goswami Tulsidas · Goswami Tulsidas · 16th century CE
ശിവനോടുള്ള തന്റെ ഗാഢമായ ഭക്തിയുടെ ആവിഷ്കാരമായാണ് തുളസീദാസ് ഈ അഷ്ടകം രചിച്ചത്. അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും രാമഭക്തനായി അറിയപ്പെട്ടെങ്കിലും, ശിവനെ പരമ ആദരവോടെ കണ്ടു — രാമചരിതമാനസത്തിൽ ശിവനെ രാമന്റെ ആദ്യ ഭക്തനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഈ അഷ്ടകം എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളിൽ മാത്രം ഏറ്റവും നിരാകാര തത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് (നിർഗുണ ബ്രഹ്മം) ഏറ്റവും ആത്മീയ ശരണാഗതി വരെയുള്ള (ദീന ഭക്തന്റെ വിലാപം) സമ്പൂർണ ആത്മീയ യാത്രയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
ഈ അഷ്ടകത്തിന്റെ അവസാന ശ്ലോകം — 'ന ജാനാമി യോഗം ജപം നൈവ പൂജാം' (എനിക്ക് യോഗം, ജപം, പൂജ അറിയില്ല) — സകല ഹിന്ദു ഭക്തിസാഹിത്യത്തിലും ശരണാഗതിയുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ആവിഷ്കാരങ്ങളിലൊന്നായി കരുതുന്നു. ഭക്തൻ ഈ വാക്കുകൾ യഥാർഥ ഹൃദയത്തോടെ പറയുമ്പോൾ — തന്റെ പൂർണ നിസ്സഹായതയും ദൈവകൃപയിൽ മാത്രമുള്ള ആശ്രയവും സമ്മതിക്കുമ്പോൾ — ശിവന്റെ സംരക്ഷണം അചഞ്ചലമാകുമെന്ന് സന്യാസിമാരും പണ്ഡിതരും പഠിപ്പിക്കുന്നു. തുളസീദാസ് തന്റെ കാലത്തെ മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്നിട്ടും തന്നെ ഒന്നുമറിയാത്തവനായി കാട്ടി — കാരണം യഥാർഥ ജ്ഞാനം ഈ വിനയത്തിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.
കേട്ടുകൊണ്ട് ജപിക്കൂ
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
നമാമീശമീശാന നിര്വാണരൂപം വിഭും വ്യാപകം ബ്രഹ്മവേദസ്വരൂപമ്। നിജം നിര്ഗുണം നിര്വികല്പം നിരീഹം ചിദാകാശമാകാശവാസം ഭജേഽഹമ്॥
Namamishamishan Nirvanarupam Vibhum Vyapakam Brahmavedasvarupam Nijam Nirgunam Nirvikalpam Nireeham Chidakashamakashvasam Bhajeham
അർഥം:ദേവദേവനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു, ആരുടെ രൂപമാണോ മോക്ഷം തന്നെ. സർവവ്യാപി, ബ്രഹ്മത്തിന്റെയും വേദങ്ങളുടെയും സാരം. സ്വയംഭൂ, ഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതൻ, ചിന്തയ്ക്ക് അതീതൻ, ആഗ്രഹത്തിന് അതീതൻ. ചിത്താകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ആകാശത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന അവനെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു.
നിരാകാരമോംകാരമൂലം തുരീയം ഗിരാ ജ്ഞാന ഗോതീതമീശം ഗിരീശമ്। കരാലം മഹാകാല കാലം കൃപാലം ഗുണാഗാര സംസാരപാരം നതോഽഹമ്॥
Nirakaramonkaramulam Turiyam Gira Gyana Goteetameesha Girisham Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagara Sansaraparam Natoham
അർഥം:നിരാകാരൻ, ഓംകാരത്തിന്റെ മൂലം, ബോധത്തിന്റെ നാലാമത്തെ അവസ്ഥ (തുരീയം). വാക്കിനും അറിവിനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അതീതൻ — ഗിരീശൻ (പർവതങ്ങളുടെ നാഥൻ). ഭയങ്കരനെങ്കിലും കരുണാമയൻ, സ്വയം മഹാകാലൻ, കാലസംഹാരകൻ. സർവഗുണങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടമായ, ലൗകിക അസ്തിത്വത്തിന് അതീതനായ അവനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.
തുഷാരാദ്രി സംകാശ ഗൌരം ഗഭീരം മനോഭൂത കോടിപ്രഭാ ശ്രീ ശരീരമ്। സ്ഫുരന്മൌലി കല്ലോലിനീ ചാരുഗംഗാ ലസദ്ഭാലബാലേന്ദു കണ്ഠേ ഭുജംഗാ॥
Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram Manobhuta Kotiprabha Shri Shariram Sfuranmauli Kallolini Charuganga Lasat Bhalabaalendu Kanthe Bhujanga
അർഥം:മഞ്ഞുമലപോലെ വെളുത്തവൻ, ഗംഭീരൻ, ആഴമേറിയവൻ. അവന്റെ ദിവ്യശരീരം കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരുടെ പ്രഭയോടെ ശോഭിക്കുന്നു. സുന്ദരിയായ ഗംഗ അവന്റെ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്നു. അർധചന്ദ്രൻ അവന്റെ നെറ്റിയെ അലങ്കരിക്കുന്നു, സർപ്പങ്ങൾ അവന്റെ കണ്ഠത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ചലത്കുണ്ഡലം ഭ്രൂസുനേത്രം വിശാലം പ്രസന്നാനനം നീലകണ്ഠം ദയാലമ്। മൃഗാധീശചര്മാമ്ബരം മുണ്ഡമാലം പ്രിയം ശംകരം സര്വനാഥം ഭജാമി॥
Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam Prasannaananam Neelakantham Dayalam Mrigadhishcharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami
അർഥം:ആടുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളോടെ, സുന്ദരമായ പുരികങ്ങളോടെ, വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ. ശാന്തമായ മുഖത്തോടെ, നീലകണ്ഠത്തോടെ, കരുണാമയ സ്വഭാവത്തോടെ. സിംഹചർമവും കപാലമാലയും അണിഞ്ഞ്. എല്ലാവരുടെയും നാഥനായ പ്രിയ ശങ്കരനെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു.
പ്രചണ്ഡം പ്രകൃഷ്ടം പ്രഗല്ഭം പരേശം അഖണ്ഡം അജം ഭാനുകോടിപ്രകാശമ്। ത്രയഃ ശൂലനിര്മൂലനം ശൂലപാണിം ഭജേഽഹം ഭവാനീപതിം ഭാവഗമ്യമ്॥
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukotiprakasham Trayah Shulanirmoolanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam
അർഥം:ഉഗ്രൻ, പരമൻ, പ്രചണ്ഡൻ, പരമേശ്വരൻ. അഖണ്ഡൻ, അജൻമൻ, കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സോടെ ജ്വലിക്കുന്നവൻ. തന്റെ കയ്യിലെ ത്രിശൂലത്താൽ മൂന്ന് താപങ്ങളെ പിഴുതെറിയുന്നവൻ. ഭക്തിയിലൂടെ ലഭ്യമാകുന്ന ഭവാനീപതിയെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു.
കലാതീത കല്യാണ കല്പാന്തകാരീ സദാ സജ്ജനാനന്ദദാതാ പുരാരീ। ചിദാനന്ദസംദോഹ മോഹാപഹാരീ പ്രസീദ പ്രസീദ പ്രഭോ മന്മഥാരീ॥
Kalaateeta Kalyana Kalpantakari Sada Sajjanananddadata Purari Chidanandasandoha Mohaphari Praseeda Praseeda Prabho Manmathari
അർഥം:കാലാതീതൻ, മംഗളകരൻ, സൃഷ്ടിയുടെ അന്ത്യത്തിൽ സംഹാരകൻ. സജ്ജനങ്ങൾക്ക് എന്നും ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ, ത്രിപുരസംഹാരകൻ. ആനന്ദ-ചൈതന്യത്തിന്റെ പുഞ്ജം, മോഹത്തെ നീക്കുന്നവൻ. പ്രസാദിക്കൂ, പ്രസാദിക്കൂ, ഓ പ്രഭോ, കാമസംഹാരകാ.
ന യാവദ് ഉമാനാഥ പാദാരവിന്ദം ഭജന്തീഹ ലോകേ പരേ വാ നരാണാമ്। ന താവത്സുഖം ശാന്തി സന്താപനാശം പ്രസീദ പ്രഭോ സര്വഭൂതാധിവാസമ്॥
Na Yavad Umanatha Padaaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranaam Na Tavatsukham Shanti Santapanasham Praseeda Prabho Sarvabhutadhivasam
അർഥം:ഈ ലോകത്തിലോ പരലോകത്തിലോ മനുഷ്യർ ഉമാപതിയുടെ പാദപദ്മങ്ങളെ പൂജിക്കാത്തിടത്തോളം, അവർക്ക് സുഖമോ ശാന്തിയോ ദുഃഖത്തിന്റെ അന്ത്യമോ ലഭിക്കില്ല. പ്രസാദിക്കൂ, ഓ സർവഭൂതങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന പ്രഭോ.
ന ജാനാമി യോഗം ജപം നൈവ പൂജാം നതോഽഹം സദാ സര്വദാ ശമ്ഭു തുഭ്യമ്। ജരാ ജന്മ ദുഃഖൌഘ താതപ്യമാനം പ്രഭോ പാഹി ആപന്നമാമീശ ശമ്ഭോ॥
Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam Jara Janma Duhkhaugha Tatapyamanam Prabho Pahi Aapannamameesh Shambho
അർഥം:എനിക്ക് യോഗം അറിയില്ല, ജപം അറിയില്ല, പൂജയും അറിയില്ല. ഞാൻ വെറുതെ നിന്നെ എന്നും എപ്പോഴും നമിക്കുന്നു, ഓ ശംഭോ. വാർധക്യം, ജൻമം, ദുഃഖങ്ങളുടെ താപത്താൽ കത്തിയെരിഞ്ഞ് — ഓ പ്രഭോ, ഈ നിസ്സഹായനെ രക്ഷിക്കൂ, ഓ ഈശാ, ഓ ശംഭോ!
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
शिव रुद्राष्टकम् പാരായണ ഫലങ്ങൾ
തുളസീദാസ് രചിച്ചത് — ശിവന്റെ ഏറ്റവും ഗംഭീരമായ സ്തുതികളിലൊന്ന്
എട്ടാമത്തെ ശ്ലോകം സമ്പൂർണ ശരണാഗതിയാണ്: 'എനിക്കൊന്നുമറിയില്ല — എന്നെ കാത്തുകൊള്ളണേ'
ശിവനെ പരമ തത്ത്വത്തിൽ (നിർഗുണം) നിന്ന് ഏറ്റവും ആത്മീയ രൂപം (ശംഭോ) വരെ വർണിക്കുന്നു
തിങ്കളാഴ്ച പൂജയ്ക്കും മഹാശിവരാത്രിക്കും അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളത്
ഓരോ ശ്ലോകവും ഭക്തിയെ ആഴത്തിലാക്കുന്നു — വിസ്മയത്തിൽ നിന്ന് സ്നേഹം, പിന്നെ ശരണാഗതി വരെ
അവസാന അപേക്ഷ 'പ്രഭോ പാഹി' (പ്രഭോ, കാത്തുകൊള്ളണേ) ഹൃദയസ്പർശിയായ നിഷ്കളങ്ക പ്രാർഥന
शिव रुद्राष्टकम् പാരായണ വിധി
ഈ അഷ്ടകം ആഴമേറിയ ഭാവത്തോടെ പാരായണം ചെയ്യണം, വിശേഷിച്ച് തുളസീദാസ് പൂർണമായി ശരണാഗതി ചെയ്യുന്ന അവസാന ശ്ലോകം. ശിവലിംഗത്തിന്റെയോ ചിത്രത്തിന്റെയോ മുമ്പിലിരുന്ന്, ദീപം കൊളുത്തി, ഓരോ ശ്ലോകത്തിന്റെയും അർഥം ഹൃദയത്തിലിറങ്ങുംവിധം പതുക്കെ ചൊല്ലുക. തത്ത്വവർണനയിൽ നിന്ന് ആത്മീയ ശരണാഗതിയിലേക്കുള്ള ഈ യാത്ര ഭക്തന്റെ മാർഗത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ शिव रुद्राष्टकम् ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ