ഭജ ഗോവിന്ദമ്
Bhaja Govindam in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
✦ അർഥം
ഭജ ഗോവിന്ദം ആദി ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച ഒരു ദാർശനിക സ്തോത്രമാണ്, ഇത് ഭഗവാൻ ഗോവിന്ദ (വിഷ്ണു) സ്മരണത്തിനുള്ള ആഹ്വാനമാണ്. ഇത് മനസ്സിനെ ധനം, ദേഹം, സംസാരം എന്നിവയുടെ മോഹത്തിൽ നിന്ന് ഉണർത്തി വൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് തിരിക്കുന്നു. മരണം നിശ്ചയമാണ്, അതിനാൽ സമയമുള്ളപ്പോൾ ഭഗവാനെ ഭജിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ മൂല സന്ദേശം.
ഉത്ഭവം & കഥ
Composed independently by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ശങ്കരാചാര്യർ തന്റെ ശിഷ്യരോടൊപ്പം വാരാണസി (കാശി) തെരുവുകളിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ, ഒരു വൃദ്ധ പണ്ഡിതൻ പാണിനിയുടെ സംസ്കൃത വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ കഷ്ടപ്പെട്ട് മനഃപാഠമാക്കുന്നത് കണ്ടു. കരുണയാൽ അലിഞ്ഞ ശങ്കരാചാര്യർ സ്വയം 'ഭജ ഗോവിന്ദം' രചിച്ചു — മരണസമയത്ത് വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ അവനെ രക്ഷിക്കില്ലെന്നും, പകരം മനസ്സിനെ ഭഗവാന്റെ നേരെ തിരിക്കണമെന്നും ആ വൃദ്ധനെ ഉപദേശിച്ചുകൊണ്ട്. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിന്നാല് ശിഷ്യർ ഓരോ ശ്ലോകം ചേർത്തു, ഇതോടെ ഇത് ഒരു കൂട്ടായ രചനയായി. ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ 'മോഹ മുദ്ഗര' — മോഹത്തെ തകർക്കുന്ന ചുറ്റിക — എന്നും വിളിക്കുന്നു.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
ശങ്കരാചാര്യർ തന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഭജ ഗോവിന്ദത്തിന്റെ ഉപദേശം സ്വയം തെളിയിച്ചു. വെറും 32 വയസ്സിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്തിട്ടും, അദ്ദേഹം ഭാരതത്തിലുടനീളം നാല് മഠങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു, ഉപനിഷത്തുകൾ, ബ്രഹ്മസൂത്രം, ഭഗവദ്ഗീത എന്നിവയ്ക്ക് ഭാഷ്യങ്ങൾ എഴുതി, നിരവധി ഭക്തി സ്തോത്രങ്ങൾ രചിച്ചു, വാദത്തിൽ എല്ലാ ദാർശനിക എതിരാളികളെയും പരാജയപ്പെടുത്തി. ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കുന്നവൻ (ദൈവത്തിന്റെ നേരെ തിരിയുന്നവൻ) ദശാബ്ദങ്ങൾ ഭൗതിക തിരച്ചിലിൽ ചെലവഴിക്കുന്നവരെക്കാൾ ഹ്രസ്വമായ ജീവിതത്തിൽ കൂടുതൽ നേടുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം തെളിയിക്കുന്നു.
കേട്ടുകൊണ്ട് ജപിക്കൂ
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
ഭജ ഗോവിന്ദം ഭജ ഗോവിന്ദം ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ । സമ്പ്രാപ്തേ സന്നിഹിതേ കാലേ നഹി നഹി രക്ഷതി ഡുകൃഞ്കരണേ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Samprapte sannihite kale nahi nahi rakshati dukrinkarane
അർഥം:ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഓ മൂഢ മനസ്സേ! മരണകാലം അടുക്കുമ്പോൾ, വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ (ഡുകൃഞ്കരണേ) നിന്നെ അൽപവും രക്ഷിക്കില്ല.
മൂഢ ജഹീഹി ധനാഗമതൃഷ്ണാം കുരു സദ്ബുദ്ധിം മനസി വിതൃഷ്ണാമ് । യല്ലഭസേ നിജകര്മോപാത്തം വിത്തം തേന വിനോദയ ചിത്തമ് ॥
Mudha jahihi dhanagamatrishnam kuru sadbuddhim manasi vitrishnam Yallabhase nijakarmopattam vittam tena vinodaya chittam
അർഥം:ഓ മൂഢാ, ധനം സമ്പാദിക്കാനുള്ള തൃഷ്ണ ഉപേക്ഷിക്കൂ; മനസ്സിൽ തൃഷ്ണയറ്റ സദ്ബുദ്ധി വളർത്തൂ. നിന്റെ സ്വകർമത്താൽ കിട്ടുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ നിന്റെ ചിത്തത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തൂ.
നാരീസ്തനഭര നാഭീദേശം ദൃഷ്ട്വാ മാ ഗാ മോഹാവേശമ് । ഏതന്മാംസവസാദിവികാരം മനസി വിചിന്തയ വാരം വാരമ് ॥
Naristanabhara nabhidesham drishtva ma ga mohavesham Etanmamsavasadivikaram manasi vichintaya varam varam
അർഥം:സ്ത്രീ ശരീരം കണ്ട് മോഹത്തിലും ആവേശത്തിലും വീഴരുത്; ഇത് മാംസം, കൊഴുപ്പ് മുതലായവയുടെ വികാരം മാത്രമാണെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കൂ.
നലിനീദല ഗതജലമതിതരലം തദ്വജ്ജീവിതമതിശയ ചപലമ് । വിദ്ധി വ്യാധ്യഭിമാനഗ്രസ്തം ലോകം ശോകഹതം ച സമസ്തമ് ॥
Nalinidala gatajalamatitaralam tadvajjivitamatishaya chapalam Viddhi vyadhyabhimanagrastam lokam shokahatam cha samastam
അർഥം:താമരയിലയിൽ വിറയ്ക്കുന്ന ജലബിന്ദുപോലെ ജീവിതം അത്യന്തം ചഞ്ചലമാണ്. ഈ ലോകം മുഴുവൻ രോഗം, അഭിമാനം, ശോകം എന്നിവയാൽ പീഡിതമാണെന്നറിയൂ.
യാവദ്വിത്തോപാര്ജനസക്തഃ താവന്നിജപരിവാരോ രക്തഃ । പശ്ചാജ്ജീവതി ജര്ജരദേഹേ വാര്താം കോഽപി ന പൃച്ഛതി ഗേഹേ ॥
Yavadvittoparjanasaktah tavannijaparivaro raktah Pashchajjivati jarjaradehe vartam kopi na prichchhati gehe
അർഥം:നീ ധനം സമ്പാദിക്കാൻ കഴിയുന്നിടത്തോളം മാത്രമേ നിന്റെ കുടുംബം നിന്നോട് സ്നേഹം കാട്ടൂ; പിന്നീട് ദേഹം ജീർണിക്കുമ്പോൾ വീട്ടിൽ ആരും നിന്റെ കുശലംപോലും അന്വേഷിക്കില്ല.
യാവത്പവനോ നിവസതി ദേഹേ താവത്പൃച്ഛതി കുശലം ഗേഹേ । ഗതവതി വായൌ ദേഹാപായേ ഭാര്യാ ബിഭ്യതി തസ്മിന്കായേ ॥
Yavatpavano nivasati dehe tavatprichchhati kushalam gehe Gatavati vayau dehapaye bharya bibhyati tasminkaye
അർഥം:ദേഹത്തിൽ പ്രാണനുള്ളിടത്തോളം മാത്രമേ വീട്ടുകാർ നിന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കൂ; പ്രാണൻ പോയി ദേഹം വീണാൽ, ആ ശവത്തെ ഭാര്യപോലും ഭയക്കുന്നു.
ബാലസ്താവത്ക്രീഡാസക്തഃ തരുണസ്താവത്തരുണീസക്തഃ । വൃദ്ധസ്താവച്ചിന്താസക്തഃ പരമേ ബ്രഹ്മണി കോഽപി ന സക്തഃ ॥
Balastavatkridasaktah tarunastavattarunisaktah Vriddhastavachchintasaktah parame brahmani kopi na saktah
അർഥം:ബാലൻ കളിയിലും, യുവാവ് തന്റെ പ്രിയയിലും, വൃദ്ധൻ ചിന്തയിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്നു — എന്നാൽ പരബ്രഹ്മത്തിൽ അയ്യോ ആരും മുഴുകുന്നില്ല.
കാ തേ കാന്താ കസ്തേ പുത്രഃ സംസാരോഽയമതീവ വിചിത്രഃ । കസ്യ ത്വം കഃ കുത ആയാതഃ തത്ത്വം ചിന്തയ തദിഹ ഭ്രാതഃ ॥
Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah
അർഥം:നിന്റെ ഭാര്യ ആര്? നിന്റെ മകൻ ആര്? ഈ സംസാരം അത്യന്തം വിചിത്രമാണ്. നീ ആരുടേതാണ്? എവിടെനിന്ന് വന്നു? ഓ സഹോദരാ, ആ തത്ത്വം ഇവിടെ ചിന്തിക്കൂ.
സത്സങ്ഗത്വേ നിസ്സങ്ഗത്വം നിസ്സങ്ഗത്വേ നിര്മോഹത്വമ് । നിര്മോഹത്വേ നിശ്ചലതത്ത്വം നിശ്ചലതത്ത്വേ ജീവന്മുക്തിഃ ॥
Satsangatve nissangatvam nissangatve nirmohatvam Nirmohatve nishchalatattvam nishchalatattve jivanmuktih
അർഥം:സത്സംഗത്താൽ നിസ്സംഗത്വം; നിസ്സംഗത്വത്താൽ നിർമോഹത്വം; നിർമോഹത്വത്താൽ നിശ്ചല തത്ത്വം; നിശ്ചല തത്ത്വത്താൽ ജീവന്മുക്തി ലഭിക്കുന്നു.
വയസി ഗതേ കഃ കാമവികാരഃ ശുഷ്കേ നീരേ കഃ കാസാരഃ । ക്ഷീണേ വിത്തേ കഃ പരിവാരഃ ജ്ഞാതേ തത്ത്വേ കഃ സംസാരഃ ॥
Vayasi gate kah kamavikarah shushke nire kah kasarah Kshine vitte kah parivarah jnate tattve kah samsarah
അർഥം:യൗവനം കഴിഞ്ഞാൽ കാമവികാരം എവിടെ? ജലം വറ്റിയാൽ തടാകം എവിടെ? ധനം ക്ഷയിച്ചാൽ കുടുംബം എവിടെ? തത്ത്വം അറിഞ്ഞാൽ സംസാരം എവിടെ?
മാ കുരു ധന യൌവന ഗര്വം ഹരതി നിമേഷാത്കാലഃ സര്വമ് । മായാമയമിദമഖിലം ഹിത്വാ ബ്രഹ്മപദം ത്വം പ്രവിശ വിദിത്വാ ॥
Ma kuru dhana yauvana garvam harati nimeshatkalah sarvam Mayamayamidamakhilam hitva brahmapadam tvam pravisha viditva
അർഥം:ധനം, ജനം, യൗവനം എന്നിവയിൽ ഗർവിക്കരുത്; കാലം ക്ഷണത്തിൽ ഇവയെല്ലാം അപഹരിക്കുന്നു. ഈ മായാമയ ജഗത്ത് മുഴുവൻ ത്യജിച്ച്, ബ്രഹ്മപദം അറിഞ്ഞ് അതിൽ പ്രവേശിക്കൂ.
ദിനയാമിന്യൌ സായം പ്രാതഃ ശിശിരവസന്തൌ പുനരായാതഃ । കാലഃ ക്രീഡതി ഗച്ഛത്യായുഃ തദപി ന മുഞ്ചത്യാശാവായുഃ ॥
Dinayaminyau sayam pratah shishiravasantau punarayatah Kalah kridati gachchhatyayuh tadapi na munchatyashavayuh
അർഥം:പകൽ-രാത്രി, സന്ധ്യ-പ്രഭാതം, ശിശിരം-വസന്തം വീണ്ടും വീണ്ടും വന്നുപോകുന്നു; കാലം കളിക്കുന്നു, ആയുസ്സ് കുറയുന്നു — എന്നിട്ടും ആശയെന്ന കാറ്റ് വിടുന്നില്ല.
കാ തേ കാന്താ ധനഗതചിന്താ വാതുല കിം തവ നാസ്തി നിയന്താ । ത്രിജഗതി സജ്ജനസങ്ഗതിരേകാ ഭവതി ഭവാര്ണവതരണേ നൌകാ ॥
Ka te kanta dhanagatachinta vatula kim tava nasti niyanta Trijagati sajjanasangatireka bhavati bhavarnavatarane nauka
അർഥം:ഓ ഭ്രാന്താ, ഭാര്യ, ധനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഈ ചിന്ത എന്തിന്? നിനക്ക് വഴികാട്ടി ആരുമില്ലേ? മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും സജ്ജന സംഗം ഒന്നുമാത്രമാണ് ഭവസാഗരം കടത്തുന്ന തോണി.
ദ്വാദശ മഞ്ജരികാഭിരശേഷഃ കഥിതോ വൈയാകരണസ്യൈഷഃ । ഉപദേശോഽഭൂദ്വിദ്യാ നിപുണൈഃ ശ്രീമച്ഛങ്കര ഭഗവച്ഛരണൈഃ ॥
Dvadasha manjarikabhirasheshah kathito vaiyakaranasyaishah Upadeshobhudvidya nipunaih shrimachchhankara bhagavachchharanaih
അർഥം:പന്ത്രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങളിൽ (ദ്വാദശ-മഞ്ജരിക) പറഞ്ഞ ഈ സമ്പൂർണ ഉപദേശം, വിദ്യാപരിപൂർണരായ ഭഗവാൻ ശങ്കരരുടെ പൂജ്യ പാദങ്ങൾ (ആ) വൈയാകരണന് നൽകി.
ജടിലോ മുണ്ഡീ ലുഞ്ഛിതകേശഃ കാഷായാമ്ബര ബഹുകൃതവേഷഃ । പശ്യന്നപി ച ന പശ്യതി മൂഢഃ ഉദരനിമിത്തം ബഹുകൃതവേഷഃ ॥
Jatilo mundi lunchhitakeshah kashayambara bahukritaveshah Pashyannapi cha na pashyati mudhah udaranimittam bahukritaveshah
അർഥം:ജടാധാരി ഒരാൾ, മുണ്ഡിത ശിരസ്കൻ ഒരാൾ, കേശലുഞ്ഛനം ചെയ്തവൻ ഒരാൾ, കാഷായ വസ്ത്രത്തിൽ അനേക വേഷം ധരിച്ചവൻ ഒരാൾ — മൂഢൻ കണ്ടിട്ടും കാണുന്നില്ല; ഈ വേഷങ്ങളെല്ലാം വയറിനുവേണ്ടി മാത്രം.
അങ്ഗം ഗലിതം പലിതം മുണ്ഡം ദശനവിഹീനം ജാതം തുണ്ഡമ് । വൃദ്ധോ യാതി ഗൃഹീത്വാ ദണ്ഡം തദപി ന മുഞ്ചത്യാശാപിണ്ഡമ് ॥
Angam galitam palitam mundam dashanavihinam jatam tundam Vriddho yati grihitva dandam tadapi na munchatyashapindam
അർഥം:ദേഹം ശിഥിലമായി, തല നരച്ചു, വായ് പല്ലില്ലാതായി; വൃദ്ധൻ കയ്യിൽ വടി പിടിച്ച് നടക്കുന്നു — എന്നിട്ടും ആശയെന്ന പിണ്ഡത്തെ വിടുന്നില്ല.
അഗ്രേ വഹ്നിഃ പൃഷ്ഠേ ഭാനുഃ രാത്രൌ ചുബുക സമര്പിത ജാനുഃ । കരതല ഭിക്ഷസ്തരുതലവാസഃ തദപി ന മുഞ്ചത്യാശാപാശഃ ॥
Agre vahnih prishthe bhanuh ratrau chubuka samarpita januh Karatala bhikshastarutalavasah tadapi na munchatyashapashah
അർഥം:മുന്നിൽ തീ, പിന്നിൽ സൂര്യൻ; രാത്രി മുട്ടുകൾ താടിയിൽ ചേർത്തിരുന്ന്; ഉള്ളംകയ്യിൽ ഭിക്ഷ, മരച്ചുവട്ടിൽ വാസം — എന്നിട്ടും ആശയെന്ന പാശം അയയുന്നില്ല.
കുരുതേ ഗങ്ഗാസാഗരഗമനം വ്രത പരിപാലനമഥവാ ദാനമ് । ജ്ഞാനവിഹീനഃ സര്വമതേന ഭജതി ന മുക്തിം ജന്മശതേന ॥
Kurute gangasagaragamanam vrata paripalanamathava danam Jnanavihinah sarvamatena bhajati na muktim janmashatena
അർഥം:ഗംഗാസാഗര യാത്ര ചെയ്യാം, വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ദാനം ചെയ്യാം — എന്നിട്ടും ജ്ഞാനമില്ലെങ്കിൽ, എല്ലാ മതങ്ങൾ പ്രകാരവും, നൂറ് ജന്മങ്ങളിലും മുക്തി ലഭിക്കില്ല.
സുരമന്ദിര നിവാസഃ ശയ്യാ ഭൂതലമജിനം വാസഃ । സര്വ പരിഗ്രഹ ഭോഗത്യാഗഃ കസ്യ സുഖം ന കരോതി വിരാഗഃ ॥
Suramandira nivasah shayya bhutalamajinam vasah Sarva parigraha bhogatyagah kasya sukham na karoti viragah
അർഥം:ദേവാലയത്തിൽ വാസം, കിടക്കയായി നിലം, വസ്ത്രമായി മാൻതോൽ — സകല പരിഗ്രഹവും ഭോഗവും ത്യജിക്കൽ: അത്തരം വൈരാഗ്യം ആർക്ക് സുഖം നൽകില്ല?
യോഗരതോ വാ ഭോഗരതോ വാ സങ്ഗരതോ വാ സങ്ഗവിഹീനഃ । യസ്യ ബ്രഹ്മണി രമതേ ചിത്തം നന്ദതി നന്ദതി നന്ദത്യേവ ॥
Yogarato va bhogarato va sangarato va sangavihinah Yasya brahmani ramate chittam nandati nandati nandatyeva
അർഥം:യോഗത്തിൽ നിരതനായാലും, ഭോഗത്തിൽ നിരതനായാലും, സംഗത്തിലായാലും, ഏകാന്തത്തിലായാലും — ആരുടെ ചിത്തം ബ്രഹ്മത്തിൽ രമിക്കുന്നുവോ, അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു, ആനന്ദിക്കുന്നു, ശരിക്കും ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഭഗവദ്ഗീതാ കിഞ്ചിദധീതാ ഗങ്ഗാജല ലവകണികാ പീതാ । സകൃദപി യേന മുരാരിസമര്ചാ ക്രിയതേ തസ്യ യമേന ന ചര്ചാ ॥
Bhagavadgita kinchidadhita gangajala lavakanika pita Sakridapi yena murarisamarcha kriyate tasya yamena na charcha
അർഥം:ഭഗവദ്ഗീത അൽപമെങ്കിലും അധ്യയനം ചെയ്ത്, ഗംഗാജലം ഒരു തുള്ളിയെങ്കിലും കുടിച്ച്, മുരാരിയെ ഒരിക്കലെങ്കിലും അർച്ചിച്ചവനോട് യമൻ (മൃത്യു) വാദത്തിന് മുതിരുന്നില്ല.
പുനരപി ജനനം പുനരപി മരണം പുനരപി ജനനീജഠരേ ശയനമ് । ഇഹ സംസാരേ ബഹുദുസ്താരേ കൃപയാഽപാരേ പാഹി മുരാരേ ॥
Punarapi jananam punarapi maranam punarapi jananijathare shayanam Iha samsare bahudustare kripayapare pahi murare
അർഥം:വീണ്ടും ജനനം, വീണ്ടും മരണം, വീണ്ടും അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ ശയനം — ഈ സംസാരം കടക്കുക അത്യന്തം കഠിനം. ഓ മുരാരീ, നിന്റെ അപാര കൃപയാൽ എന്നെ രക്ഷിക്കൂ!
രഥ്യാചര്പട വിരചിത കന്ഥഃ പുണ്യാപുണ്യ വിവര്ജിത പന്ഥഃ । യോഗീ യോഗനിയോജിത ചിത്തഃ രമതേ ബാലോന്മത്തവദേവ ॥
Rathyacharpata virachita kanthah punyapunya vivarjita panthah Yogi yoganiyojita chittah ramate balonmattavadeva
അർഥം:തെരുവിലെ കീറത്തുണികൾകൊണ്ട് തുന്നിയ പുതപ്പ് പുതച്ച്, പുണ്യപാപങ്ങൾക്ക് അതീതമായ പാതയിൽ നടന്ന്, യോഗത്തിൽ ചിത്തം ലയിച്ച യോഗി ബാലനെപ്പോലെയോ ഉന്മത്തനെപ്പോലെയോ വിഹരിക്കുന്നു.
കസ്ത്വം കോഽഹം കുത ആയാതഃ കാ മേ ജനനീ കോ മേ താതഃ । ഇതി പരിഭാവയ സര്വമസാരം വിശ്വം ത്യക്ത്വാ സ്വപ്നവിചാരമ് ॥
Kastvam koham kuta ayatah ka me janani ko me tatah Iti paribhavaya sarvamasaram vishvam tyaktva svapnavicharam
അർഥം:നീ ആര്? ഞാൻ ആര്? എവിടെനിന്ന് വന്നു? എന്റെ അമ്മ ആര്, അച്ഛൻ ആര്? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, ഈ ലോകം മുഴുവൻ സ്വപ്നംപോലെ സാരഹീനമെന്നറിഞ്ഞ് അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.
ത്വയി മയി ചാന്യത്രൈകോ വിഷ്ണുഃ വ്യര്ഥം കുപ്യസി മയ്യസഹിഷ്ണുഃ । ഭവ സമചിത്തഃ സര്വത്ര ത്വം വാഞ്ഛസ്യചിരാദ്യദി വിഷ്ണുത്വമ് ॥
Tvayi mayi chanyatraiko vishnuh vyartham kupyasi mayyasahishnuh Bhava samachittah sarvatra tvam vanchhasyachiradyadi vishnutvam
അർഥം:നിന്നിലും, എന്നിലും, എല്ലായിടത്തും ഒരേ വിഷ്ണു. അസഹനത്തോടെ നീ വ്യർഥമായി എന്നോട് കോപിക്കുന്നു. വേഗം വിഷ്ണുത്വം നേടണമെങ്കിൽ എല്ലായിടത്തും സമചിത്തനാകൂ.
ശത്രൌ മിത്രേ പുത്രേ ബന്ധൌ മാ കുരു യത്നം വിഗ്രഹസന്ധൌ । സര്വസ്മിന്നപി പശ്യാത്മാനം സര്വത്രോത്സൃജ ഭേദാജ്ഞാനമ് ॥
Shatrau mitre putre bandhau ma kuru yatnam vigrahasandhau Sarvasminnapi pashyatmanam sarvatrotsrija bhedajnanam
അർഥം:ശത്രു, മിത്രം, മകൻ, ബന്ധുവുമായി വിരോധമോ സന്ധിയോ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കരുത്. എല്ലാവരിലും ആത്മാവിനെ കണ്ട്, എല്ലായിടത്തും ഭേദത്തിന്റെ അജ്ഞാനം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
കാമം ക്രോധം ലോഭം മോഹം ത്യക്ത്വാഽഽത്മാനം പശ്യതി സോഽഹമ് । ആത്മജ്ഞാനവിഹീനാ മൂഢാഃ തേ പച്യന്തേ നരകനിഗൂഢാഃ ॥
Kamam krodham lobham moham tyaktvatmanam pashyati soham Atmajnanavihina mudhah te pachyante narakanigudhah
അർഥം:കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം എന്നിവ ത്യജിച്ച് മനുഷ്യൻ ആത്മാവിനെ 'സോഽഹം' രൂപത്തിൽ കാണുന്നു. ആത്മജ്ഞാനമില്ലാത്ത മൂഢർ നരകങ്ങളിൽ ഗൂഢമായി പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ഗേയം ഗീതാ നാമസഹസ്രം ധ്യേയം ശ്രീപതി രൂപമജസ്രമ് । നേയം സജ്ജന സങ്ഗേ ചിത്തം ദേയം ദീനജനായ ച വിത്തമ് ॥
Geyam gita namasahasram dhyeyam shripati rupamajasram Neyam sajjana sange chittam deyam dinajanaya cha vittam
അർഥം:ഗീതയും, (വിഷ്ണു) സഹസ്രനാമവും പാടാൻ യോഗ്യം; ശ്രീപതിയുടെ രൂപം നിരന്തരം ധ്യാനിക്കണം; ചിത്തം സത്സംഗത്തിൽ ലയിപ്പിക്കണം; ധനം ദീനജനങ്ങൾക്ക് നൽകണം.
സുഖതഃ ക്രിയതേ കാമാഭോഗഃ പശ്ചാദന്ത ശരീരേ രോഗഃ । യദ്യപി ലോകേ മരണം ശരണം തദപി ന മുഞ്ചതി പാപാചരണമ് ॥
Sukhatah kriyate kamabhogah pashchadanta sharire rogah Yadyapi loke maranam sharanam tadapi na munchati papacharanam
അർഥം:സുഖമായി ഭോഗം അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു — എന്നാൽ പിന്നീട്, അയ്യോ, ദേഹത്തിൽ രോഗം പിടിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ മരണമാണ് എല്ലാവരുടെയും അന്ത്യമെങ്കിലും, മനുഷ്യൻ പാപാചരണം വിടുന്നില്ല.
അര്ഥമനര്ഥം ഭാവയ നിത്യം നാസ്തിതതഃ സുഖലേശഃ സത്യമ് । പുത്രാദപി ധനഭാജാം ഭീതിഃ സര്വത്രൈഷാ വിഹിതാ രീതിഃ ॥
Arthamanartham bhavaya nityam nastitatah sukhaleshah satyam Putradapi dhanabhajam bhitih sarvatraisha vihita ritih
അർഥം:ധനം അനർഥകാരിയെന്ന് സദാ ചിന്തിക്കൂ; സത്യത്തിൽ അതിൽ സുഖത്തിന്റെ ലേശംപോലുമില്ല. ധനികർക്ക് സ്വന്തം മകനിൽനിന്നുപോലും ഭയം — എല്ലായിടത്തും ഇതേ രീതി.
പ്രാണായാമം പ്രത്യാഹാരം നിത്യാനിത്യ വിവേകവിചാരമ് । ജാപ്യസമേതസമാധിവിധാനം കുര്വവധാനം മഹദവധാനമ് ॥
Pranayamam pratyaharam nityanitya vivekavicharam Japyasametasamadhividhanam kurvavadhanam mahadavadhanam
അർഥം:പ്രാണായാമം, പ്രത്യാഹാരം, നിത്യാനിത്യ വിവേക വിചാരം, ജപസഹിത സമാധി അനുഷ്ഠാനം — ഇവ വലിയ ശ്രദ്ധയോടെ, വലിയ ഏകാഗ്രതയോടെ ചെയ്യൂ.
ഗുരുചരണാമ്ബുജ നിര്ഭരഭക്തഃ സംസാരാദചിരാദ്ഭവ മുക്തഃ । സേന്ദ്രിയമാനസ നിയമാദേവം ദ്രക്ഷ്യസി നിജഹൃദയസ്ഥം ദേവമ് ॥
Gurucharanambuja nirbharabhaktah samsaradachiradbhava muktah Sendriyamanasa niyamadevam drakshyasi nijahridayastham devam
അർഥം:ഗുരുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ സമ്പൂർണ ഭക്തിയുള്ളവനായി സംസാരത്തിൽനിന്ന് വേഗം മുക്തനാകൂ. ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രിയ, മനോ നിഗ്രഹത്താൽ നിന്റെ ഹൃദയത്തിലെ ദേവനെ ദർശിക്കും.
മൂഢഃ കശ്ചന വൈയാകരണോ ഡുഃകൃങ്കരണാധ്യയനധുരീണഃ । ശ്രീമച്ഛങ്കര ഭഗവച്ഛിഷ്യൈഃ ബോധിത ആസീച്ഛോധിത കരണഃ ॥
Mudhah kashchana vaiyakarano duhkrinkaranadhyayanadhurinah Shrimachchhankara bhagavachchhishyaih bodhita asichchhodhita karanah
അർഥം:വ്യാകരണ നിയമങ്ങളുടെ ('ഡുകൃങ്കരണ') അധ്യയനത്തിൽ മുഴുകിയ ഒരു മൂഢ വൈയാകരണനെ, ഭഗവാൻ ശങ്കരരുടെ ശിഷ്യർ ബോധിപ്പിച്ച് അവന്റെ ബുദ്ധിയെ ശുദ്ധി (ശരിയാക്കൽ) ചെയ്തു.
ഭജ ഗോവിന്ദം ഭജ ഗോവിന്ദം ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ । നാമസ്മരണാദന്യമുപായം നഹി പശ്യാമോ ഭവതരണേ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Namasmaranadanyamupayam nahi pashyamo bhavatarane
അർഥം:ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഓ മൂഢ മനസ്സേ! ഭവസാഗരം കടക്കാൻ നാമസ്മരണമല്ലാതെ മറ്റൊരു ഉപായം ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല.
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
Bhaja Govindam പാരായണ ഫലങ്ങൾ
ഭൗതിക തിരച്ചിലിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട മനസ്സിന് ആഴമേറിയ ഉണർവിന്റെ ആഹ്വാനം.
വൈരാഗ്യം വളർത്തുന്നു — ആധ്യാത്മിക പുരോഗതിയുടെ അടിത്തറ.
ആദി ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ചത് — ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും മഹാനായ തത്വജ്ഞാനി-ഋഷി.
ഓരോ ശ്ലോകവും ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സമ്പൂർണ ധ്യാനമാണ്.
മനസ്സിനെ ധനം, ദേഹം, ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മോഹത്തിൽ നിന്ന് മുക്തമാക്കുന്നു.
ഹിന്ദുമതത്തിലുടനീളം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന ദാർശനിക ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൊന്ന്.
Bhaja Govindam പാരായണ വിധി
ഭജ ഗോവിന്ദം പതുക്കെ വായിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം, ഓരോ ശ്ലോകവും ആഴത്തിൽ ധ്യാനിച്ച്. ഇത് വേഗത്തിൽ ആവർത്തിക്കാനുള്ള മന്ത്രമല്ല, ഒരു ദാർശനിക ധ്യാനമാണ്. ഒരു ശ്ലോകം വായിച്ച്, കണ്ണുകൾ അടച്ച്, അതിന്റെ അർത്ഥം ഉള്ളിലേക്ക് ഇറങ്ങട്ടെ. പാരമ്പര്യമായി ഇത് സത്സംഗത്തിൽ കൂട്ടമായി ആലപിക്കുന്നു. 'ഭജ ഗോവിന്ദം' എന്ന ഈരടി ഗുരു നിങ്ങളുടെ അലയുന്ന മനസ്സിന് നേരിട്ട് നൽകിയ ആഹ്വാനമായി അനുഭവിക്കണം.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ Bhaja Govindam ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ