ਸ਼੍ਰੀ ਮੂਕਾਮ੍ਬਿਕਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
श्री मूकाम्बिकाष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Sanskrit hymn to Mookambika of Kollur · Traditional (the hymn's colophon ascribes it to all the gods) · Traditional
The Mookambika temple at Kollur, nestled in the Western Ghats of Karnataka, is one of the seven sacred Mukti-Sthalas of the region and is associated with Adi Shankaracharya, who is said to have established the Goddess there. The deity is unique: a swayambhu Jyotirlinga divided by a golden line, the right side representing Shiva-Vishnu-Brahma and the left the united powers of Saraswati, Mahalakshmi and Mahakali — so she grants both knowledge and prosperity. This ashtakam praises her under all these aspects, explaining each of her names verse by verse.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Pilgrims hold that students who pray to Mookambika before beginning their studies are blessed with learning and clear speech, and many accounts tell of mute or struggling children who gained the power of speech and scholarship after their families offered this hymn at Kollur; the swayambhu Jyotirlinga is itself revered as a self-manifested sign of the Mother's living presence.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਮਸ੍ਤੇ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰਿ ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਹਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰਧਾਤ੍ਰਾਦਿਵਨ੍ਦ੍ਯੇ। ਨਮਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੇਸ਼੍ਟਦਾਨੈਕਦਕ੍ਸ਼ੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੧॥
namaste jagad-dhatri sad-brahma-rupe namaste haropendra-dhatradi-vandye | namaste prapanneshta-danaika-dakshe namaste mahalakshmi kolapureshi ||1||
ਅਰਥ:हे जगत् का धारण-पोषण करने वाली, सद्ब्रह्मस्वरूपा, आपको नमस्कार; हे शिव, विष्णु, ब्रह्मा आदि देवों से वन्दिते, आपको नमस्कार; हे शरणागतों की इच्छा पूर्ण करने में एकमात्र दक्षा, आपको नमस्कार — हे महालक्ष्मि, कोलापुर की अधीश्वरी!
ਵਿਧਿਃ ਕ੍ਰਿਤ੍ਤਿਵਾਸਾ ਹਰਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮੇਤਤ੍ ਸ੍ਰਿਜਤ੍ਯਤ੍ਤਿ ਪਾਤੀਤਿ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍। ਕ੍ਰਿਪਾਲੋਕਨਾਦੇਵ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੨॥
vidhih krittivasa harir vishvam etat srijaty atti patiti yat tat prasiddham | kripa-lokanad eva te shakti-rupe namaste mahalakshmi kolapureshi ||2||
ਅਰਥ:ब्रह्मा, शिव और विष्णु इस विश्व की सृष्टि, संहार और पालन करते हैं — यह प्रसिद्ध है; किन्तु, हे शक्तिस्वरूपे, यह सब केवल आपके कृपा-कटाक्ष से ही होता है — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਤ੍ਵਯਾ ਮਾਯਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮੇਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਧ੍ਰਿਤਂ ਲੀਯਸੇ ਦੇਵਿ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍। ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰੂਪੇਣ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਨ੍ਤੌ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੩॥
tvaya mayaya vyaptam etat samastam dhritam liyase devi kukshau hi vishvam | sthitam buddhi-rupena sarvatra jantau namaste mahalakshmi kolapureshi ||3||
ਅਰਥ:आपने माया रूप से इस समस्त को व्याप्त किया है; हे देवि, आप ही समस्त विश्व को धारण कर अपने उदर में लीन कर लेती हैं, और बुद्धिरूप से प्रत्येक प्राणी में स्थित रहती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਯਯਾ ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਗਾ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ ਏਤੇ ਤ੍ਵਯਾऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਕ੍ਰਿਪਾਪੂਰ੍ਣਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ। ਅਤੋ ਗੀਯਸੇ ਦੇਵਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਿਤਿ ਤ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੪॥
yaya bhakta-varga hi lakshyanta ete tvaya'tra prakamam kripa-purna-drishtya | ato giyase devi lakshmir iti tvam namaste mahalakshmi kolapureshi ||4||
ਅਰਥ:यहाँ आप अपनी कृपापूर्ण दृष्टि से इच्छानुसार इन भक्त-समूहों का पालन करती हैं; इसी से, हे देवि, आप 'लक्ष्मी' कहलाती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਪਟੁਤ੍ਵਾਦਿਹੀਨਾ ਹਿ ਮੂਕਾ ਨਰਾਸ੍ਤੈਰ੍ਨਿਕਾਮਂ ਖਲੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਸੇ ਯਤ੍। ਨਿਜੇਸ਼੍ਟਾਪ੍ਤਯੇ ਤੇਨ ਮੂਕਾਮ੍ਬਿਕਾ ਤ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੫॥
punar vak-patutvadi-hina hi muka naras tair nikamam khalu prarthyase yat | nijeshtaptaye tena mukambika tvam namaste mahalakshmi kolapureshi ||5||
ਅਰਥ:पुनः, वाणी की पटुता आदि से रहित मूक मनुष्य अपनी इष्ट-सिद्धि के लिए आपसे अत्यन्त प्रार्थना करते हैं; इसी से आप 'मूकाम्बिका' कहलाती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਯਦਦ੍ਵੈਤਰੂਪਾਤ੍ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾ ਪੁਨਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਲੀਲੋਦ੍ਯਮਸ੍ਥਾ। ਤਦਾਹੁਰ੍ਜਨਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਗੌਰੀਂ ਕੁਮਾਰੀਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੬॥
yad advaita-rupat para-brahmanas tvam samuttha punar vishva-lilodyamastha | tad ahur janas tvam cha gaurim kumarim namaste mahalakshmi kolapureshi ||6||
ਅਰਥ:क्योंकि आप अद्वैतस्वरूप परब्रह्म से उद्भूत होकर पुनः विश्व की लीला में स्थित होती हैं, इसी से लोग आपको गौरी और कुमारी कहते हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਹਰੇਸ਼ਾਦਿਦੇਹੋਤ੍ਥਤੇਜੋਮਯਪ੍ਰ- ਸ੍ਫੁਰਚ੍ਚਕ੍ਰਰਾਜਾਖ੍ਯਲਿਙ੍ਗਸ੍ਵਰੂਪੇ। ਮਹਾਯੋਗਿਕੋਲਰ੍ਸ਼ਿਹ੍ਰਿਤ੍ਪਦ੍ਮਗੇਹੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੭॥
haresadi-dehottha-tejomaya-pra- sphurach-chakra-rajakhya-linga-svarupe | maha-yogi-kolarshi-hrit-padma-gehe namaste mahalakshmi kolapureshi ||7||
ਅਰਥ:हे शिव-विष्णु आदि देवों के देह से उत्पन्न तेज से प्रस्फुरित चक्रराज नामक लिङ्गस्वरूपे, हे महायोगी कोल ऋषि के हृदय-कमल में निवास करने वाली — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਾਭਯਾਭੀਸ਼੍ਟਹਸ੍ਤੇ ਨਮਃ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕੇ ਗੌਰਿ ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥੇ। ਨਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਸ਼ਰਣ੍ਯੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਕੋਲਾਪੁਰੇਸ਼ਿ॥੮॥
namah shankha-chakrabhaya-bhishta-haste namah tryambake gauri padmasana-sthe | namah svarna-varne prasanne sharanye namaste mahalakshmi kolapureshi ||8||
ਅਰਥ:हे शङ्ख, चक्र, अभय और वरद को हाथों में धारण करने वाली, आपको नमस्कार; हे त्र्यम्बके गौरि, पद्मासन में स्थिते, नमस्कार; हे स्वर्णवर्णे, प्रसन्ने, शरण्ये, नमस्कार — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਰਤ੍ਨਂ ਕ੍ਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵੈ- ਰ੍ਹ੍ਰਿਦਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਧਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਸ਼੍ਟਕਂ ਯਃ। ਪਠੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਸ਼ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਸ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍॥
idam stotra-ratnam kritam sarva-devair hridi tvam samadhaya lakshmy-ashtakam yah | pathen nityam esha vrajaty ashu lakshmim sa vidyam cha satyam bhavet tat-prasadat ||
ਅਰਥ:यह स्तोत्ररत्न समस्त देवों द्वारा रचित लक्ष्म्यष्टक है; जो आपको हृदय में धारण कर इसे नित्य पढ़ता है, वह शीघ्र ही लक्ष्मी (समृद्धि) प्राप्त करता है और आपके प्रसाद से विद्या तथा सत्य को पाता है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्री मूकाम्बिकाष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Invokes Mookambika of Kollur, in whom Lakshmi, Saraswati and Durga are united
Especially revered for the gift of speech, learning (vidya) and wisdom
The phalashruti promises swift prosperity (Lakshmi) and the gaining of true knowledge
Traditionally chanted for children's education and for the removal of speech difficulties
Worships the Goddess as the Sri Chakra-raja Linga — uniting Shakti and Shiva
Bestows the grace-filled glance (kripa-purna-drishti) of the Divine Mother
Brings devotion, fulfilment of righteous wishes and protection
श्री मूकाम्बिकाष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Bathe and sit before an image of Mookambika or Mahalakshmi; light a lamp and offer flowers and kumkum. Recite the eight verses with devotion, dwelling on the refrain 'Namaste Mahalakshmi Kolapureshi', and conclude with the phalashruti. Because the Goddess presides over learning, the hymn is favoured by students and is often begun on Vijayadashami (the day of Vidyarambham). Daily recitation, as the phalashruti urges, is held to bring prosperity and wisdom.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री मूकाम्बिकाष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ