ମଧୁରାଷ୍ଟକମ୍
मधुराष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ମଧୁରାଷ୍ଟକମ୍ ଶ୍ରୀ ବଲ୍ଲଭାଚାର୍ୟ ରଚିତ ଆଠ ଶ୍ଲୋକର ମଧୁର ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁଣକୁ 'ମଧୁରମ୍' କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ହୃଦୟକୁ କୃଷ୍ଣ-ପ୍ରେମ ଓ ମାଧୁର୍ୟ-ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ, ବିଶେଷତଃ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଓ ଭାଗବତ ପାଠରେ ଗାନ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Composed by Sri Vallabhacharya · Sri Vallabhacharya · c. 15th–16th century CE
କୃଷ୍ଣ-ଭକ୍ତିର ମହାନ ଆଚାର୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ଟିମାର୍ଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଶ୍ରୀ ବଲ୍ଲଭାଚାର୍ୟ ମଧୁରାଷ୍ଟକମ୍ ର ରଚନା ପ୍ରେମର ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ ଉଦ୍ଗାର ରୂପେ କଲେ। ଗୋକୁଳରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ସେ ଗାନ କଲେ ଯେ ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ — ତାଙ୍କ ରୂପ, ତାଙ୍କ ବେଣୁ, ତାଙ୍କ ଲୀଳା, ଏପରିକି ତାଙ୍କ ଚରଣଧୂଳି ଓ ଯମୁନାର ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ — ସ୍ୱୟଂ ମାଧୁର୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପୁଷ୍ଟିମାର୍ଗର ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମଧୁରାଷ୍ଟକମ୍ ସ୍ୱୟଂ ସେହି ମାଧୁର୍ୟ ଧାରଣ କରେ ଯାହାର ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ: ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରେମରେ ଗାନ୍ତି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିର ମାଧୁର୍ୟ — ମଧୁମୟ ଆନନ୍ଦ — ର ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି, ଓ ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଅନାୟାସରେ ଭକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ।
ଶୁଣି ଶୁଣି ଜପ କରନ୍ତୁ
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅଧରଂ ମଧୁରଂ ଵଦନଂ ମଧୁରଂ ନଯନଂ ମଧୁରଂ ହସିତଂ ମଧୁରମ୍ । ହୃଦଯଂ ମଧୁରଂ ଗମନଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୧॥
Adharam madhuram vadanam madhuram nayanam madhuram hasitam madhuram Hridayam madhuram gamanam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ତାଙ୍କ ଅଧର ମଧୁର, ମୁଖ ମଧୁର, ନେତ୍ର ମଧୁର, ହସ ମଧୁର; ହୃଦୟ ମଧୁର, ଗତି ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତି (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଵଚନଂ ମଧୁରଂ ଚରିତଂ ମଧୁରଂ ଵସନଂ ମଧୁରଂ ଵଲିତଂ ମଧୁରମ୍ । ଚଲିତଂ ମଧୁରଂ ଭ୍ରମିତଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୨॥
Vachanam madhuram charitam madhuram vasanam madhuram valitam madhuram Chalitam madhuram bhramitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ତାଙ୍କ ବଚନ ମଧୁର, ଚରିତ୍ର ମଧୁର, ବସ୍ତ୍ର ମଧୁର, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗି ମଧୁର; ଚାଲିବା ମଧୁର, ବିଚରଣ ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଵେଣୁର୍ମଧୁରୋ ରେଣୁର୍ମଧୁରଃ ପାଣିର୍ମଧୁରଃ ପାଦୌ ମଧୁରୌ । ନୃତ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ସଖ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୩॥
Venurmadhuro renurmadhurah panirmadhurah padau madhurau Nrityam madhuram sakhyam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ତାଙ୍କ ବେଣୁ ମଧୁର, ପାଦଧୂଳି ମଧୁର, ହାତ ମଧୁର, ଚରଣ ମଧୁର; ନୃତ୍ୟ ମଧୁର, ମିତ୍ରତା ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ପୀତଂ ମଧୁରଂ ଭୁକ୍ତଂ ମଧୁରଂ ସୁପ୍ତଂ ମଧୁରମ୍ । ରୂପଂ ମଧୁରଂ ତିଲକଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୪॥
Gitam madhuram pitam madhuram bhuktam madhuram suptam madhuram Rupam madhuram tilakam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ତାଙ୍କ ଗୀତ ମଧୁର, ପାନ ମଧୁର, ଭୋଜନ ମଧୁର, ଶୟନ ମଧୁର; ରୂପ ମଧୁର, ତିଳକ ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
କରଣଂ ମଧୁରଂ ତରଣଂ ମଧୁରଂ ହରଣଂ ମଧୁରଂ ରମଣଂ ମଧୁରମ୍ । ଵମିତଂ ମଧୁରଂ ଶମିତଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୫॥
Karanam madhuram taranam madhuram haranam madhuram ramanam madhuram Vamitam madhuram shamitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ତାଙ୍କ କର୍ମ ମଧୁର, ତରଣ ମଧୁର, ହରଣ ମଧୁର, ରମଣ ମଧୁର; ଶମନ ମଧୁର, ଶାନ୍ତ କରିବା ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଗୁଞ୍ଜା ମଧୁରା ମାଲା ମଧୁରା ଯମୁନା ମଧୁରା ଵୀଚୀ ମଧୁରା । ସଲିଲଂ ମଧୁରଂ କମଲଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୬॥
Gunja madhura mala madhura yamuna madhura vichi madhura Salilam madhuram kamalam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ଗୁଞ୍ଜା (ମାଳା) ମଧୁର, ମାଳା ମଧୁର, ଯମୁନା ମଧୁର, ତାହାର ତରଙ୍ଗ ମଧୁର; ଜଳ ମଧୁର, କମଳ ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଗୋପୀ ମଧୁରା ଲୀଲା ମଧୁରା ଯୁକ୍ତଂ ମଧୁରଂ ମୁକ୍ତଂ ମଧୁରମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଂ ମଧୁରଂ ଶିଷ୍ଟଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୭॥
Gopi madhura lila madhura yuktam madhuram muktam madhuram Drishtam madhuram shishtam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ଗୋପୀମାନେ ମଧୁର, ଲୀଳା ମଧୁର, ମିଳନ ମଧୁର, ମୁକ୍ତିଦାନ ମଧୁର; ଦୃଷ୍ଟି ମଧୁର, ଶିଷ୍ଟାଚାର ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଗୋପା ମଧୁରା ଗାଵୋ ମଧୁରା ଯଷ୍ଟିର୍ମଧୁରା ସୃଷ୍ଟିର୍ମଧୁରା । ଦଲିତଂ ମଧୁରଂ ଫଲିତଂ ମଧୁରଂ ମଧୁରାଧିପତେରଖିଲଂ ମଧୁରମ୍ ॥ ୮॥
Gopa madhura gavo madhura yashtirmadhura srishtirmadhura Dalitam madhuram phalitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ଅର୍ଥ:ଗୋପାଳମାନେ ମଧୁର, ଗାଈମାନେ ମଧୁର, ଯଷ୍ଟି (ବାଡ଼ି) ମଧୁର, ସୃଷ୍ଟି ମଧୁର; ଦଳନ ମଧୁର, ଫଳଦାନ ମଧୁର — ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସବୁକିଛି ମଧୁର।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
मधुराष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
ଶ୍ରୀ ବଲ୍ଲଭାଚାର୍ୟ ରଚିତ ଏକ ମଧୁର ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁଣ 'ମଧୁରମ୍' — ମଧୁର — ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯାହା ହୃଦୟକୁ ପ୍ରେମ (ଭକ୍ତି-ରସ)ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ।
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମମୟ ଭକ୍ତିର ସର୍ବମଧୁର ଭାବ — ମାଧୁର୍ୟ-ଭାବ — ବିକଶିତ କରେ।
ଅଶାନ୍ତ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଓ ମଧୁରାଧିପତିଙ୍କ ସ୍ମରଣର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ସଙ୍ଗୀତମୟ ଓ ମନେ ରଖିବାରେ ସରଳ — ଦୈନିକ ଜପ ତଥା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ।
ବିଶେଷତଃ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ଭାଗବତ ପାଠ ସମୟରେ ଓ ପୁଷ୍ଟିମାର୍ଗ ସେବାରେ ଗାନ କରାଯାଏ।
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ରୂପ, ଲୀଳା ଓ ଚରିତ୍ରର ଏକାଗ୍ର ସ୍ମରଣକୁ ଗଭୀର କରେ।
मधुराष्टकम् ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚିତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ବସି ଆଠଗୋଟି ଶ୍ଲୋକକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଜପ କରନ୍ତୁ, ବର୍ଣ୍ଣିତ ମାଧୁର୍ୟ — ତାଙ୍କ ଅଧର, ହସ, ବେଣୁ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଯମୁନା — ଧ୍ୟାନ କରୁକରୁ। ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ଶବ୍ଦ 'ମଧୁରମ୍' ମନକୁ ପ୍ରେମରେ ତରଳାଇ ଦେଉ। ଏହାକୁ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାନ କରାଯାଇପାରେ; ସରଳ ଛନ୍ଦ ଏହାକୁ ଦୈନିକ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ मधुराष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ