ਹੇਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਮ੍
ਹੇਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਮ੍ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਇਹ ਗੂੜ੍ਹ ਸਲੋਕ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਕਾਰਣ — ਆਦਿਆ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਛੋਹ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਵੀ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਉਸ ਦੇ ਅਵਿਅਕਤ, ਪਰਮ ਸਵਰੂਪ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Durga Saptashati Chapter 4 · Sage Markandeya (Rishi Markandeya) · Ancient (c. 400–600 CE, Markandeya Purana)
ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮਯ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿ ਸਤੁਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਤਪਰ ਸਵਰੂਪ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਕਾਰਣ, ਉਹ ਆਦਿਆ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਣ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼ਾਕਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਲੋਕ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਦਾ ਵੱਖਰਾ, ਦੋਸ਼ਬੱਧ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਜਗਤ — ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਪਾਸਕ ਵੀ — ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਹੇਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਪਿ ਦੋਸ਼ੈ- ਰ੍ਨ ਜ੍ਞਾਯਸੇ ਹਰਿਹਰਾਦਿਭਿਰਪ੍ਯਪਾਰਾ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਖਿਲਮਿਦਂ ਜਗਦਂਸ਼ਭੂਤ- ਮਵ੍ਯਾਕ੍ਰਿਤਾ ਹਿ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਸ੍ਤ੍ਵਮਾਦ੍ਯਾ ॥
hetuḥ samastajagatāṃ triguṇāpi doṣai- rna jñāyase hariharādibhirapyapārā sarvāśrayākhilamidaṃ jagadaṃśabhūta- mavyākṛtā hi paramā prakṛtistvamādyā
ਅਰਥ:ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ; ਹਰੀ, ਹਰ ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅਪਾਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਆਸਰਾ ਹੋ; ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡਾ ਅੰਸ਼ਮਾਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ, ਅਵਿਅਕਤ, ਆਦਿਆ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਹੇਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਮ੍ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਦਿਆ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ — ਸਭ ਦੇ ਪਰਮ ਮੂਲ ਸਰੋਤ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਿੱਛੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਕਾਰਣ 'ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਕਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ-ਪਰਕ ਸਲੋਕ
ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਰਾਤਪਰਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵੇਕ (ਬੁੱਧੀ) ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇ ਆਸਰੇਰੂਪਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਦੇ ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਹਿਤ ਭਗਤੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਜਗਤ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ
ਹੇਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਮ੍ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸਾਫ਼, ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਸਾਹ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਲੋਕ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਹਰ ਪਦ 'ਤੇ ਠਹਿਰਦੇ ਹੋਏ — ਦੇਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਅਛੋਹ, ਸਭ ਦੇ ਆਸਰਾ। ੧੧ ਜਾਂ ੧੦੮ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮੌਨ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਹੇਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਮ੍ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ