শ্রী বৃন্দাদেব্যষ্টকম্
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
✦ অর্থ
শ্রী বৃন্দাদেব্যষ্টকম্ শ্রীল বিশ্বনাথ চক্রবর্তী ঠাকুর রচিত আট শ্লোকের স্তোত্র যা বৃন্দাদেবীর মহিমা গায় — তিনি বৃন্দাবনের অধিষ্ঠাত্রী দেবী, রাধা-কৃষ্ণের লীলার ব্যবস্থা করেন এবং এই জগতে পবিত্র তুলসী রূপে আবির্ভূত হন। প্রতিটি শ্লোক 'বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্' দিয়ে শেষ হয়ে তাঁর সৌন্দর্য, শ্রী রাধা প্রদত্ত বৃন্দাবনের অধিকার এবং ভক্তদের ধাম-বাস ও সেবা দানকারী তাঁর কৃপার স্তুতি করে। শেষে ফলশ্রুতি এর পাঠকারীকে বৃন্দাবনে নিত্য বাস ও প্রেমময় সেবার বরদান দেয়।
উৎপত্তি ও কাহিনি
Stavamrita-lahari of Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura · Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura · c. 17th–18th century CE
Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura, one of the most revered Gaudiya Vaishnava acharyas and commentators, composed the Vrindadevy-ashtakam in glorification of Vrinda Devi — the goddess who eternally directs the pastimes of Radha and Krishna in Vrindavan and who descends to the earth as the sacred Tulasi. The hymn praises her dazzling golden form, the authority over Vrindavan entrusted to her by Sri Radha, and her unique role as the messenger and stage-manager of the Divine Couple's love. Recognising that the rasa dance, residence in the holy dham, and service to Radha-Krishna all flow from her mercy, the poet humbly takes shelter at her lotus feet.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
Vaishnava tradition holds that Vrinda Devi personally arranges the meetings of Radha and Krishna, so her mercy is the secret door to Vrindavan's deepest pastimes; devotees who worship Tulasi (her form) and recite this ashtakam are said to be granted residence in the holy land and a place in the eternal service of the Divine Couple.
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
গাঙ্গেযচাম্পেযতডিদ্বিনিন্দিরোচিঃপ্রবাহস্নপিতাত্মবৃন্দে । বন্ধূকবন্ধুদ্যুতিদিব্যবাসো বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ১॥
gāṅgeya-cāmpeya-taḍid-vinindi-rociḥ-pravāha-snapitātma-vṛnde | bandhūka-bandhu-dyuti-divya-vāso vṛnde namas te caraṇāravindam || 1||
অর্থ:हे वृन्दे, जिनकी कान्ति स्वर्ण, स्वर्णिम चम्पा और विद्युत् को भी लज्जित कर देती है और जो उस प्रभा से अपने समस्त संगियों को स्नात करती हैं, जो बन्धूक पुष्प के समान अरुण दिव्य वस्त्र धारण करती हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
বিম্বাধরোদিত্বরমন্দহাস্যনাসাগ্রমুক্তাদ্যুতিদীপিতাস্যে । বিচিত্ররত্নাভরণশ্রিযাঢ্যে বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ২॥
bimbādharoditvara-manda-hāsya-nāsāgra-muktā-dyuti-dīpitāsye | vicitra-ratnābharaṇa-śrīyāḍhye vṛnde namas te caraṇāravindam || 2||
অর্থ:हे वृन्दे, जिनका मुख बिम्बफल-सदृश अधर, उदित होती मन्द मुस्कान और नासाग्र के मोती की द्युति से प्रकाशित है, जो विचित्र रत्नाभूषणों की शोभा से समृद्ध हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
সমস্তবৈকুণ্ঠশিরোমণৌ শ্রীকৃষ্ণস্য বৃন্দাবনধন্যধাম্নি । দত্তাধিকারে বৃষভানুপুত্র্যা বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ৩॥
samasta-vaikuṇṭha-śiromaṇau śrī-kṛṣṇasya vṛndāvana-dhanya-dhāmni | dattādhikāre vṛṣabhānu-putryā vṛnde namas te caraṇāravindam || 3||
অর্থ:हे वृन्दे, जिन्हें वृषभानुनन्दिनी (श्री राधा) ने समस्त वैकुण्ठों के शिरोमणि श्रीकृष्ण के धन्य धाम वृन्दावन का अधिकार सौंपा है — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ত্বদাজ্ঞযা পল্লবপুষ্পভৃঙ্গমৃগাদিভির্মাধবকেলিকুঞ্জাঃ । মধ্বাদিভির্ভান্তি বিভূষ্যমাণা বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ৪॥
tvad-ājñayā pallava-puṣpa-bhṛṅga-mṛgādibhir mādhava-keli-kuñjāḥ | madhv-ādibhir bhānti vibhūṣyamāṇā vṛnde namas te caraṇāravindam || 4||
অর্থ:हे वृन्दे, जिनकी आज्ञा से माधव की केलि-कुंजें नवपल्लव, पुष्प, भ्रमर, मृग, मधु आदि से सुसज्जित होकर शोभायमान होती हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ত্বদীযদূত্যেন নিকুঞ্জযূনোরত্যুত্কযোঃ কেলিবিলাসসিদ্ধিঃ । ত্বত্সৌভগং কেন নিরুচ্যতাং তদ্ বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ৫॥
tvadīya-dūtyena nikuñja-yūnor atyutkayoḥ keli-vilāsa-siddhiḥ | tvat-saubhagaṁ kena nirucyatāṁ tad vṛnde namas te caraṇāravindam || 5||
অর্থ:हे वृन्दे, जिनके दूतीकर्म से निकुंज के अत्यन्त उत्सुक युगल की केलि-विलास की सिद्धि होती है — आपके सौभाग्य का वर्णन भला कौन कर सके? — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
রাসাভিলাষো বসতিশ্চ বৃন্দাবনে ত্বদীশাঙ্ঘ্রিসরোজসেবা । লভ্যা চ পুংসাং কৃপযা তবৈব বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ৬॥
rāsābhilāṣo vasatiś ca vṛndāvane tvad-īśāṅghri-saroja-sevā | labhyā ca puṁsāṁ kṛpayā tavaiva vṛnde namas te caraṇāravindam || 6||
অর্থ:हे वृन्दे, रासलीला की अभिलाषा, वृन्दावन में निवास और आपके प्रभु-प्रभुनी के चरणकमलों की सेवा — ये सब केवल आपकी कृपा से ही मनुष्यों को प्राप्त होते हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ত্বং কীর্ত্যসে সাত্বততন্ত্রবিদ্ভির্লীলাভিধানা কিল কৃষ্ণশক্তিঃ । তবৈব মূর্তিস্তুলসী নৃলোকে বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ৭॥
tvaṁ kīrtyase sātvata-tantra-vidbhir līlābhidhānā kila kṛṣṇa-śaktiḥ | tavaiva mūrtis tulasī nṛ-loke vṛnde namas te caraṇāravindam || 7||
অর্থ:हे वृन्दे, सात्वत-तन्त्र के ज्ञाता आपको 'लीला' नामक कृष्णशक्ति के रूप में कीर्तित करते हैं; और मनुष्यलोक में आपकी ही मूर्ति तुलसी है — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ভক্ত্যা বিহীনা অপরাধলক্ষৈঃ ক্ষিপ্তাশ্চ কামাদিতরঙ্গমধ্যে । কৃপামযি ত্বাং শরণং প্রপন্না বৃন্দে নমস্তে চরণারবিন্দম্ ॥ ৮॥
bhaktyā vihīnā aparādha-lakṣaiḥ kṣiptāś ca kāmādi-taraṅga-madhye | kṛpāmayi tvāṁ śaraṇaṁ prapannā vṛnde namas te caraṇāravindam || 8||
অর্থ:हे कृपामयी वृन्दे, भक्तिहीन और लाखों अपराधों से काम आदि की तरंगों के बीच फेंका हुआ मैं आपकी शरण में आया हूँ — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
বৃন্দাষ্টকং যঃ শৃণুযাত্পঠেদ্বা বৃন্দাবনাধীশপদাব্জভৃঙ্গঃ । স প্রাপ্য বৃন্দাবননিত্যবাসং তত্প্রেমসেবাং লভতে কৃতার্থঃ ॥
vṛndāṣṭakaṁ yaḥ śṛṇuyāt paṭhed vā vṛndāvanādhīśa-padābja-bhṛṅgaḥ | sa prāpya vṛndāvana-nitya-vāsaṁ tat-prema-sevāṁ labhate kṛtārthaḥ ||
অর্থ:जो भी इस वृन्दाष्टक का श्रवण या पाठ करता है, वह वृन्दावनाधीश के चरणकमलों का भ्रमर बनकर वृन्दावन में नित्य वास तथा कृतार्थ होकर वहाँ की प्रेममयी सेवा प्राप्त करता है।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् পাঠের উপকারিতা
Invokes the grace of Vrinda Devi, the goddess who governs Vrindavan and arranges the pastimes of Radha-Krishna
Honours Tulasi Devi, Vrinda's form in this world, deepening reverence for the sacred Tulasi plant
Believed to grant residence (vasa) in Vrindavan and entry into the loving service of the Divine Couple
Awakens the longing to witness and serve the rasa-lila and the nikunja pastimes of Radha-Krishna
A heartfelt prayer of shelter for those who feel devoid of devotion and overwhelmed by material desires
Cherished by Gaudiya Vaishnavas and recited during Tulasi worship and in the temples of Braj
Its phala-shruti promises eternal residence in Vrindavan and prema-seva to sincere reciters
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् পাঠের নিয়ম
Offer the prayer before Tulasi Devi or an image of Radha-Krishna, ideally after watering and circumambulating the Tulasi plant. Recite the eight verses with devotion, dwelling on Vrinda Devi's beauty and her role in the pastimes of the Divine Couple, and end each verse bowing at the refrain 'vrinde namas te charanaravindam'. Conclude with the phala-shruti, praying humbly for residence and loving service in Vrindavan.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ श्री वृन्दादेव्यष्टकम् শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন