ਬਿਲ੍ਵਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
बिल्वाष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਬਿਲਵਾਸ਼ਟਕਮ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਹੈ — ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ 'ਏਕਬਿਲਵੰ ਸ਼ਿਵਾਰਪਣਮ' ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਆ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੱਗਾਂ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਣ, ਸੋਮਵਾਰ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Shaiva stotra · Traditional (attributed in the Shaiva canon) · Ancient / medieval
ਬਿਲਵਾਸ਼ਟਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਅਰਪਣ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਤੋਤਰ ਹੈ — ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਲੇਨਾਥ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਰਪੇ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਯੱਗ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣ ਅਜਿਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ — ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਬਿਲਵਾਸ਼ਟਕ ਇਸੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਆ ਇੱਕ ਨਿਮਰ ਪੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਤ੍ਰਿਦਲਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਕਾਰਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਚ ਤ੍ਰਿਯਾਯੁਧਮ੍ । ਤ੍ਰਿਜਨ੍ਮਪਾਪਸਂਹਾਰਂ ਏਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੧॥
Tridalam trigunakaram trinetram cha triyayudham Trijanmapapasamharam ekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੱਤੇ, ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ (ਤਿੰਨ ਗੁਣ), ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਾਖੈਃ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਚ੍ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਕੋਮਲੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹ੍ਯੇਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੨॥
Trishakhaih bilvapatraishcha hyachchhidraih komalaih shubhaih Shivapujam karishyami hyekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਤ੍ਰਿਦਲ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਖੰਡ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਖਣ੍ਡ ਬਿਲ੍ਵ ਪਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਿਤੇ ਨਨ੍ਦਿਕੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੩॥
Akhanda bilva patrena pujite nandikeshvare Shuddhyanti sarvapapebhyo hyekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਨੰਦਿਕੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਅਖੰਡ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾਮੇਕਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਜਾਤੁ ਚਾਰ੍ਪਯੇਤ੍ । ਸੋਮਯਜ੍ਞ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਏਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੪॥
Shaligrama shilamekam vipranam jatu charpayet Somayajna mahapunyam ekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੋਮਯੱਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਦਨ੍ਤਿਕੋਟਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਜਪੇਯ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਕੋਟਿਕਨ੍ਯਾ ਮਹਾਦਾਨਂ ਏਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੫॥
Dantikoti sahasrani vajapeya shatani cha Kotikanya mahadanam ekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਕਰਨ, ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਅਤੇ ਕਰੋੜ ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਸ੍ਤਨੁਤ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਬਿਲ੍ਵਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਹ੍ਯੇਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੬॥
Lakshmyastanuta utpannam mahadevasya cha priyam Bilvavriksham prayachchhami hyekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਇਹ ਬਿਲਵ ਰੁੱਖ ਮੈਂ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਬਿਲ੍ਵਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਅਘੋਰਪਾਪਸਂਹਾਰਂ ਏਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੭॥
Darshanam bilvavrikshasya sparshanam papanashanam Aghorapapasamharam ekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਬਿਲਵ ਰੁੱਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਘੋਰ (ਅਘੋਰ) ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਸ਼ੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਵਾਸਂ ਚ ਕਾਲਭੈਰਵਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗਮਾਧਵਂ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯੇਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥
Kashikshetranivasam cha kalabhairavadarshanam Prayagamadhavam drishtva hyekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਮੂਲਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਾਯ ਮਧ੍ਯਤੋ ਵਿਸ਼੍ਣੁਰੂਪਿਣੇ । ਅਗ੍ਰਤਃ ਸ਼ਿਵਰੂਪਾਯ ਹ੍ਯੇਕਬਿਲ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੮॥
Mulato brahmarupaya madhyato vishnurupine Agratah shivarupaya hyekabilvam shivarpanam
ਅਰਥ:ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ — ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਬਿਲ੍ਵਾਸ਼੍ਟਕਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ ਸ਼ਿਵਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਸਰ੍ਵਪਾਪ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥
Bilvashtakamidam punyam yah pathet shivasannidhau Sarvapapa vinirmuktah shivalokamavapnuyat
ਅਰਥ:ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬਿਲਵਾਸ਼ਟਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
बिल्वाष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪੱਤਰ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਿਆ ਇੱਕ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਮਹਾਨ ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਲਵਾਸ਼ਟਕ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਬਿਲਵ ਰੁੱਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਵੀ ਪਾਪ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘੋਰ (ਅਘੋਰ) ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼ੀਵਾਸ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ, ਸੋਮਵਾਰ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।
ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
बिल्वाष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਤਾਜ਼ੇ, ਅਖੰਡ, ਤਿੰਨ ਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਲਵਾਸ਼ਟਕ ਪੜ੍ਹੋ, ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਤਰ। ਪੂਰੇ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਛੇਕ-ਰਹਿਤ ਪੱਤਰ ਚੁਣੋ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਕਨਾ ਪਾਸਾ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੂਹੇ। ਜਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਓਂ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਕਹੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ बिल्वाष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ