గోవిన్ద దామోదర స్తోత్రమ్
Govinda Damodara Stotram in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
గోవింద దామోదర స్తోత్రం భగవాన్ కృష్ణుని ప్రసిద్ధ భక్తి స్తోత్రం, దీని ప్రతి శ్లోకం 'గోవింద దామోదర మాధవేతి' అనే మధుర అనుపదంతో ముగుస్తుంది. మహా భక్త-కవి బిల్వమంగళ ఠాకుర (లీలా శుక)చే రచించబడిన ఈ స్తోత్రం అనేక అందమైన దృశ్యాలను చిత్రిస్తుంది — ద్రౌపది పిలుపు, గోపకన్యలు, చివరికి పెంపుడు చిలుకలు, గోరువంకలు సైతం — అందరూ ఈ మూడు పవిత్ర నామాలను పిలుస్తారు. కృష్ణ నామమే జీవిత సారం, మరణ సమయంలో జపించదగిన పరమ వస్తువు అనేది దీని సందేశం.
మూలం & కథ
Govinda Damodara Stotra (independent Vaishnava devotional work) · Bilvamangala Thakura (Lila Shuka) · Medieval (c. 13th–14th century CE)
బిల్వమంగళ ఠాకుర, లీలా శుక అని కూడా పిలువబడేవారు, కృష్ణ ప్రేమలో పూర్తిగా లీనమైన సంత-కవి, కృష్ణ-కర్ణామృత రచయితగా ప్రసిద్ధులు. గోవింద దామోదర స్తోత్రం భగవంతుని పవిత్ర నామాలపై ఆయన రచించిన శ్లోక-మాల. మహాభారతంలోని ద్రౌపది-రక్షణ ఘట్టం, వ్రజపు గోపవధువుల నిత్య జీవితం నుండి ప్రేరణ పొంది, 'గోవింద, దామోదర, మాధవ' నామాలు భక్తుల పెదవుల నుండి సహజంగా వెలువడతాయని చూపి, నాలుకను ఈ మధురతమ అక్షరాలను ఎల్లప్పుడూ ఆస్వాదించమని ప్రోత్సహిస్తారు.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ప్రారంభ శ్లోకం గుర్తు చేస్తుంది: కురు-సభలో దుశ్శాసనుడు ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం చేస్తున్నప్పుడు, ఆమెకు ఇతర రక్షకుడు లేనప్పుడు, ఆమె 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!' అని పిలిచింది — భగవంతుడు అద్భుతంగా అనంత వస్త్రాన్ని అందించాడు, ఆమె ఎన్నడూ వస్త్రహీన కాలేకపోయింది. ఆపదలో ఈ నామాలను నిజమైన హృదయంతో పిలవడం భగవంతుని తక్షణ రక్షణను తెస్తుందని భక్తులు దీనిని ప్రమాణంగా భావిస్తారు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
అగ్రే కురూణామథ పాణ్డవానాం దుఃశాసనేనాహృతవస్త్రకేశా। కృష్ణా తదాక్రోశదనన్యనాథా గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
agre kurūṇām atha pāṇḍavānāṃ duḥśāsanenāhṛta-vastra-keśā | kṛṣṇā tadākrośad ananya-nāthā govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:కౌరవులు, పాండవుల సభలో దుశ్శాసనుడు ద్రౌపది వస్త్రాన్ని, కేశాలను లాగినప్పుడు, అనన్యనాథ అయిన ద్రౌపది పిలిచింది — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
శ్రీకృష్ణ విష్ణో మధుకైటభారే భక్తానుకమ్పిన్ భగవన్ మురారే। త్రాయస్వ మాం కేశవ లోకనాథ గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
śrī-kṛṣṇa viṣṇo madhu-kaiṭabhāre bhaktānukampin bhagavan murāre | trāyasva māṃ keśava loka-nātha govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:'ఓ శ్రీకృష్ణా! ఓ విష్ణూ! ఓ మధు-కైటభుల శత్రువా! ఓ భక్తవత్సలా! ఓ భగవంతా! ఓ మురారీ! నన్ను రక్షించు, ఓ కేశవా, సర్వ లోకాల నాథా — గోవింద, దామోదర, మాధవ!'
విక్రేతుకామా కిల గోపకన్యా మురారిపాదార్పితచిత్తవృత్తిః। దధ్యాదికం మోహవశాదవోచద్ గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
vikretu-kāmā kila gopa-kanyā murāri-pādārpita-citta-vṛttiḥ | dadhy-ādikaṃ moha-vaśād avocad govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:ఒక గోపకన్య, పెరుగు మొదలైనవి అమ్మాలనుకుంటూ, ఆమె మనసు మురారి పాదాల వద్ద లీనమై; ప్రేమ-మోహంలో తన సరుకుకు బదులుగా పిలిచింది — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
ఉలూఖలే సమ్భృతతణ్డులాంశ్చ సఙ్ఘట్టయన్త్యో ముసలైః ప్రముగ్ధాః। గాయన్తి గోప్యో జనితానురాగా గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
ulūkhale sambhṛta-taṇḍulāṃś ca saṅghaṭṭayantyo musalaiḥ pramugdhāḥ | gāyanti gopyo janitānurāgā govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:రోటిలో పోగు చేసిన బియ్యాన్ని రోకలితో దంచుతూ మోహితులైన గోపికలు అనురాగంతో పాడుతారు — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
కాచిత్కరాంభోజపుటే నిషణ్ణం క్రీడాశుకం కింశుకరక్తతుణ్డమ్। అధ్యాపయామాస సరోరుహాక్షీ గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
kācit karāmbhoja-puṭe niṣaṇṇaṃ krīḍā-śukaṃ kiṃśuka-rakta-tuṇḍam | adhyāpayām āsa saroruhākṣī govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:ఒక కమలనయన తన కరకమలాల్లో కూర్చున్న, మోదుగపువ్వులా ఎర్రని ముక్కు గల క్రీడాశుకానికి ఇదే నేర్పింది — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
గృహే గృహే గోపవధూసమూహః ప్రతిక్షణం పిఞ్జరసారికాణామ్। స్ఖలద్గిరం వాచయితుం ప్రవృత్తో గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
gṛhe gṛhe gopa-vadhū-samūhaḥ prati-kṣaṇaṃ piñjara-sārikāṇām | skhalad-giraṃ vācayituṃ pravṛtto govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:ఇంటింటిలో గోపవధువుల సమూహం ప్రతిక్షణం తమ పంజరపు గోరువంకలకు తడబడుతూ ఇదే పలకడం నేర్పడంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
జిహ్వే రసజ్ఞే మధురప్రియా త్వం సత్యం హితం త్వాం పరమం వదామి। ఆవర్ణయేథా మధురాక్షరాణి గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
jihve rasa-jñe madhura-priyā tvaṃ satyaṃ hitaṃ tvāṃ paramaṃ vadāmi | āvarṇayethā madhurākṣarāṇi govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:ఓ రసం తెలిసిన నాలుకా! నీవు మధురాన్ని ప్రేమిస్తావు; నేను నీకు సత్యమైన, పరమ హితకరమైన మాట చెబుతున్నాను — ఈ మధుర అక్షరాలను మాటిమాటికీ ఉచ్చరించు — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
సుఖావసానే త్విదమేవ సారం దుఃఖావసానే త్విదమేవ గేయమ్। దేహావసానే త్విదమేవ జాప్యం గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి॥
sukhāvasāne tv idam eva sāraṃ duḥkhāvasāne tv idam eva geyam | dehāvasāne tv idam eva jāpyaṃ govinda dāmodara mādhaveti ||
అర్థం:సుఖం ముగింపులో ఇదే సారం, దుఃఖం ముగింపులో ఇదే పాడదగినది, దేహం ముగింపులో (మరణంలో) ఇదే జపించదగినది — 'గోవింద! దామోదర! మాధవ!'
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
Govinda Damodara Stotram పారాయణ ప్రయోజనాలు
హృదయాన్ని, నాలుకను గోవింద, దామోదర, మాధవ అనే మధుర పవిత్ర నామాలతో నింపుతుంది
నిరంతర నామ-స్మరణ (భగవంతుని నామాల స్మరణ) అలవాటును స్థాపిస్తుంది
ఆపద సమయంలో కృష్ణుని రక్షణను ఆవాహన చేస్తుంది, ద్రౌపది రక్షింపబడినట్లే
ఆనందపూర్వక పునరావృత్తి ద్వారా ప్రేమ-భక్తిని పెంపొందిస్తుంది
మరణ సమయంలో శుభ ప్రయాణం కోసం జపించదగిన పరమ వస్తువు అని చెప్పబడింది
సుఖం, దుఃఖం రెండింటి ముగింపులో శాంతిని తెచ్చి మనసును భగవంతునిలో నిలుపుతుంది
Govinda Damodara Stotram పారాయణ విధి
భగవాన్ కృష్ణుని విగ్రహం ముందు సుఖంగా కూర్చొని శ్లోకాలను మధుర స్వరంతో పఠించండి, ప్రతి శ్లోకం చివర 'గోవింద దామోదర మాధవేతి' అనే అనుపదాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ. ఈ స్తోత్రం కీర్తనకు ఆదర్శం, దీనిని ఒంటరిగా లేదా సమూహంగా బిగ్గరగా పాడవచ్చు. అనేక భక్తులు దీనిని నిత్యం పఠిస్తారు, ముఖ్యంగా కార్తీక మాసమంతా పెదవులపై ఉంచుకుంటారు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి Govinda Damodara Stotramను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి