বিশ্বকর্মা চালীসা
विश्वकर्मा चालीसा in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
উৎপত্তি ও কাহিনি
Traditional Hindi devotional literature (Vishwakarma worship tradition) · Traditional (anonymous) · Modern devotional period
Vishwakarma is celebrated in the Vedas and Puranas as the divine craftsman 'Tvashtar' and the architect of the cosmos. This forty-verse Hindi chalisa, composed in the popular Chalisa form, gathers his epithets and feats — the fashioning of the gods' weapons, the building of their cities, the making of vehicles and instruments — into a hymn recited by the artisan and labouring communities who hold him as their patron deity, especially on Vishwakarma Puja.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
Tradition credits Vishwakarma with building the golden city of Lanka, the city of Dwarka for Krishna, the Pandavas' palace of Maya, and the flying chariots of the gods. Devotees believe that worshipping their tools and machines with this chalisa on Vishwakarma Puja keeps them free of accidents and breakdowns and brings prosperity to their livelihood through the year.
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
॥ দোহা ॥ শ্রী বিশ্বকর্ম প্রভু বন্দঊং, চরণকমল ধরি ধ্যান। শ্রী, শুভ, বল অরু শিল্পগুণ, দীজৈ দযা নিধান॥
|| Doha || Shri Vishwakarma Prabhu Vandaun, Charana-Kamala Dhari Dhyana. Shri, Shubha, Bala Aru Shilpaguna, Dijai Daya Nidhana.
অর্থ:इस चालीसा में भगवान विश्वकर्मा की वन्दना करते हुए उनके चरणकमलों में ध्यान लगाकर श्री, शुभ, बल और शिल्पगुण का वर माँगा गया है। उन्हें विश्वेश्वर, कृपानिधान, शिल्पाचार्य तथा सृष्टि के अद्भुत कर्ता रूप में नमन किया गया है। वे अष्टम वसु प्रभास के पुत्र हैं जिन्होंने जगत् में शिल्पज्ञान को उजागर किया। उनका अनेक मुख-भुजाओं वाला तेजोमय स्वरूप चक्र, शंख, सूत्र-माप, धनुष-बाण, त्रिशूल और कमल धारण किए वर्णित है। उन्होंने सूर्य के तेज से देवों के अस्त्र-शस्त्र—विष्णु का चक्र, शंकर का त्रिशूल, इन्द्र का वज्र, वरुण का पाश—गढ़े, अमृत-घट बनाया, तथा लौह, काष्ठ, ताम्र, पाषाण और स्वर्ण के अद्भुत शिल्प रचे। वे शिव से अभिन्न, ऋद्धि-सिद्धि के दाता और समस्त शिल्पियों के रक्षक हैं। जो इस चालीसा का एक सौ आठ बार जप करता है, गौरीश की साक्षी में उसकी विपत्ति नष्ट होकर महासुख की प्राप्ति होती है।
॥ চৌপাঈ ॥ জয শ্রী বিশ্বকর্ম ভগবানা। জয বিশ্বেশ্বর কৃপা নিধানা॥ শিল্পাচার্য পরম উপকারী। ভুবনা-পুত্র নাম ছবিকারী॥
|| Chaupai || Jaya Shri Vishwakarma Bhagavana. Jaya Vishweshvara Kripa Nidhana. Shilpacharya Parama Upakari. Bhuvana-Putra Nama Chhavikari.
অষ্টম বসু প্রভাস-সুত নাগর। শিল্পজ্ঞান জগ কিযউ উজাগর॥ অদ্ভুত সকল সৃষ্টি কে কর্তা। সত্য জ্ঞান শ্রুতি জগ হিত ধর্তা॥
Ashtama Basu Prabhasa-Suta Nagara. Shilpajnana Jaga Kiyau Ujagara. Adbhuta Sakala Srishti Ke Karta. Satya Jnana Shruti Jaga Hita Dharta.
অতুল তেজ তুম্হরো জগ মাহীং। কোউ বিশ্ব মংহ জানত নাহীং॥ বিশ্ব সৃষ্টি-কর্তা বিশ্বেশা। অদ্ভুত বরণ বিরাজ সুবেশা॥
Atula Teja Tumharo Jaga Mahin. Kou Vishva Manh Janata Nahin. Vishva Srishti-Karta Vishwesha. Adbhuta Varana Viraja Suvesha.
একানন পংচানন রাজে। দ্বিভুজ চতুর্ভুজ দশভুজ সাজে॥ চক্র সুদর্শন ধারণ কীন্হে। বারি কমণ্ডল বর কর লীন্হে॥
Ekanana Panchanana Raje. Dvibhuja Chaturbhuja Dashabhuja Saje. Chakra Sudarshana Dharana Kinhe. Vari Kamandala Vara Kara Linhe.
শিল্পশাস্ত্র অরু শংখ অনূপা। সোহত সূত্র মাপ অনুরূপা॥ ধনুষ বাণ অরু ত্রিশূল সোহে। নৌবেং হাথ কমল মন মোহে॥
Shilpashastra Aru Shankha Anupa. Sohata Sutra Mapa Anurupa. Dhanusha Bana Aru Trishula Sohe. Nauven Hatha Kamala Mana Mohe.
দসবাং হস্ত বরদ জগ হেতু। অতি ভব সিংধু মাংহি বর সেতু॥ সূরজ তেজ হরণ তুম কিযঊ। অস্ত্র শস্ত্র জিসসে নিরমযঊ॥
Dasavan Hasta Barada Jaga Hetu. Ati Bhava Sindhu Manhi Vara Setu. Suraja Teja Harana Tum Kiyau. Astra Shastra Jisase Niramayau.
চক্র শক্তি অরু ত্রিশূল একা। দণ্ড পালকী শস্ত্র অনেকা॥ বিষ্ণুহিং চক্র শূল শংকরহীং। অজহিং শক্তি দণ্ড যমরাজহীং॥
Chakra Shakti Aru Trishula Eka. Danda Palaki Shastra Aneka. Vishnuhin Chakra Shula Shankarahin. Ajahin Shakti Danda Yamarajahin.
ইংদ্রহিং বজ্র ব বরুণহিং পাশা। তুম সবকী পূরণ কী আশা॥ ভাংতি-ভাংতি কে অস্ত্র রচাএ। সতপথ কো প্রভু সদা বচাএ॥
Indrahin Vajra Va Varunahin Pasha. Tum Sabaki Purana Ki Asha. Bhanti-Bhanti Ke Astra Rachae. Satapatha Ko Prabhu Sada Bachae.
অমৃত ঘট কে তুম নির্মাতা। সাধু সংত ভক্তন সুর ত্রাতা॥ লৌহ কাষ্ঠ তাম্র পাষাণা। স্বর্ণ শিল্প কে পরম সজানা॥
Amrita Ghata Ke Tum Nirmata. Sadhu Santa Bhaktana Sura Trata. Lauha Kashtha Tamra Pashana. Svarna Shilpa Ke Parama Sajana.
বিদ্যুত অগ্নি পবন ভূ বারী। ইনসে অদ্ভুত কাজ সবারী॥ খান-পান হিত ভাজন নানা। ভবন বিভূষিত বিবিধ বিধানা॥
Vidyuta Agni Pavana Bhu Vari. Inase Adbhuta Kaja Savari. Khana-Pana Hita Bhajana Nana. Bhavana Vibhushita Vividha Vidhana.
বিবিধ বস্তু হিত যংত্র অপারা। বিরচেহু তুম সমস্ত সংসারা॥ দ্রব্য সুগংধিত সুমন অনেকা। বিবিধ মহা ঔষধি সবিবেকা॥
Vividha Vastu Hita Yantra Apara. Virachehu Tum Samasta Sansara. Dravya Sugandhita Sumana Aneka. Vividha Maha Aushadhi Saviveka.
শংভু বিরংচি বিষ্ণু সুরপালা। বরুণ কুবের অগ্নি যমকালা॥ তুম্হরে ঢিগ সব মিলকর গযঊ। করি প্রণাম পুনি অস্তুতি ঠযঊ॥
Shambhu Viranchi Vishnu Surapala. Varuna Kubera Agni Yamakala. Tumhare Dhiga Saba Milakara Gayau. Kari Pranama Puni Astuti Thayau.
ভে আতুর প্রভু লখি সুর-শোকা। কিযউ কাজ সব ভযে অশোকা॥ অদ্ভুত রচে যান মনহারী। জল-থল-গগন মাংহি-সংচারী॥
Bhe Atura Prabhu Lakhi Sura-Shoka. Kiyau Kaja Saba Bhaye Ashoka. Adbhuta Rache Yana Manahari. Jala-Thala-Gagana Manhi-Sanchari.
শিব অরু বিশ্বকর্ম প্রভু মাংহীং। বিজ্ঞান কহং অংতর নাহীং॥ বরনৈ কৌন স্বরূপ তুম্হারা। সকল সৃষ্টি হৈ তব বিস্তারা॥
Shiva Aru Vishwakarma Prabhu Manhin. Vijnana Kahn Antara Nahin. Baranai Kauna Svarupa Tumhara. Sakala Srishti Hai Tava Vistara.
রচেউ বিশ্ব হিত ত্রিবিধ শরীরা। তুম বিন হরৈ কৌন ভব পীরা॥ মংগল-মূল ভগত ভয হারী। শোক রহিত ত্রৈলোক বিহারী॥
Rachehu Vishva Hita Trividha Sharira. Tum Bina Harai Kauna Bhava Pira. Mangala-Mula Bhagata Bhaya Hari. Shoka Rahita Trailoka Vihari.
চারো যুগ পরতাপ তুম্হারা। অহৈ প্রসিদ্ধ বিশ্ব উজিযারা॥ ঋদ্ধি সিদ্ধি কে তুম বর দাতা। বর বিজ্ঞান বেদ কে জ্ঞাতা॥
Charo Yuga Paratapa Tumhara. Ahai Prasiddha Vishva Ujiyara. Riddhi Siddhi Ke Tum Vara Data. Vara Vijnana Veda Ke Jnata.
মনু ময ত্বষ্টা শিল্পী তক্ষা। সবকী নিত করতেং হৈং রক্ষা॥ প্রভু তুম সম কৃপাল নহিং কোঈ। বিপদা হরৈ জগত মংহ জোঈ॥
Manu Maya Tvashta Shilpi Taksha. Sabaki Nita Karaten Hain Raksha. Prabhu Tum Sama Kripala Nahin Koi. Vipada Harai Jagata Manh Joi.
জয জয জয ভৌবন বিশ্বকর্মা। করহু কৃপা গুরুদেব সুধর্মা॥ ইক সৌ আঠ জাপ কর জোঈ। ছীজৈ বিপত্তি মহাসুখ হোঈ॥
Jaya Jaya Jaya Bhauvana Vishwakarma. Karahu Kripa Gurudeva Sudharma. Ika Sau Atha Japa Kara Joi. Chhijai Vipatti Mahasukha Hoi.
পঢ़াহিং জো বিশ্বকর্ম-চালীসা। হোয সিদ্ধ সাক্ষী গৌরীশা॥ বিশ্ব বিশ্বকর্মা প্রভু মেরে। হো প্রসন্ন হম বালক তেরে॥
Padhahin Jo Vishwakarma-Chalisa. Hoya Siddha Sakshi Gaurisha. Vishva Vishwakarma Prabhu Mere. Ho Prasanna Hama Balaka Tere.
মৈং হূং সদা উমাপতি চেরা। সদা করো প্রভু মন মংহ ডেরা॥
Main Hun Sada Umapati Chera. Sada Karo Prabhu Mana Manh Dera.
॥ দোহা ॥ করহু কৃপা শংকর সরিস, বিশ্বকর্মা শিবরূপ। শ্রী শুভদা রচনা সহিত, হৃদয বসহু সুর ভূপ॥
|| Doha || Karahu Kripa Shankara Sarisa, Vishwakarma Shivarupa. Shri Shubhada Rachana Sahita, Hridaya Basahu Sura Bhupa.
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
विश्वकर्मा चालीसा পাঠের উপকারিতা
Invokes the blessings of Vishwakarma for skill, craftsmanship and excellence in work
Recited on Vishwakarma Puja for the prosperity of workshops, tools, machines and businesses
Believed to remove obstacles and calamities, granting great happiness when chanted 108 times
Bestows Riddhi and Siddhi — prosperity and accomplishment in one's profession
Sought by artisans, engineers, architects and labourers for success in their trade
Brings auspiciousness and protection to new constructions, vehicles and instruments
Cultivates devotion to the divine creative principle behind all forms and tools
विश्वकर्मा चालीसा পাঠের নিয়ম
Recite after worshipping Lord Vishwakarma along with one's tools, machines, instruments or vehicles. Begin with the opening doha, recite the forty chaupais, and conclude with the closing doha. The hymn itself states that reciting it 108 times destroys calamity and brings great happiness, so a full mala of recitations is recommended on Vishwakarma Puja. Artisans and workers traditionally keep their implements before the deity during the recitation.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ विश्वकर्मा चालीसा শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন