બટુક ભૈરવ સ્તોત્રમ્
બટુક ભૈરવ સ્તોત્રમ્ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
બટુક ભૈરવ સ્તોત્રમ્ બટુક ભૈરવ — ભૈરવના સૌમ્ય પરંતુ શક્તિશાળી બાલરૂપ, જે ભગવાન શિવનું ઉગ્ર સ્વરૂપ છે — ના ધ્યાન (ધ્યાન-શ્લોક) છે. 'વન્દે બાલં સ્ફટિકસદૃશં' થી આરંભ થઈને એ ભગવાનને સ્ફટિક-સમ ઉજ્જ્વળ, ત્રિનેત્ર અને પ્રસન્ન રૂપમાં ચિત્રિત કરે છે, જે શૂલ, દંડ, કપાલ, ડમરુ અને સર્પ ધારણ કરે છે અને જેમનું મસ્તક ચંદ્રથી પ્રકાશિત છે. ખાસ કરીને 'આપદુદ્ધારક' — ભક્તોને વિપત્તિથી ઉદ્ધાર કરનારા — રૂપમાં પૂજિત બટુક ભૈરવ રક્ષા, સાહસ તથા ભય, સંકટ અને વિઘ્નોના નિવારણ માટે આરાધિત થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Shaiva-Tantra tradition; the Apaduddharaka Batuka Bhairava worship · Traditional (anonymous); from the Tantric Bhairava liturgy · Ancient (Tantric/Puranic)
ભૈરવ ભગવાન શિવનું ઉગ્ર, રક્ષક રૂપ છે, જે કાશીના કોટવાલ (રક્ષક-ન્યાયાધીશ) તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, જેમને યાત્રિકો વિશ્વનાથના દર્શન પહેલાં નમન કરે છે. તેમના અનેક રૂપોમાં, બટુક ભૈરવની ઉપાસના એક તેજોમય યુવા બાલક તરીકે થાય છે — સમસ્ત સંકટોનો નાશ કરવા માટે પૂરતા ઉગ્ર, છતાં તેમની શરણ લેનારાઓ પ્રત્યે અત્યંત કૃપાળુ. આ ધ્યાન-શ્લોક આપદુદ્ધારક બટુક ભૈરવની પરંપરાના છે, જે સંકટના સમયે તેમની રક્ષાનું આવાહન કરવા તથા ભક્તના માર્ગમાંથી ભય, વિઘ્ન અને નકારાત્મકતા દૂર કરવા વાંચાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આપદુદ્ધારક બટુક ભૈરવના ભક્તો જણાવે છે કે તેમના સ્ફટિક-સમ ઉજ્જ્વળ રૂપની સાચી ઉપાસનાએ આકસ્મિક વિપત્તિઓ, રોગ અને શત્રુઓની હાનિને ટાળી છે — કેમ કે કહેવાય છે કે જ્યાં આ નિર્ભય બાલ-ભૈરવનું શ્રદ્ધાપૂર્વક ધ્યાન થાય છે, ત્યાં ભય સ્વયં ટકી શકતો નથી.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
વન્દે બાલં સ્ફટિકસદૃશં કુણ્ડલોદ્ભાસિવક્ત્રં દિવ્યાકલ્પૈર્નવમણિમયૈઃ કિઙ્કિણીનૂપુરાદ્યૈઃ। દીપ્તાકારં વિશદવદનં સુપ્રસન્નં ત્રિનેત્રં હસ્તાબ્જાભ્યાં બટુકમનિશં શૂલદણ્ડૌ દધાનમ્॥૧॥
Vande bālaṁ sphaṭika-sadṛśaṁ kuṇḍalodbhāsi-vaktraṁ Divyākalpair-nava-maṇi-mayaiḥ kiṅkiṇī-nūpurādyaiḥ। Dīptākāraṁ viśada-vadanaṁ suprasannaṁ trinetraṁ Hastābjābhyāṁ baṭukam-aniśaṁ śūla-daṇḍau dadhānam॥1॥
અર્થ:હું બટુક — ભૈરવના બાલરૂપ — ને નમન કરું છું, જેમની કાંતિ સ્ફટિક સમાન નિર્મળ છે અને જેમનું મુખ કુંડળોથી દેદીપ્યમાન છે; જે નવરત્નજડિત દિવ્ય આભૂષણો, કિંકિણી અને નૂપુર આદિથી અલંકૃત છે; જે દીપ્ત આકાર વાળા હોવા છતાં વિશદ-મુખ, ત્રિનેત્ર અને અત્યંત પ્રસન્ન છે, અને જે પોતાના બંને કર-કમળોમાં નિરંતર શૂલ અને દંડ ધારણ કરે છે.
ઉદ્યદ્ભાસ્કરસન્નિભં ત્રિનયનં રક્તાઙ્ગરાગસ્રજં સ્મેરાસ્યં વરદં કપાલમભયં શૂલં દધાનં કરૈઃ। નીલગ્રીવમુદારભૂષણશતં શીતાંશુચૂડોજ્જ્વલં બન્ધૂકારુણવાસસં ભયહરં દેવં સદા ભાવયે॥૨॥
Udyad-bhāskara-sannibhaṁ tri-nayanaṁ raktāṅga-rāga-srajaṁ Smerāsyaṁ varadaṁ kapālam-abhayaṁ śūlaṁ dadhānaṁ karaiḥ। Nīla-grīvam-udāra-bhūṣaṇa-śataṁ śītāṁśu-cūḍojjvalaṁ Bandhūkāruṇa-vāsasaṁ bhaya-haraṁ devaṁ sadā bhāvaye॥2॥
અર્થ:હું એ ભયહારી દેવનું સદા ધ્યાન કરું છું, જે ઉદય પામતા સૂર્ય સમાન કાંતિમાન, ત્રિનયન, રક્ત અંગરાગ અને રક્ત માળા ધારણ કરેલા છે; જેમનું મુખ સ્મિતયુક્ત છે, જે હાથોમાં વરમુદ્રા, કપાલ, અભયમુદ્રા અને શૂલ ધારણ કરે છે; જે નીલકંઠ છે, સેંકડો ઉદાર આભૂષણોથી વિભૂષિત છે, મસ્તક પર શીતળ ચંદ્રથી ઉજ્જ્વળ છે, અને બંધૂક પુષ્પ સમાન અરુણ વસ્ત્ર ધારણ કરે છે.
ધ્યાયેન્નીલાદ્રિકાન્તં શશિકલધવલં મુણ્ડમાલં મહેશં દિગ્વસ્ત્રં પિઙ્ગકેશં ડમરુમથ સૃણિં ખડ્ગશૂલાભયાનિ। નાગં ઘણ્ટાં કપાલં કરસરસિરુહૈર્બિભ્રતં ભીમદંષ્ટ્રં સર્પાકલ્પં ત્રિનેત્રં મણિમયવિલસત્કિઙ્કિણીનૂપુરાઢ્યમ્॥૩॥
Dhyāyen-nīlādri-kāntaṁ śaśi-kala-dhavalaṁ muṇḍa-mālaṁ maheśaṁ Dig-vastraṁ piṅga-keśaṁ ḍamarum-atha sṛṇiṁ khaḍga-śūlābhayāni। Nāgaṁ ghaṇṭāṁ kapālaṁ kara-sarasiruhair-bibhrataṁ bhīma-daṁṣṭraṁ Sarpākalpaṁ trinetraṁ maṇi-maya-vilasat-kiṅkiṇī-nūpurāḍhyam॥3॥
અર્થ:મહેશનું ધ્યાન કરવું જોઈએ, જે નીલગિરિ સમાન સુંદર, ચંદ્રકલાથી ધવલ, મુંડમાળા ધારણ કરનારા છે; જે દિગ્વસ્ત્ર (દિગંબર), પિંગલ કેશ વાળા છે, અને કર-કમળોમાં ડમરુ, સૃણિ (અંકુશ), ખડ્ગ, શૂલ અને અભય, તથા નાગ, ઘંટ અને કપાલ ધારણ કરે છે; જેમની દાઢો ભયંકર છે, જે સર્પોથી અલંકૃત, ત્રિનેત્ર, અને મણિમય દેદીપ્યમાન કિંકિણી-નૂપુરોથી સુશોભિત છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
બટુક ભૈરવ સ્તોત્રમ્ પાઠના લાભ
બટુક ભૈરવ — 'ભક્તોને વિપત્તિથી ઉદ્ધાર કરનારા' (આપદુદ્ધારક) રક્ષક — ની રક્ષાનું આવાહન કરે છે
પારંપરિક રીતે ભય, સંકટ, શત્રુ, અભિચાર (કાળો જાદુ) અને આકસ્મિક વિપત્તિને દૂર કરવા માટે વાંચાય છે
વારંવાર આવતા 'ભયહરં' (ભય હરનારા) એને સાહસ અને નિર્ભયતાની એક શક્તિશાળી પ્રાર્થના બનાવે છે
રક્ષા માટે જરૂરી સ્થિર મન પ્રદાન કરે છે અને કઠિન સમયમાં આત્મવિશ્વાસ આપે છે
ધ્યાન-શ્લોક ભગવાનની સ્પષ્ટ ધ્યાનમય છબી આપે છે, જે એકાગ્ર ઉપાસનામાં સહાયક છે
ભૈરવ કાશીના કોટવાલ (રક્ષક) હોવાથી, તેમની ઉપાસના આધ્યાત્મિક પથના વિઘ્નોને દૂર કરનારી મનાય છે
બટુક ભૈરવ સ્તોત્રમ્ જપ વિધિ
ભૈરવની પ્રતિમા કે યંત્ર સમક્ષ બેસો, આદર્શ રીતે સૂર્યાસ્ત પછી, અને ધ્યાન-શ્લોકોનો પાઠ કરતી વખતે બટુક ભૈરવના ધ્યાનિત સ્વરૂપને મનમાં સ્પષ્ટ રાખો — સ્ફટિક-સમ ઉજ્જ્વળ, ત્રિનેત્ર, શૂલ, દંડ, ડમરુ અને કપાલ ધારણ કરી, મસ્તક ચંદ્રથી પ્રકાશિત. આ શ્લોકો ધ્યાન (ધ્યાનમય કલ્પના) માટે છે, એટલે એમને ધીમે અને સ્થિરતાથી વાંચો, ભગવાનના સ્વરૂપની પ્રત્યેક વિગત પર મનને ટેકવતાં. એ બટુક ભૈરવ મૂળ મંત્ર કે કોઈ દીર્ઘ કવચ પહેલાં વાંચી શકાય. આ ઉગ્ર પરંતુ કરુણામય દેવતા માટે દીપ અર્પણ કરવો તથા આંતરિક અને બાહ્ય શુદ્ધતા પાળવી શ્રેયસ્કર છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ બટુક ભૈરવ સ્તોત્રમ્ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ