ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍
गणेश पञ्चरत्नम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ରଚିତ ପାଞ୍ଚଟି ରତ୍ନ-ସମାନ ଶ୍ଲୋକର ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ଗଣେଶଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନର ନାଶକ ଏବଂ ମୁକ୍ତିର ଦାତା ରୂପେ ବନ୍ଦନା କରେ। ଏହାର ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ଯେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାତରେ ଯିଏ ଏହାକୁ ପଠନ କରେ ସେ ଆରୋଗ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସୁପୁତ୍ର ଲାଭ କରେ। ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟ, ପରୀକ୍ଷା କିମ୍ବା ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ପାଠ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍ର ରଚନା ବିନାୟକଙ୍କ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଦ୍ୟମ ପୂର୍ବରୁ ପୂଜିତ ବିଘ୍ନହର୍ତା — ସ୍ତୁତିର ପାଞ୍ଚ 'ରତ୍ନ' ରୂପେ କଲେ। ଏକ ତୀବ୍ର, ଝରଣା ପରି ପ୍ରବାହମାନ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ବିଶେଷଣ ଉପରେ ବିଶେଷଣ ଯୋଡ଼େ — ମୋଦକ ଧାରଣକାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର-ମୁକୁଟଧାରୀ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିବାସକାରୀ ଏକଦନ୍ତ ପ୍ରଭୁ — ଯାହା ଏହାକୁ ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ଗୀତ ଉଭୟ କରିଦିଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ହିନ୍ଦୁ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ବିଘ୍ନହର୍ତା ରୂପେ ସର୍ବପ୍ରଥମ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍ ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକରେ ସଙ୍କୁଚିତ କରେ, ଯାହାର ନିଜସ୍ୱ ସମାପନ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି — ଆରୋଗ୍ୟ, ବିଦ୍ୟା, ଯୋଗ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଏବଂ ଦୀର୍ଘାୟୁ — ଏହାକୁ ଛାତ୍ର, ସାଧକ ଏବଂ ନୂତନ କିଛି ଆରମ୍ଭକାରୀ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଲାଳିତ ନିତ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଦେଇଛି।
ଶୁଣି ଶୁଣି ଜପ କରନ୍ତୁ
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ମୁଦାକରାତ୍ତମୋଦକଂ ସଦା ଵିମୁକ୍ତିସାଧକଂ କଲାଧରାଵତଂସକଂ ଵିଲାସିଲୋକରକ୍ଷକମ୍ । ଅନାଯକୈକନାଯକଂ ଵିନାଶିତେଭଦୈତ୍ଯକଂ ନତାଶୁଭାଶୁନାଶକଂ ନମାମି ତଂ ଵିନାଯକମ୍ ॥ ୧॥
Mudakarattamodakam sada vimuktisadhakam Kaladharavatamsakam vilasilokarakshakam Anayakaikanayakam vinashitebhadaityakam Natashubhashunashakam namami tam vinayakam
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ବିନାୟକଙ୍କୁ ନମନ କରେ — ଯିଏ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ହାତରେ ମୋଦକ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସଦା ମୁକ୍ତିର ଦାତା, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାରେ ସୁଶୋଭିତ, କ୍ରୀଡାମୟ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ଅନାଥଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ନାୟକ, ଗଜାସୁରର ସଂହାରକ, ତାଙ୍କୁ ନମନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରୁଥିବା।
ନତେତରାତିଭୀକରଂ ନଵୋଦିତାର୍କଭାସ୍ଵରଂ ନମତ୍ସୁରାରିନିର୍ଜରଂ ନତାଧିକାପଦୁଦ୍ଧରମ୍ । ସୁରେଶ୍ଵରଂ ନିଧୀଶ୍ଵରଂ ଗଜେଶ୍ଵରଂ ଗଣେଶ୍ଵରଂ ମହେଶ୍ଵରଂ ତମାଶ୍ରଯେ ପରାତ୍ପରଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୨॥
Natetaratibhikaram navoditarkabhasvaram Namatsurarinirjaram natadhikapaduddharam Sureshvaram nidhishvaram gajeshvaram ganeshvaram Maheshvaram tamashraye paratparam nirantaram
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ପରାତ୍ପର (ଶ୍ରେଷ୍ଠଠାରୁ ବି ଶ୍ରେଷ୍ଠ)ଙ୍କ ନିରନ୍ତର ଶରଣ ନିଏ — ଯିଏ ବିନମ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବ ଓ ଅମର ନତ ହୁଅନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ; ଦେବଗଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଧନର ସ୍ୱାମୀ, ଗଜେଶ୍ୱର, ଗଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ମହାନ ପ୍ରଭୁ।
ସମସ୍ତଲୋକଶଂକରଂ ନିରସ୍ତଦୈତ୍ଯକୁଞ୍ଜରଂ ଦରେତରୋଦରଂ ଵରଂ ଵରେଭଵକ୍ତ୍ରମକ୍ଷରମ୍ । କୃପାକରଂ କ୍ଷମାକରଂ ମୁଦାକରଂ ଯଶସ୍କରଂ ମନସ୍କରଂ ନମସ୍କୃତାଂ ନମସ୍କରୋମି ଭାସ୍ଵରମ୍ ॥ ୩॥
Samastalokashamkaram nirastadaityakunjaram Daretarodaram varam varebhavaktramaksharam Kripakaram kshamakaram mudakaram yashaskaram Manaskaram namaskritam namaskaromi bhasvaram
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ଦୀପ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ — ସମସ୍ତ ଲୋକର କଲ୍ୟାଣକର୍ତ୍ତା, ଯିଏ ଗଜାସୁରକୁ ବିତାଡିତ କଲେ, ସୁନ୍ଦର ଗୋଲ ଉଦର ବିଶିଷ୍ଟ, ବରଦାତା, ଗଜମୁଖ ଓ ଅବିନାଶୀ; କୃପା, କ୍ଷମା, ଆନନ୍ଦ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର କର୍ତ୍ତା, ତାଙ୍କୁ ନମନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ନିବାସ କରୁଥିବା।
ଅକିଂଚନାର୍ତିମାର୍ଜନଂ ଚିରନ୍ତନୋକ୍ତିଭାଜନଂ ପୁରାରିପୂର୍ଵନନ୍ଦନଂ ସୁରାରିଗର୍ଵଚର୍ଵଣମ୍ । ପ୍ରପଞ୍ଚନାଶଭୀଷଣଂ ଧନଂଜଯାଦିଭୂଷଣଂ କପୋଲଦାନଵାରଣଂ ଭଜେ ପୁରାଣଵାରଣମ୍ ॥ ୪॥
Akimchanartimarjanam chirantanoktibhajanam Puraripurvanandanam surarigarvacharvanam Prapanchanashabhishanam dhanamjayadibhushanam Kapoladanavaranam bhaje puranavaranam
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ଗଜେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପାସନା କରେ — ଯିଏ ଦୀନଙ୍କ ଦୁଃଖ ପୋଛି ଦିଅନ୍ତି, ଚିରନ୍ତନ ସ୍ତୁତିର ଆଧାର, ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବଙ୍କ ଆନନ୍ଦମୟ ପୁତ୍ର, ଅସୁରଙ୍କ ଅହଂକାରର ଚୂର୍ଣ୍ଣକର୍ତ୍ତା; ପ୍ରଳୟକାଳରେ ଜଗତର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ସଂହାରକ, ଅର୍ଜୁନ ସମାନ ସୁଶୋଭିତ, ଯାହାଙ୍କ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳରୁ କୃପାର ମଦ ବହେ।
ନିତାନ୍ତକାନ୍ତଦନ୍ତକାନ୍ତିମନ୍ତକାନ୍ତକାତ୍ମଜଂ ଅଚିନ୍ତ୍ଯରୂପମନ୍ତହୀନମନ୍ତରାଯକୃନ୍ତନମ୍ । ହୃଦନ୍ତରେ ନିରନ୍ତରଂ ଵସନ୍ତମେଵ ଯୋଗିନାଂ ତମେକଦନ୍ତମେଵ ତଂ ଵିଚିନ୍ତଯାମି ସନ୍ତତମ୍ ॥ ୫॥
Nitantakantadantakantimantakantakatmajam Achintyarupamantahinamantarayakrintanam Hridantare nirantaram vasantameva yoginam Tamekadantameva tam vichintayami santatam
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସଦା ସେହି ଏକଦନ୍ତ ଗଣେଶଙ୍କୁ ହିଁ ଧ୍ୟାନ କରେ — ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଦନ୍ତ ଓ ତେଜ ବିଶିଷ୍ଟ, ମୃତ୍ୟୁର ସଂହାରକ (ଶିବ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନର ଛେଦକ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିରନ୍ତର ନିବାସ କରନ୍ତି।
ମହାଗଣେଶପଞ୍ଚରତ୍ନମାଦରେଣ ଯୋଽନ୍ଵହଂ ପ୍ରଜଲ୍ପତି ପ୍ରଭାତକେ ହୃଦି ସ୍ମରନ୍ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ । ଅରୋଗତାମଦୋଷତାଂ ସୁସାହିତୀଂ ସୁପୁତ୍ରତାଂ ସମାହିତାଯୁରଷ୍ଟଭୂତିମଭ୍ଯୁପୈତି ସୋଽଚିରାତ୍ ॥
Mahaganeshapancharatnamadarena yonvaham Prajalpati prabhatake hridi smaran ganeshvaram Arogatamadoshatam susahitim suputratam Samahitayurashtabhutimabhyupaiti sochirat
ଅର୍ଥ:ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ସହ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ମହା-ଗଣେଶ ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍ ପାଠ କରନ୍ତି, ହୃଦୟରେ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରୁ କରୁ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଆରୋଗ୍ୟ, ଦୋଷମୁକ୍ତି, ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ୟା, ସଦ୍ଗୁଣୀ ସନ୍ତାନ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ଶାନ୍ତ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
गणेश पञ्चरत्नम् ପାଠର ଲାଭ
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ରଚିତ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ଲୋକର ରତ୍ନ-ସମାନ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଘ୍ନର ନାଶକ ଏବଂ ମୁକ୍ତିର ଦାତା ରୂପେ ବନ୍ଦନା କରେ।
ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାତରେ ପାଠ କଲେ ଆରୋଗ୍ୟ, ନିର୍ଦୋଷତା, ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସୁପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି (ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକରେ କଥିତ)।
ଯେକୌଣସି ନୂତନ ଉଦ୍ୟମ, ପରୀକ୍ଷା କିମ୍ବା ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବିଘ୍ନ ସଫଳତା ପାଇଁ ଏହାର ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।
ବୁଦ୍ଧି ଓ ସ୍ମୃତିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରେ — ଛାତ୍ର ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ସାଧକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ।
ଏହାର ସମାପନ ଶ୍ଲୋକ ଆଠଟି ସିଦ୍ଧି (ଅଷ୍ଟ-ସିଦ୍ଧି) ସହ ସୁସ୍ଥିର ଦୀର୍ଘାୟୁର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ।
ବିଶେଷତଃ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ, ବୁଧବାର ଏବଂ ସଂକଷ୍ଟୀ ଚତୁର୍ଥୀରେ ପଠିତ ହୁଏ।
गणेश पञ्चरत्नम् ପାଠ ବିଧି
ଯେପରି ସ୍ତୋତ୍ର ନିଜେ ନିର୍ଦେଶ ଦିଏ, ଏହାକୁ ପ୍ରଭାତରେ (ପ୍ରଭାତ) ହୃଦୟରେ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରି ପଠନ କରନ୍ତୁ। ଗଣେଶଙ୍କ ଚିତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ, ଦୂର୍ବା ଓ ମୋଦକ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଯାକ ଶ୍ଲୋକକୁ ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ପଠନ କରନ୍ତୁ, ଫଳଶ୍ରୁତି ସହ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତୁ। ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାକୁ ଏହି ପାଠ ପରେ ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ गणेश पञ्चरत्नम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ