ഭജ ഗോവിന്ദമ്
Bhaja Govindam in Malayalam · മലയാളം
ഉത്ഭവം & കഥ
Composed independently by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
According to tradition, Shankaracharya was walking through the streets of Varanasi (Kashi) with his disciples when he saw an aged scholar laboriously memorizing Panini's Sanskrit grammar rules. Moved by compassion, Shankaracharya spontaneously composed 'Bhaja Govindam' — urging the old man that grammar rules would not save him at the hour of death and that he should instead turn his mind to God. Each of his 14 disciples then added one verse, making it a collective composition. The work is also called 'Moha Mudgara' — the hammer that shatters delusion.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
Shankaracharya himself demonstrated the teaching of Bhaja Govindam through his life. Despite dying at age 32, he established four mathas (monasteries) across India, wrote commentaries on the Upanishads, Brahma Sutras and Bhagavad Gita, composed dozens of devotional hymns, and defeated every philosophical opponent in debate. His life proves that one who worships Govinda (turns to the Divine) accomplishes more in a short life than those who spend decades in material pursuits.
കേട്ടുകൊണ്ട് ജപിക്കൂ
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
ഭജ ഗോവിന്ദം ഭജ ഗോവിന്ദം ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ । സമ്പ്രാപ്തേ സന്നിഹിതേ കാലേ നഹി നഹി രക്ഷതി ഡുകൃഞ്കരണേ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Samprapte sannihite kale nahi nahi rakshati dukrinkarane
അർഥം:Worship Govinda, worship Govinda, worship Govinda, O foolish mind! When the appointed time of death draws near, the rules of grammar (Dukrn-karane) will not save you at all.
മൂഢ ജഹീഹി ധനാഗമതൃഷ്ണാം കുരു സദ്ബുദ്ധിം മനസി വിതൃഷ്ണാമ് । യല്ലഭസേ നിജകര്മോപാത്തം വിത്തം തേന വിനോദയ ചിത്തമ് ॥
Mudha jahihi dhanagamatrishnam kuru sadbuddhim manasi vitrishnam Yallabhase nijakarmopattam vittam tena vinodaya chittam
അർഥം:O fool, give up the thirst for amassing wealth; cultivate right thought in your mind, free of craving. With whatever you obtain through your own honest deeds, content your mind.
നാരീസ്തനഭര നാഭീദേശം ദൃഷ്ട്വാ മാ ഗാ മോഹാവേശമ് । ഏതന്മാംസവസാദിവികാരം മനസി വിചിന്തയ വാരം വാരമ് ॥
Naristanabhara nabhidesham drishtva ma ga mohavesham Etanmamsavasadivikaram manasi vichintaya varam varam
അർഥം:Seeing a woman's body, do not fall prey to delusion and infatuation; reflect again and again that this is but a modification of flesh and fat.
നലിനീദല ഗതജലമതിതരലം തദ്വജ്ജീവിതമതിശയ ചപലമ് । വിദ്ധി വ്യാധ്യഭിമാനഗ്രസ്തം ലോകം ശോകഹതം ച സമസ്തമ് ॥
Nalinidala gatajalamatitaralam tadvajjivitamatishaya chapalam Viddhi vyadhyabhimanagrastam lokam shokahatam cha samastam
അർഥം:Life is as fleeting as a drop of water trembling on a lotus-leaf. Know that this whole world is consumed by disease, pride and grief.
യാവദ്വിത്തോപാര്ജനസക്തഃ താവന്നിജപരിവാരോ രക്തഃ । പശ്ചാജ്ജീവതി ജര്ജരദേഹേ വാര്താം കോഽപി ന പൃച്ഛതി ഗേഹേ ॥
Yavadvittoparjanasaktah tavannijaparivaro raktah Pashchajjivati jarjaradehe vartam kopi na prichchhati gehe
അർഥം:As long as you can earn wealth, so long is your family attached to you; afterwards, when the body grows frail, no one at home even asks after you.
യാവത്പവനോ നിവസതി ദേഹേ താവത്പൃച്ഛതി കുശലം ഗേഹേ । ഗതവതി വായൌ ദേഹാപായേ ഭാര്യാ ബിഭ്യതി തസ്മിന്കായേ ॥
Yavatpavano nivasati dehe tavatprichchhati kushalam gehe Gatavati vayau dehapaye bharya bibhyati tasminkaye
അർഥം:As long as breath dwells in the body, those at home ask after your welfare; once the breath departs and the body falls, even your wife dreads that very corpse.
ബാലസ്താവത്ക്രീഡാസക്തഃ തരുണസ്താവത്തരുണീസക്തഃ । വൃദ്ധസ്താവച്ചിന്താസക്തഃ പരമേ ബ്രഹ്മണി കോഽപി ന സക്തഃ ॥
Balastavatkridasaktah tarunastavattarunisaktah Vriddhastavachchintasaktah parame brahmani kopi na saktah
അർഥം:The child is absorbed in play, the youth in his beloved, the old man in worry — but no one, alas, is absorbed in the Supreme Brahman.
കാ തേ കാന്താ കസ്തേ പുത്രഃ സംസാരോഽയമതീവ വിചിത്രഃ । കസ്യ ത്വം കഃ കുത ആയാതഃ തത്ത്വം ചിന്തയ തദിഹ ഭ്രാതഃ ॥
Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah
അർഥം:Who is your wife? Who is your son? Utterly strange is this samsara. Whose are you? Whence have you come? O brother, ponder that truth here.
സത്സങ്ഗത്വേ നിസ്സങ്ഗത്വം നിസ്സങ്ഗത്വേ നിര്മോഹത്വമ് । നിര്മോഹത്വേ നിശ്ചലതത്ത്വം നിശ്ചലതത്ത്വേ ജീവന്മുക്തിഃ ॥
Satsangatve nissangatvam nissangatve nirmohatvam Nirmohatve nishchalatattvam nishchalatattve jivanmuktih
അർഥം:From the company of the good comes non-attachment; from non-attachment, freedom from delusion; from that, the changeless Truth; and from the changeless Truth, liberation-in-life.
വയസി ഗതേ കഃ കാമവികാരഃ ശുഷ്കേ നീരേ കഃ കാസാരഃ । ക്ഷീണേ വിത്തേ കഃ പരിവാരഃ ജ്ഞാതേ തത്ത്വേ കഃ സംസാരഃ ॥
Vayasi gate kah kamavikarah shushke nire kah kasarah Kshine vitte kah parivarah jnate tattve kah samsarah
അർഥം:When youth is gone, where is lust? When the water dries, where is the lake? When wealth is lost, where is the family? When the Truth is known, where is samsara?
മാ കുരു ധന യൌവന ഗര്വം ഹരതി നിമേഷാത്കാലഃ സര്വമ് । മായാമയമിദമഖിലം ഹിത്വാ ബ്രഹ്മപദം ത്വം പ്രവിശ വിദിത്വാ ॥
Ma kuru dhana yauvana garvam harati nimeshatkalah sarvam Mayamayamidamakhilam hitva brahmapadam tvam pravisha viditva
അർഥം:Take no pride in wealth, people or youth; Time snatches them all away in an instant. Renouncing this whole illusory world, know and enter the state of Brahman.
ദിനയാമിന്യൌ സായം പ്രാതഃ ശിശിരവസന്തൌ പുനരായാതഃ । കാലഃ ക്രീഡതി ഗച്ഛത്യായുഃ തദപി ന മുഞ്ചത്യാശാവായുഃ ॥
Dinayaminyau sayam pratah shishiravasantau punarayatah Kalah kridati gachchhatyayuh tadapi na munchatyashavayuh
അർഥം:Day and night, dusk and dawn, winter and spring come round again and again; Time sports on, life ebbs away — yet the gale of desire never lets go.
കാ തേ കാന്താ ധനഗതചിന്താ വാതുല കിം തവ നാസ്തി നിയന്താ । ത്രിജഗതി സജ്ജനസങ്ഗതിരേകാ ഭവതി ഭവാര്ണവതരണേ നൌകാ ॥
Ka te kanta dhanagatachinta vatula kim tava nasti niyanta Trijagati sajjanasangatireka bhavati bhavarnavatarane nauka
അർഥം:Why this anxiety over wife and wealth, O frenzied one? Have you no one to guide you? In all three worlds, the company of the good alone is the boat to cross the ocean of existence.
ദ്വാദശ മഞ്ജരികാഭിരശേഷഃ കഥിതോ വൈയാകരണസ്യൈഷഃ । ഉപദേശോഽഭൂദ്വിദ്യാ നിപുണൈഃ ശ്രീമച്ഛങ്കര ഭഗവച്ഛരണൈഃ ॥
Dvadasha manjarikabhirasheshah kathito vaiyakaranasyaishah Upadeshobhudvidya nipunaih shrimachchhankara bhagavachchharanaih
അർഥം:This complete teaching, told in twelve verses (the Dvadasha-Manjarika), was given to the grammarian by the venerable, knowledge-perfected feet of Bhagavan Shankara.
ജടിലോ മുണ്ഡീ ലുഞ്ഛിതകേശഃ കാഷായാമ്ബര ബഹുകൃതവേഷഃ । പശ്യന്നപി ച ന പശ്യതി മൂഢഃ ഉദരനിമിത്തം ബഹുകൃതവേഷഃ ॥
Jatilo mundi lunchhitakeshah kashayambara bahukritaveshah Pashyannapi cha na pashyati mudhah udaranimittam bahukritaveshah
അർഥം:One with matted locks, one shaven, one with plucked hair, one decked in ochre robes — the fool, though seeing, does not see; these many guises are donned merely for the belly.
അങ്ഗം ഗലിതം പലിതം മുണ്ഡം ദശനവിഹീനം ജാതം തുണ്ഡമ് । വൃദ്ധോ യാതി ഗൃഹീത്വാ ദണ്ഡം തദപി ന മുഞ്ചത്യാശാപിണ്ഡമ് ॥
Angam galitam palitam mundam dashanavihinam jatam tundam Vriddho yati grihitva dandam tadapi na munchatyashapindam
അർഥം:The body worn out, the head grey, the mouth toothless; the old man walks leaning on a staff — yet even then he does not let go the lump of desire.
അഗ്രേ വഹ്നിഃ പൃഷ്ഠേ ഭാനുഃ രാത്രൌ ചുബുക സമര്പിത ജാനുഃ । കരതല ഭിക്ഷസ്തരുതലവാസഃ തദപി ന മുഞ്ചത്യാശാപാശഃ ॥
Agre vahnih prishthe bhanuh ratrau chubuka samarpita januh Karatala bhikshastarutalavasah tadapi na munchatyashapashah
അർഥം:Fire in front, the sun at his back; at night crouched with knees to chin; alms in his palm, dwelling at the foot of a tree — yet the noose of desire does not loosen.
കുരുതേ ഗങ്ഗാസാഗരഗമനം വ്രത പരിപാലനമഥവാ ദാനമ് । ജ്ഞാനവിഹീനഃ സര്വമതേന ഭജതി ന മുക്തിം ജന്മശതേന ॥
Kurute gangasagaragamanam vrata paripalanamathava danam Jnanavihinah sarvamatena bhajati na muktim janmashatena
അർഥം:One may journey to Gangasagar, keep vows or give in charity — yet, devoid of knowledge, by all these creeds one does not gain liberation even in a hundred births.
സുരമന്ദിര നിവാസഃ ശയ്യാ ഭൂതലമജിനം വാസഃ । സര്വ പരിഗ്രഹ ഭോഗത്യാഗഃ കസ്യ സുഖം ന കരോതി വിരാഗഃ ॥
Suramandira nivasah shayya bhutalamajinam vasah Sarva parigraha bhogatyagah kasya sukham na karoti viragah
അർഥം:Dwelling in a temple, the bare earth for a bed, a deerskin for clothing — renouncing all possession and enjoyment: whose dispassion does not bring happiness?
യോഗരതോ വാ ഭോഗരതോ വാ സങ്ഗരതോ വാ സങ്ഗവിഹീനഃ । യസ്യ ബ്രഹ്മണി രമതേ ചിത്തം നന്ദതി നന്ദതി നന്ദത്യേവ ॥
Yogarato va bhogarato va sangarato va sangavihinah Yasya brahmani ramate chittam nandati nandati nandatyeva
അർഥം:Engaged in yoga or in enjoyment, in company or in solitude — he whose mind delights in Brahman, he rejoices, he rejoices, he truly rejoices.
ഭഗവദ്ഗീതാ കിഞ്ചിദധീതാ ഗങ്ഗാജല ലവകണികാ പീതാ । സകൃദപി യേന മുരാരിസമര്ചാ ക്രിയതേ തസ്യ യമേന ന ചര്ചാ ॥
Bhagavadgita kinchidadhita gangajala lavakanika pita Sakridapi yena murarisamarcha kriyate tasya yamena na charcha
അർഥം:He who has studied even a little of the Bhagavad Gita, sipped a drop of Ganga's water, and worshipped Murari even once — with him Yama (death) holds no argument.
പുനരപി ജനനം പുനരപി മരണം പുനരപി ജനനീജഠരേ ശയനമ് । ഇഹ സംസാരേ ബഹുദുസ്താരേ കൃപയാഽപാരേ പാഹി മുരാരേ ॥
Punarapi jananam punarapi maranam punarapi jananijathare shayanam Iha samsare bahudustare kripayapare pahi murare
അർഥം:Birth again, death again, again to lie in a mother's womb — this samsara is so hard to cross. O Murari, save me by your boundless grace!
രഥ്യാചര്പട വിരചിത കന്ഥഃ പുണ്യാപുണ്യ വിവര്ജിത പന്ഥഃ । യോഗീ യോഗനിയോജിത ചിത്തഃ രമതേ ബാലോന്മത്തവദേവ ॥
Rathyacharpata virachita kanthah punyapunya vivarjita panthah Yogi yoganiyojita chittah ramate balonmattavadeva
അർഥം:Clad in a quilt patched from rags of the street, walking a path beyond merit and demerit, the yogi with mind absorbed in yoga sports like a child or a madman.
കസ്ത്വം കോഽഹം കുത ആയാതഃ കാ മേ ജനനീ കോ മേ താതഃ । ഇതി പരിഭാവയ സര്വമസാരം വിശ്വം ത്യക്ത്വാ സ്വപ്നവിചാരമ് ॥
Kastvam koham kuta ayatah ka me janani ko me tatah Iti paribhavaya sarvamasaram vishvam tyaktva svapnavicharam
അർഥം:Who are you? Who am I? Whence have I come? Who is my mother, who my father? Thus reflect, and seeing this whole world as essenceless, like a dream, give it up.
ത്വയി മയി ചാന്യത്രൈകോ വിഷ്ണുഃ വ്യര്ഥം കുപ്യസി മയ്യസഹിഷ്ണുഃ । ഭവ സമചിത്തഃ സര്വത്ര ത്വം വാഞ്ഛസ്യചിരാദ്യദി വിഷ്ണുത്വമ് ॥
Tvayi mayi chanyatraiko vishnuh vyartham kupyasi mayyasahishnuh Bhava samachittah sarvatra tvam vanchhasyachiradyadi vishnutvam
അർഥം:In you, in me and everywhere there is but the one Vishnu. In vain, impatient, you grow angry with me. If you would soon attain Vishnu-hood, be even-minded toward all.
ശത്രൌ മിത്രേ പുത്രേ ബന്ധൌ മാ കുരു യത്നം വിഗ്രഹസന്ധൌ । സര്വസ്മിന്നപി പശ്യാത്മാനം സര്വത്രോത്സൃജ ഭേദാജ്ഞാനമ് ॥
Shatrau mitre putre bandhau ma kuru yatnam vigrahasandhau Sarvasminnapi pashyatmanam sarvatrotsrija bhedajnanam
അർഥം:Make no effort to quarrel with or befriend enemy, friend, son or kinsman. Seeing the Self in all, give up everywhere the ignorance of difference.
കാമം ക്രോധം ലോഭം മോഹം ത്യക്ത്വാഽഽത്മാനം പശ്യതി സോഽഹമ് । ആത്മജ്ഞാനവിഹീനാ മൂഢാഃ തേ പച്യന്തേ നരകനിഗൂഢാഃ ॥
Kamam krodham lobham moham tyaktvatmanam pashyati soham Atmajnanavihina mudhah te pachyante narakanigudhah
അർഥം:Renouncing desire, anger, greed and delusion, one sees the Self as 'I am That (So'ham).' Fools devoid of Self-knowledge are tormented, trapped in hells.
ഗേയം ഗീതാ നാമസഹസ്രം ധ്യേയം ശ്രീപതി രൂപമജസ്രമ് । നേയം സജ്ജന സങ്ഗേ ചിത്തം ദേയം ദീനജനായ ച വിത്തമ് ॥
Geyam gita namasahasram dhyeyam shripati rupamajasram Neyam sajjana sange chittam deyam dinajanaya cha vittam
അർഥം:The Gita and the thousand Names are to be sung; the form of the Lord is ever to be meditated upon; the mind is to be led into the company of the good; and wealth is to be given to the needy.
സുഖതഃ ക്രിയതേ കാമാഭോഗഃ പശ്ചാദന്ത ശരീരേ രോഗഃ । യദ്യപി ലോകേ മരണം ശരണം തദപി ന മുഞ്ചതി പാപാചരണമ് ॥
Sukhatah kriyate kamabhogah pashchadanta sharire rogah Yadyapi loke maranam sharanam tadapi na munchati papacharanam
അർഥം:Pleasure is enjoyed readily — but afterwards, alas, disease afflicts the body. Though death is the end of all in this world, still one does not give up sinful conduct.
അര്ഥമനര്ഥം ഭാവയ നിത്യം നാസ്തിതതഃ സുഖലേശഃ സത്യമ് । പുത്രാദപി ധനഭാജാം ഭീതിഃ സര്വത്രൈഷാ വിഹിതാ രീതിഃ ॥
Arthamanartham bhavaya nityam nastitatah sukhaleshah satyam Putradapi dhanabhajam bhitih sarvatraisha vihita ritih
അർഥം:Reflect ever that wealth is calamitous; in truth there is not a particle of happiness in it. The wealthy dread even their own sons — such is the way of things everywhere.
പ്രാണായാമം പ്രത്യാഹാരം നിത്യാനിത്യ വിവേകവിചാരമ് । ജാപ്യസമേതസമാധിവിധാനം കുര്വവധാനം മഹദവധാനമ് ॥
Pranayamam pratyaharam nityanitya vivekavicharam Japyasametasamadhividhanam kurvavadhanam mahadavadhanam
അർഥം:Breath-control, withdrawal of the senses, discrimination between the eternal and the transient, and the practice of samadhi joined with japa — perform these with great care and heedfulness.
ഗുരുചരണാമ്ബുജ നിര്ഭരഭക്തഃ സംസാരാദചിരാദ്ഭവ മുക്തഃ । സേന്ദ്രിയമാനസ നിയമാദേവം ദ്രക്ഷ്യസി നിജഹൃദയസ്ഥം ദേവമ് ॥
Gurucharanambuja nirbharabhaktah samsaradachiradbhava muktah Sendriyamanasa niyamadevam drakshyasi nijahridayastham devam
അർഥം:Devoted wholly to the lotus-feet of the Guru, become quickly freed from samsara. Thus, through discipline of the senses and mind, you shall behold the Deity dwelling in your own heart.
മൂഢഃ കശ്ചന വൈയാകരണോ ഡുഃകൃങ്കരണാധ്യയനധുരീണഃ । ശ്രീമച്ഛങ്കര ഭഗവച്ഛിഷ്യൈഃ ബോധിത ആസീച്ഛോധിത കരണഃ ॥
Mudhah kashchana vaiyakarano duhkrinkaranadhyayanadhurinah Shrimachchhankara bhagavachchhishyaih bodhita asichchhodhita karanah
അർഥം:A certain dull-witted grammarian, engrossed in the study of grammatical rules, was set right and his understanding purified by the disciples of the venerable Bhagavan Shankara.
ഭജ ഗോവിന്ദം ഭജ ഗോവിന്ദം ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ । നാമസ്മരണാദന്യമുപായം നഹി പശ്യാമോ ഭവതരണേ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Namasmaranadanyamupayam nahi pashyamo bhavatarane
അർഥം:Worship Govinda, worship Govinda, worship Govinda, O foolish mind! For crossing the ocean of existence, we see no means other than the remembrance of the Lord's Name.
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
Bhaja Govindam പാരായണ ഫലങ്ങൾ
Profound wake-up call for the mind lost in material pursuits
Cultivates vairagya (detachment) — the foundation of spiritual progress
Written by Adi Shankaracharya — the greatest philosopher-sage of India
Each verse is a complete meditation on the nature of life and death
Frees the mind from attachment to wealth, body and relationships
One of the most quoted philosophical texts in all of Hinduism
Bhaja Govindam പാരായണ വിധി
Bhaja Govindam is best read slowly, contemplating each verse deeply. It is not a mantra for rapid repetition but a philosophical meditation. Read one verse, close your eyes, and let its meaning penetrate. It is traditionally chanted in groups during satsang. The refrain 'Bhaja Govindam' should be felt as a direct call from the guru to your own wandering mind.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ Bhaja Govindam ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ