നിര്വാണ ഷട്കമ് (ആത്മ ഷട്കമ്)
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
✦ അർഥം
നിർവാണ ഷട്കം (ആത്മ ഷട്കം) ആദി ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച ആറ് ശ്ലോകങ്ങളുടെ സ്തോത്രമാണ്, ഇത് അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ പരമോന്നത ഗാനമാണ്. ഓരോ ശ്ലോകവും ശരീരം, മനസ്സ്, വികാരം, സാഹചര്യം എന്നിവയുമായുള്ള താദാത്മ്യം നിഷേധിച്ച് 'ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ്' — 'ഞാൻ ചൈതന്യ-ആനന്ദം, ഞാൻ ശിവൻ' — എന്ന് അവസാനിക്കുന്നു.
ഉത്ഭവം & കഥ
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
യുവ ശങ്കരൻ, ഒരു ഗുരുവിനെ തേടി, ഋഷി ഗോവിന്ദ ഭഗവത്പാദർ ചോദിച്ച 'നീ ആരാണ്?' എന്ന ചോദ്യത്തിന് മറുപടിയായി ഈ ആറ് ശ്ലോകങ്ങൾ — നിർവാണ ഷട്കം — പാടി എന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു, താൻ ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ് അല്ലെങ്കിൽ അഹംഭാവം അല്ലെന്നും, ജനനമോ മരണമോ കൊണ്ട് ബന്ധിതനല്ലെന്നും, മറിച്ച് നിരാകാര ആത്മാവ്, ചൈതന്യവും ആനന്ദവുമേ ആണെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ച്: 'ശിവോഽഹമ്, ശിവോഽഹമ്.' ഇത് അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ പ്രസ്താവനകളിൽ ഒന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
ഈ ആറ് ശ്ലോകങ്ങൾ കേട്ട്, ഋഷി ഗോവിന്ദ ഭഗവത്പാദർ ബാലനായ ശങ്കരനെ ഇതിനകം ആത്മാവിൽ സ്ഥിതനായവനായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് തന്റെ ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അന്നുമുതൽ ഈ സ്തോത്രം 'ഞാൻ ആരാണ്?' എന്ന ചോദ്യത്തിന് സാധകന്റെ സ്വന്തം മറുപടിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
കേട്ടുകൊണ്ട് ജപിക്കൂ
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
മനോബുദ്ധ്യഹംകാരചിത്താനി നാഹം ന ച ശ്രോത്രജിഹ്വേ ന ച ഘ്രാണനേത്രേ । ന ച വ്യോമ ഭൂമിര്ന തേജോ ന വായുഃ ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ശിവോഽഹമ് ॥
Manobuddhyahamkarachittani naham Na cha shrotrajihve na cha ghrananetre Na cha vyoma bhumirna tejo na vayuh Chidanandarupah shivoham shivoham
അർഥം:ഞാൻ മനസ്സോ ബുദ്ധിയോ അഹംഭാവമോ ചിത്തമോ അല്ല; ചെവിയോ നാവോ അല്ല, മൂക്കോ കണ്ണുകളോ അല്ല; ആകാശമോ ഭൂമിയോ അഗ്നിയോ വായുവോ അല്ല. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും രൂപമാണ് — ഞാൻ ശിവൻ, ഞാൻ ശിവൻ.
ന ച പ്രാണസംജ്ഞോ ന വൈ പഞ്ചവായുഃ ന വാ സപ്തധാതുര്ന വാ പഞ്ചകോശഃ । ന വാക്പാണിപാദം ന ചോപസ്ഥപായൂ ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ശിവോഽഹമ് ॥
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh Na va saptadhaturna va panchakoshah Na vakpanipadam na chopasthapayu Chidanandarupah shivoham shivoham
അർഥം:ഞാൻ പ്രാണനല്ല, അഞ്ച് വായുക്കളല്ല; ഏഴ് ധാതുക്കളല്ല, അഞ്ച് കോശങ്ങളല്ല; വാക്കോ കൈകളോ കാലുകളോ അല്ല, ജനനേന്ദ്രിയവും ഗുദവുമല്ല. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും രൂപമാണ് — ഞാൻ ശിവൻ, ഞാൻ ശിവൻ.
ന മേ ദ്വേഷരാഗൌ ന മേ ലോഭമോഹൌ മദോ നൈവ മേ നൈവ മാത്സര്യഭാവഃ । ന ധര്മോ ന ചാര്ഥോ ന കാമോ ന മോക്ഷഃ ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ശിവോഽഹമ് ॥
Na me dvesharagau na me lobhamohau Mado naiva me naiva matsaryabhavah Na dharmo na chartho na kamo na mokshah Chidanandarupah shivoham shivoham
അർഥം:എന്നിൽ ദ്വേഷമോ രാഗമോ ഇല്ല, ലോഭമോ മോഹമോ ഇല്ല; മദമില്ല, അസൂയയുടെ ഭാവവുമില്ല; ഞാൻ ധർമം, അർഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്ക് അതീതനാണ്. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും രൂപമാണ് — ഞാൻ ശിവൻ, ഞാൻ ശിവൻ.
ന പുണ്യം ന പാപം ന സൌഖ്യം ന ദുഃഖം ന മന്ത്രോ ന തീര്ഥം ന വേദാ ന യജ്ഞാഃ । അഹം ഭോജനം നൈവ ഭോജ്യം ന ഭോക്താ ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ശിവോഽഹമ് ॥
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham Na mantro na tirtham na veda na yajnah Aham bhojanam naiva bhojyam na bhokta Chidanandarupah shivoham shivoham
അർഥം:ഞാൻ പുണ്യമോ പാപമോ അല്ല, സുഖമോ ദുഃഖമോ അല്ല; മന്ത്രമോ തീർഥമോ വേദങ്ങളോ യജ്ഞങ്ങളോ അല്ല; ഞാൻ ഭോജനമോ ഭോജ്യമോ ഭോക്താവോ അല്ല. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും രൂപമാണ് — ഞാൻ ശിവൻ, ഞാൻ ശിവൻ.
ന മേ മൃത്യുശംകാ ന മേ ജാതിഭേദഃ പിതാ നൈവ മേ നൈവ മാതാ ന ജന്മ । ന ബന്ധുര്ന മിത്രം ഗുരുര്നൈവ ശിഷ്യഃ ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ശിവോഽഹമ് ॥
Na me mrityushamka na me jatibhedah Pita naiva me naiva mata na janma Na bandhurna mitram gururnaiva shishyah Chidanandarupah shivoham shivoham
അർഥം:എനിക്ക് മൃത്യുഭയമില്ല, ജാതിഭേദമില്ല; എനിക്ക് പിതാവില്ല, മാതാവില്ല, ജന്മവുമില്ല; ബന്ധുവില്ല, മിത്രമില്ല, ഗുരുവില്ല, ശിഷ്യനില്ല. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും രൂപമാണ് — ഞാൻ ശിവൻ, ഞാൻ ശിവൻ.
അഹം നിര്വികല്പോ നിരാകാരരൂപോ വിഭുത്വാച്ച സര്വത്ര സര്വേന്ദ്രിയാണാമ് । ന ചാസംഗതം നൈവ മുക്തിര്ന മേയഃ ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ് ശിവോഽഹമ് ॥
Aham nirvikalpo nirakararupo Vibhutvachcha sarvatra sarvendriyanam Na chasamgatam naiva muktirna meyah Chidanandarupah shivoham shivoham
അർഥം:ഞാൻ നിർവികൽപനാണ്, നിരാകാര രൂപമാണ്; സർവത്ര വ്യാപിച്ച്, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലും വർത്തിക്കുന്നു; ഞാൻ ബദ്ധനല്ല, മുക്തനല്ല, അറിയപ്പെടേണ്ട വസ്തുവുമല്ല. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും രൂപമാണ് — ഞാൻ ശിവൻ, ഞാൻ ശിവൻ.
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) പാരായണ ഫലങ്ങൾ
ആദി ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച ഇത് അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ പരമോന്നത സ്തോത്രമാണ് — ആത്മാവിനെ (ആത്മൻ) ശരീരവും മനസ്സും കടന്ന ശുദ്ധ ചൈതന്യ-ആനന്ദമായി അനുഭവിക്കാൻ പാടുന്നു.
നാം അല്ലാത്തതെല്ലാം നിഷേധിച്ച് ('നേതി നേതി') 'ശിവോഽഹമ്' (ഞാൻ ശിവൻ) ഉറപ്പിച്ച്, ഇത് മനസ്സിനെ അമര, നിരാകാര ആത്മാവിന്റെ ചൈതന്യത്തിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു.
ആന്തരിക ശാന്തി, നിർഭയത്വം, വൈരാഗ്യം എന്നിവയ്ക്കായി പാരായണം ചെയ്യുന്നു, ശരീരം, അഹംഭാവം, സുഖ-ദുഃഖ ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ എന്നിവയുമായുള്ള താദാത്മ്യം അലിയിക്കുന്നു.
സാധകരുടെയും ധ്യാനികളുടെയും പ്രിയപ്പെട്ടത്, ധ്യാനത്തിന്റെയും വേദാന്ത പഠനത്തിന്റെയും ആരംഭത്തിൽ, മഹാശിവരാത്രിയിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
ഓം നമഃ ശിവായ, ശിവ സ്തോത്രങ്ങൾ എന്നിവയോടൊപ്പം ശിവനായ ആത്മാവിന്റെ ധ്യാനമായി പാടുന്നു.
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) പാരായണ വിധി
ധ്യാന ഭാവത്തിൽ ശാന്തമായി ഇരിക്കുക, ശ്വാസം സ്ഥിരപ്പെടുത്തുക, ഓരോ ശ്ലോകവും അതിന്റെ അർഥത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് പതുക്കെ പാരായണം ചെയ്യുക — ശരീരം, മനസ്സ്, അഹംഭാവം എന്നിവയുമായുള്ള താദാത്മ്യം നിഷേധിച്ച്, 'ചിദാനന്ദരൂപഃ ശിവോഽഹമ്, ശിവോഽഹമ്' (ഞാൻ ചൈതന്യ-ആനന്ദം, ഞാൻ ശിവൻ) എന്ന ധ്രുവപദത്തിൽ വിശ്രമിച്ച്. ഇത് ഒരു ഗാനം എത്രയോ അത്രയും ഒരു ധ്യാനവുമാണ്.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ