ੴ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ
ॐ नमः शिवाय in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ॐ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਮੰਤਰ ਹੈ — ਪੰਜ ਪਾਵਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਮੰਗਲਮਈ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਉਹ ਦਿਵਯ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਾਡਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਕਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Shri Rudram (Yajurveda, Taittiriya Samhita) · Vedic Rishis · 1200-1000 BCE
ਨ-ਮ-ਸ਼ਿ-ਵਾ-ਯ ਇਹ ਪੰਜ ਪਾਵਨ ਅੱਖਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰਮ ਦੇ ਠੀਕ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ — ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ। ਰੁਦ੍ਰਮ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੱਤ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਬਿਲ੍ਵ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਗਿਣਦਿਆਂ 'ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਜਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਿਲ੍ਵ ਪੱਤਰ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਡੇਗਦਾ ਰਿਹਾ ਉਹ ਅਰਪਣ ਬਣ ਗਏ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਇਹ ਕਥਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਅਣਜਾਣੇ ਕੀਤਾ ਜਾਪ ਵੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ
Om Namah Shivaya
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਮੰਗਲਮਈ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਉਹ ਦਿਵਯ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ॐ नमः शिवाय ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ — ਮੰਤਰ ਦਾ ਹਰ ਅੱਖਰ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਤ ਤੱਤ — ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਜਲ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼ — ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਦੋਵੇਂ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਡੂੰਘੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਜਾਗਰਣ — ਇਹ ਮੰਤਰ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਮੂਲਾਧਾਰ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੁੱਧੀ ਤੱਕ ਪੰਜ ਹੇਠਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ॐ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ੍ਞਾ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਜਾਪ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਚੱਕਰ-ਤੰਤਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ — ਮੰਤਰ ਦੀ ਲੈਅ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਰੌਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿੱਤ ਜਾਪ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਬਹੁਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਭੈ ਦਾ ਨਾਸ਼ — ਸ਼ਿਵ ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਦਿਵਯ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨੇੜਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਨੂੰ — ਮੌਤ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਭੈ ਨੂੰ ਵੀ — ਭਗਤੀ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰੋਗਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ — ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੋਵੇਂ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਹ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਸਾਧਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਰਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕਸ਼ — ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਮਨੋਰਥ। ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਭਗਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਪਛਾਣ — ਸ਼ਿਵੋऽਹਮ੍: ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ — ਮੋਕਸ਼ ਹੈ।
ॐ नमः शिवाय ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਰੀੜ੍ਹ ਸਿੱਧੀ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਰਬ (ਚੜ੍ਹਦੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ) ਜਾਂ ਉੱਤਰ (ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ) ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਤੋ — 108 ਵਾਰ ਜਾਪ, ਇੱਕ ਮਣਕੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ। ਵਾਚਿਕ ਜਾਪ (ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਪਾਂਸ਼ੁ (ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ) ਤੇ ਫਿਰ ਮਾਨਸਿਕ (ਮੌਨ ਮਾਨਸਿਕ) ਜਾਪ ਵੱਲ ਵਧੋ। ਸਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ: ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ 'ॐ ਨਮਃ' ਅਤੇ ਛੱਡਦਿਆਂ 'ਸ਼ਿਵਾਯ' ਜਪੋ। ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ — ਨ ਰੀੜ੍ਹ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਮ ਸ੍ਵਾਧਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ, ਵ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਯ ਕੰਠ ਵਿੱਚ, ॐ ਆਜ੍ਞਾ (ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ) ਵਿੱਚ। ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ — ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ — ਕਰਨਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ॐ नमः शिवाय ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ