ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੧੫ — ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਵ ਦੇਵ ਦੇਹੇ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१५ — पश्यामि देवांस्तव देव देहे in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਦਿਵਯ ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਤਿ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਵਰਣਨ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੱਕੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 15 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿਵਯ ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਯਮਾਨ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ -- ਹਰ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ -- ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇੱਕੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖਿਆ, ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕੇਵਲ ਦਿਵਯ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਵ ਦੇਵ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤਵਿਸ਼ੇਸ਼ਸਙ੍ਘਾਨ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੀਸ਼ਂ ਕਮਲਾਸਨਸ੍ਥ ਮ੍ਰਿਸ਼ੀਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨੁਰਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍॥
arjuna uvācha paśhyāmi devāns tava deva dehe sarvāns tathā bhūta-viśheṣha-saṅghān brahmāṇam īśhaṁ kamalāsana-stham ṛiṣhīnśh cha sarvān uragānśh cha divyān
ਅਰਥ:ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ! ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਸਮੂਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१५ — पश्यामि देवांस्तव देव देहे ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਵਰਣਨ ਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਇੱਕੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ
ਸਾਧਕ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਚੰਭਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿਵਯ ਹੈ — ਇਹ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਲੋਕ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१५ — पश्यामि देवांस्तव देव देहे ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰੋ। ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਦੇਖੋ। ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਤੀ ਅਚੰਭਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਜਗਾਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ११.१५ — पश्यामि देवांस्तव देव देहे ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ