ಕೂರ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಮ್
कूर्म स्तोत्रम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Srimad Bhagavata Purana, Canto 3, Chapter 5 (verses 38–50) · Maharshi Veda Vyasa (traditional) · Puranic
Kurma is the tortoise incarnation of Vishnu, who bore the mountain Mandara on his back during the churning of the ocean of milk. This stotra, preserved in the Srimad Bhagavata Purana, is the prayer of surrender offered by the gods to the Supreme Lord. Bowing at his lotus feet, the devas extol him as the refuge of all sages and the primeval Person who incarnates to create, sustain and dissolve the worlds, and they beseech his grace and guiding vision to fulfil their appointed role in creation.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
It is traditionally held that the lotus feet of the Lord, glorified in this hymn, when merely remembered bestow abhaya — fearlessness — upon the surrendered soul; devotees believe that sincere recitation, like the gods' own prayer, draws the Lord's protective grace and frees the heart from the threefold suffering of worldly life.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ನಮಾಮ ತೇ ದೇವ ಪದಾರವಿನ್ದಂ ಪ್ರಪನ್ನತಾಪೋಪಶಮಾತಪತ್ರಮ್ । ಯನ್ಮೂಲಕೇತಾ ಯತಯೋಽಞ್ಜಸೋರುಸಂಸಾರದುಃಖಂ ಬಹಿರುತ್ಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ॥ ೧ ॥
namāma te deva padāravindaṃ prapannatāpopaśamātapatram | yanmūlaketā yatayo'ñjasorusaṃsāraduḥkhaṃ bahirutkṣipanti || 1 ||
ಅರ್ಥ:हे देव! हम आपके चरणकमलों को प्रणाम करते हैं — जो शरणागतों के तापों को शान्त करने वाले छत्र के समान हैं, जिन चरणों को आश्रय बनाकर यति-जन सहज ही विशाल संसार-दुःख को दूर फेंक देते हैं।
ಧಾತರ್ಯದಸ್ಮಿನ್ ಭವ ಈಶ ಜೀವಾಸ್ತಾಪತ್ರಯೇಣೋಪಹತಾ ನ ಶರ್ಮ । ಆತ್ಮಂಲ್ಲಭನ್ತೇ ಭಗವಂಸ್ತವಾಙ್ಘ್ರಿಚ್ಛಾಯಾಂ ಸವಿದ್ಯಾಮತ ಆಶ್ರಯೇಮ ॥ ೨ ॥
dhātaryadasmin bhava īśa jīvāstāpatrayeṇopahatā na śarma | ātmam̐llabhante bhagavaṃstavāṅghricchāyāṃ savidyāmata āśrayema || 2 ||
ಅರ್ಥ:हे धाता, हे ईश! इस संसार में जीव त्रिविध तापों से पीड़ित होकर सुख नहीं पाते; अतः हम विद्या-सहित आपके चरणों की छाया का आश्रय लेते हैं।
ಮಾರ್ಗನ್ತಿ ಯತ್ತೇ ಮುಖಪದ್ಮನೀಡೈಶ್ಛನ್ದಃಸುಪರ್ಣೈರೃಷಯೋ ವಿವಿಕ್ತೇ । ಯಸ್ಯಾಘಮರ್ಷೋದಸರಿದ್ವರಾಯಾ ಪದಂ ಪದಂ ತೀರ್ಥಪದಃ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ ॥ ೩ ॥
mārganti yatte mukhapadmanīḍaiśchandaḥsuparṇairṛṣayo vivikte | yasyāghamarṣodasaridvarāyā padaṃ padaṃ tīrthapadaḥ prapannāḥ || 3 ||
ಅರ್ಥ:एकान्त में ऋषिगण वेद-मन्त्र रूपी पक्षियों द्वारा आपके मुख-कमल में, मानो नीड़ में, आपको खोजते हैं — और पापनाशिनी श्रेष्ठ नदी (गंगा) के उद्गम, तीर्थपाद प्रभु के चरणों में पद-पद पर शरण लेते हैं।
ಯಚ್ಛ್ರದ್ಧಯಾ ಶ್ರುತವತ್ಯಾಂ ಚ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಂಮೃಜ್ಯಮಾನೇ ಹೃದಯೇಽವಧಾಯ । ಜ್ಞಾನೇನ ವೈರಾಗ್ಯಬಲೇನ ಧೀರಾ ವ್ರಜೇಮ ತತ್ತೇಽಙ್ಘ್ರಿಸರೋಜಪೀಠಮ್ ॥ ೪ ॥
yachchraddhayā śrutavatyāṃ cha bhaktyā saṃmṛjyamāne hṛdaye'vadhāya | jñānena vairāgyabalena dhīrā vrajema tatte'ṅghrisarojapīṭham || 4 ||
ಅರ್ಥ:श्रद्धा और भक्ति से, श्रवण द्वारा शुद्ध हुए हृदय में (आपको) धारण कर, ज्ञान और वैराग्य-बल से धीर पुरुष आपके चरण-कमल के आसन को प्राप्त होते हैं।
ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಿತಿಸಂಯಮಾರ್ಥೇ ಕೃತಾವತಾರಸ್ಯ ಪದಾಮ್ಬುಜಂ ತೇ । ವ್ರಜೇಮ ಸರ್ವೇ ಶರಣಂ ಯದೀಶ ಸ್ಮೃತಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತ್ಯಭಯಂ ಸ್ವಪುಂಸಾಮ್ ॥ ೫ ॥
viśvasya janmasthitisaṃyamārthe kṛtāvatārasya padāmbujaṃ te | vrajema sarve śaraṇaṃ yadīśa smṛtaṃ prayachchhatyabhayaṃ svapuṃsām || 5 ||
ಅರ್ಥ:विश्व की सृष्टि, स्थिति और संहार के लिए आपने अवतार धारण किया है; हे ईश! हम सब आपके चरणकमलों की शरण में जाते हैं, जो स्मरण मात्र से ही भक्तों को अभय प्रदान करते हैं।
ಯತ್ಸಾನುಬನ್ಧೇಽಸತಿ ದೇಹಗೇಹೇ ಮಮಾಹಮಿತ್ಯೂಢದುರಾಗ್ರಹಾಣಾಮ್ । ಪುಂಸಾಂ ಸುದೂರಂ ವಸತೋಽಪಿ ಪುರ್ಯಾಂ ಭಜೇಮ ತತ್ತೇ ಭಗವನ್ಪದಾಬ್ಜಮ್ ॥ ೬ ॥
yatsānubandhe'sati dehagehe mamāhamityūḍhadurāgrahāṇām | puṃsāṃ sudūraṃ vasato'pi puryāṃ bhajema tatte bhagavanpadābjam || 6 ||
ಅರ್ಥ:यद्यपि आप उन लोगों से बहुत दूर रहते हैं जो 'मैं' और 'मेरा' के दुराग्रह से देह-गृह आदि में आसक्त हैं — फिर भी, हे भगवन्! हम आपके उन चरणकमलों का भजन करें।
ತಾನ್ವಾ ಅಸದ್ವೃತ್ತಿಭಿರಕ್ಷಿಭಿರ್ಯೇ ಪರಾಹೃತಾನ್ತರ್ಮನಸಃ ಪರೇಶ । ಅಥೋ ನ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯುರುಗಾಯ ನೂನಂ ಯೇ ತೇ ಪದನ್ಯಾಸವಿಲಾಸಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ॥ ೭ ॥
tānvā asadvṛttibhirakṣibhirye parāhṛtāntarmanasaḥ pareśa | atho na paśyantyurugāya nūnaṃ ye te padanyāsavilāsalakṣmyāḥ || 7 ||
ಅರ್ಥ:जिनके अन्तर्मन नीच वृत्तियों वाली इन्द्रियों से खिंच गए हैं, वे निश्चय ही, हे उरुगाय! आपके चरण-न्यास की विलास-लक्ष्मी (शोभा) को नहीं देख पाते।
ಪಾನೇನ ತೇ ದೇವ ಕಥಾಸುಧಾಯಾಃ ಪ್ರವೃದ್ಧಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿಶದಾಶಯಾ ಯೇ । ವೈರಾಗ್ಯಸಾರಂ ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ಬೋಧಂ ಯಥಾಞ್ಜಸಾನ್ವೀಯುರಕುಣ್ಠಧಿಷ್ಣ್ಯಮ್ ॥ ೮ ॥
pānena te deva kathāsudhāyāḥ pravṛddhabhaktyā viśadāśayā ye | vairāgyasāraṃ pratilabhya bodhaṃ yathāñjasānvīyurakuṇṭhadhiṣṇyam || 8 ||
ಅರ್ಥ:जो विशुद्ध हृदय वाले, बढ़ती भक्ति के साथ आपकी कथा-सुधा का पान करते हैं, वे वैराग्य का सार और बोध पाकर सहज ही आपके अकुण्ठ परमधाम को प्राप्त होते हैं।
ತಥಾಪರೇ ಚಾತ್ಮಸಮಾಧಿಯೋಗಬಲೇನ ಜಿತ್ವಾ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಬಲಿಷ್ಠಾಮ್ । ತ್ವಾಮೇವ ಧೀರಾಃ ಪುರುಷಂ ವಿಶನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಶ್ರಮಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ತು ಸೇವಯಾ ತೇ ॥ ೯ ॥
tathāpare chātmasamādhiyogabalena jitvā prakṛtiṃ baliṣṭhām | tvāmeva dhīrāḥ puruṣaṃ viśanti teṣāṃ śramaḥ syānna tu sevayā te || 9 ||
ಅರ್ಥ:और अन्य धीर पुरुष आत्म-समाधि-योग के बल से प्रबल प्रकृति को जीतकर आप परम पुरुष में ही प्रवेश करते हैं; उनका श्रम तो समाप्त होता है, किन्तु यह आपकी सेवा (भक्ति) जितना सुगम नहीं।
ತತ್ತೇ ವಯಂ ಲೋಕಸಿಸೃಕ್ಷಯಾದ್ಯ ತ್ವಯಾನುಸೃಷ್ಟಾಸ್ತ್ರಿಭಿರಾತ್ಮಭಿಃ ಸ್ಮ । ಸರ್ವೇ ವಿಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ವವಿಹಾರತನ್ತ್ರಂ ನ ಶಕ್ನುಮಸ್ತತ್ಪ್ರತಿಹರ್ತವೇ ತೇ ॥ ೧೦ ॥
tatte vayaṃ lokasisṛkṣayādya tvayānusṛṣṭāstribhirātmabhiḥ sma | sarve viyuktāḥ svavihāratantraṃ na śaknumastatpratihartave te || 10 ||
ಅರ್ಥ:हे अज! अब लोक-सृष्टि के लिए आपने हमें अपने तीन रूपों (गुणों) से उत्पन्न किया है; किन्तु हम सब पृथक्-पृथक् होकर, अपनी-अपनी क्रिया में लगे, आपके लिए वह सृष्टि-कार्य पूरा करने में समर्थ नहीं।
ಯಾವದ್ಬಲಿಂ ತೇಽಜ ಹರಾಮ ಕಾಲೇ ಯಥಾ ವಯಂ ಚಾನ್ನಮದಾಮ ಯತ್ರ । ಯಥೋಭಯೇಷಾಂ ತ ಇಮೇ ಹಿ ಲೋಕಾ ಬಲಿಂ ಹರನ್ತೋಽನ್ನಮದನ್ತ್ಯನೂಹಾಃ ॥ ೧೧ ॥
yāvadbaliṃ te'ja harāma kāle yathā vayaṃ chānnamadāma yatra | yathobhayeṣāṃ ta ime hi lokā baliṃ haranto'nnamadantyanūhāḥ || 11 ||
ಅರ್ಥ:हे अज! ऐसा करें कि हम यथासमय आपको बलि (आहुति) अर्पित करें और अपना अन्न ग्रहण करें, जिससे हम और ये प्राणी — दोनों ही बलि अर्पित करते और अन्न खाते हुए — निश्चिन्त होकर समृद्ध हों।
ತ್ವಂ ನಃ ಸುರಾಣಾಮಸಿ ಸಾನ್ವಯಾನಾಂ ಕೂಟಸ್ಥ ಆದ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಪುರಾಣಃ । ತ್ವಂ ದೇವಶಕ್ತ್ಯಾಂ ಗುಣಕರ್ಮಯೋನೌ ರೇತಸ್ತ್ವಜಾಯಾಂ ಕವಿಮಾದಧೇಽಜಃ ॥ ೧೨ ॥
tvaṃ naḥ surāṇāmasi sānvayānāṃ kūṭastha ādyaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ | tvaṃ devaśaktyāṃ guṇakarmayonau retastvajāyāṃ kavimādadhe'jaḥ || 12 ||
ಅರ್ಥ:आप हम देवों और हमारे वंश के कूटस्थ, आद्य, पुराण-पुरुष हैं; आप ही अज होकर पुरुष रूप में देव-शक्ति (गुण-कर्म की योनि) रूपी प्रकृति में बीज स्थापित कर ब्रह्मा को प्रकट करते हैं।
ತತೋ ವಯಂ ಸತ್ಪ್ರಮುಖಾ ಯದರ್ಥೇ ಬಭೂವಿಮಾತ್ಮನ್ಕರವಾಮ ಕಿಂ ತೇ । ತ್ವಂ ನಃ ಸ್ವಚಕ್ಷುಃ ಪರಿದೇಹಿ ಶಕ್ತ್ಯಾ ದೇವಕ್ರಿಯಾರ್ಥೇ ಯದನುಗ್ರಹಾಣಾಮ್ ॥ ೧೩ ॥
tato vayaṃ satpramukhā yadarthe babhūvimātmankaravāma kiṃ te | tvaṃ naḥ svachakṣuḥ paridehi śaktyā devakriyārthe yadanugrahāṇām || 13 ||
ಅರ್ಥ:तो फिर हम और श्रेष्ठ प्राणी किस प्रयोजन से उत्पन्न हुए? हे प्रभु! हम आपके लिए क्या करें? आप कृपा करके हमें अपनी वह दृष्टि और शक्ति प्रदान करें, जिससे आपके अनुग्रह पर निर्भर देव-कार्य सम्पन्न हो सके।
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
कूर्म स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
A powerful prayer of sharanagati (surrender) at the lotus feet of Lord Vishnu
Remembering the Lord's feet through this hymn is said to bestow fearlessness (abhaya)
Cultivates dispassion (vairagya) and discernment (jnana) as praised in its verses
Drawn directly from the sacred Srimad Bhagavata Purana, carrying its scriptural sanctity
Calms the threefold suffering (tapatraya) of body, mind and circumstance
Deepens devotion through reflection on the refuge of the Lord's incarnations
Suitable for daily recitation as a contemplative Vaishnava prayer
कूर्म स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Sit calmly before an image of Lord Vishnu, light a lamp and recite the verses slowly, meditating on the Lord's lotus feet as the sole refuge that dispels all fear and sorrow. Reflect on each prayer of surrender. It is fittingly chanted on Ekadashi, during Vishnu festivals, and as part of regular Bhagavata study and recitation.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ कूर्म स्तोत्रम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ