చన్ద్రశేఖర అష్టకమ్
ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅಷ್ಟಕಂ in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
చంద్రశేఖర అష్టకం శివుని శక్తివంతమైన స్తుతి, ఇందులో ఆయన 'చంద్రశేఖర' — అంటే 'శిరస్సుపై చంద్రుని ధరించేవాడు' — గా సంబోధించబడ్డాడు. ప్రతి శ్లోకం శివుని ఏదో దివ్య రూపాన్ని లేదా లీలను సజీవంగా వర్ణించి, ఈ నిర్భయ నినాదంతో ముగుస్తుంది — 'నేను చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను, మరి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?' సంప్రదాయం ప్రకారం ఇది శివుని శరణు పొంది మృత్యువును జయించిన బాల ఋషి మార్కండేయునితో ముడిపడింది; ఇది రక్షణ, నిర్భయత్వం, మృత్యుభయంపై విజయం కోసం పఠించబడుతుంది.
మూలం & కథ
Traditional Shaiva stotra literature, popularly attributed to the sage Markandeya · Traditionally attributed to Markandeya Rishi · Classical (ancient)
చంద్రశేఖర అష్టకం సంప్రదాయికంగా మార్కండేయునితో ముడిపడింది, పదహారేళ్ల వయసులో మరణించవలసిన బాలుడు. నిర్ణీత సమయం రాగా యముని పాశం దిగినప్పుడు, మార్కండేయుడు శివలింగాన్ని ఆలింగనం చేసుకొని తన భక్తిని కురిపించాడు. మృత్యుంజయుడైన శివుడు లింగం నుండి ప్రత్యక్షమై, యముని కొట్టి, బాలునికి అమరత్వాన్ని వరంగా ఇచ్చాడు. ఈ స్తుతి నిర్భయ నినాదం — 'నేను చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను, యముడు నన్నేమి చేయగలడు?' — భక్తి మృత్యువుపై సాధించిన విజయాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది, అప్పటి నుండి దీనిని నిర్భయత్వం, రక్షణ కోసం పఠిస్తున్నారు.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
పదహారేళ్ల వయసులో మరణించవలసిన బాల ఋషి మార్కండేయుడు, యముని పాశం తనపై పడినప్పుడు శివలింగాన్ని ఆలింగనం చేసుకొని, శివుడు ప్రత్యక్షమై చిరయౌవనాన్ని వరంగా ఇచ్చినప్పుడు మృత్యువు నుండి కూడా రక్షింపబడ్డాడని చెబుతారు. భక్తులు ఇదే పూర్ణ శరణాగతి భావంతో చంద్రశేఖర అష్టకం పఠించడం అకాల మృత్యువు నుండి రక్షిస్తుందని, హృదయాన్ని పూర్తిగా నిర్భయం చేస్తుందని విశ్వసిస్తారు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
చన్ద్రశేఖర చన్ద్రశేఖర చన్ద్రశేఖర పాహి మామ్। చన్ద్రశేఖర చన్ద్రశేఖర చన్ద్రశేఖర రక్ష మామ్॥
Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Raksha Mam
అర్థం:ఓ చంద్రశేఖరా, చంద్రశేఖరా, చంద్రశేఖరా — నన్ను రక్షించు! ఓ చంద్రశేఖరా, చంద్రశేఖరా, చంద్రశేఖరా — నన్ను కాపాడు!
రత్నసానుశరాసనం రజతాద్రిశృఙ్గనికేతనం శిఞ్జినీకృతపన్నగేశ్వరమచ్యుతాననసాయకమ్। క్షిప్రదగ్ధపురత్రయం త్రిదశాలయైరభివన్దితం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam Shinjini-krita-pannageshvaram Achyutanana-sayakam Kshipra-dagdha-pura-trayam Tridashalayair-abhivanditam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:రత్నమయ పర్వతం (మేరు) ధనుస్సుగా గలవాడు, రజత పర్వత (కైలాస) శిఖరంపై నివసించేవాడు, నాగరాజు వాసుకిని వింటి త్రాడుగా, విష్ణువును బాణంగా చేసినవాడు, త్రిపురాలను శీఘ్రంగా దహించినవాడు, దేవతలచే వందితుడు — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
పఞ్చపాదపపుష్పగన్ధపదామ్బుజద్వయశోభితం భాలలోచనజాతపావకదగ్ధమన్మథవిగ్రహమ్। భస్మదిగ్ధకలేవరం భవనాశనం భవమవ్యయం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam Bhala-lochana-jata-pavaka-dagdha-manmatha-vigraham Bhasma-digdha-kalevaram Bhava-nashanam Bhavam-avyayam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:రెండు పాదపద్మాలు పుష్ప సుగంధంతో శోభిల్లి పూజింపబడేవాడు, తన ఫాలనేత్ర అగ్నితో మన్మథుని (కామదేవుని) శరీరాన్ని దహించినవాడు, భస్మంతో పూసిన దేహం గలవాడు, సంసార బంధనాన్ని నశింపజేసేవాడు, స్వయం అవ్యయుడు — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
మత్తవారణముఖ్యచర్మకృతోత్తరీయమనోహరం పఙ్కజాసనపద్మలోచనపూజితాఙ్ఘ్రిసరోరుహమ్। దేవసిన్ధుతరఙ్గసీకరసిక్తశుభ్రజటాధరం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam Pankajasana-padma-lochana-pujitanghri-saroruham Deva-sindhu-taranga-sikara-sikta-shubhra-jatadharam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:మదపుటేనుగు చర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించి మనోహరుడు, కమలాసనుడు కమలనేత్రుడు బ్రహ్మచే పూజింపబడిన పాదపద్మాలు గలవాడు, దేవనది గంగా తరంగాల జలకణాలతో తడిసిన ఉజ్జ్వల జటాధారి — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
యక్షరాజసఖం భగాక్షహరం భుజఙ్గవిభూషణం శైలరాజసుతాపరిష్కృతచారువామకలేవరమ్। క్ష్వేలనీలగలం పరశ్వధధారిణం మృగధారిణం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam Shaila-raja-sutaparishkrita-charu-vama-kalevaram Kshvela-neela-galam Parashvadha-dharinam Mriga-dharinam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:యక్షరాజు (కుబేరుని) మిత్రుడు, భగుని నేత్రాలను హరించినవాడు, సర్పాలతో విభూషితుడు, పర్వతరాజ పుత్రి (పార్వతి)తో శోభిల్లే అందమైన వామభాగం గలవాడు, విషంతో నీలమైన కంఠం గలవాడు, పరశువును, లేడిని ధరించేవాడు — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
కుణ్డలీకృతకుణ్డలీశ్వరకుణ్డలం వృషవాహనం నారదాదిమునీశ్వరస్తుతవైభవం భువనేశ్వరమ్। అన్ధకాన్తకమాశ్రితామరపాదపం శమనాన్తకం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam Naradadi-muneeshvara-stuta-vaibhavam Bhuvaneshvaram Andhakantakam-ashritamara-padapam Shamanantakam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:చుట్టుకొన్న నాగరాజును కుండలంగా ధరించేవాడు, వృషభంపై స్వారీ చేసేవాడు, నారదాది మునీశ్వరులచే స్తుతింపబడిన వైభవం గలవాడు, భువనేశ్వరుడు, అంధకాసుర సంహారకుడు, శరణాగతులకు కల్పవృక్షం, యమునికీ అంతకుడు — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
భేషజం భవరోగిణామఖిలాపదామపహారిణం దక్షయజ్ఞవినాశనం త్రిగుణాత్మకం త్రివిలోచనమ్। భుక్తిముక్తిఫలప్రదం సకలాఘసఙ్ఘనిబర్హణం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam Daksha-yajna-vinashanam Triguna-atmakam Tri-vilochanam Bhukti-mukti-phala-pradam Sakalagha-sangha-nibarhanam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:సంసార రోగులకు ఔషధం, సమస్త ఆపదలను హరించేవాడు, దక్షయజ్ఞాన్ని వినాశనం చేసినవాడు, త్రిగుణాత్మకుడు, త్రినేత్రుడు, భోగం మోక్షం రెండింటి ఫలదాత, సకల పాపసమూహాలను నశింపజేసేవాడు — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
భక్తవత్సలమర్చితం నిధిమక్షయం హరిదమ్బరం సర్వభూతపతిం పరాత్పరమప్రమేయమనుత్తమమ్। సోమవారినభోహుతాశనసోమపామరమేశ్వరం చన్ద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః॥
Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram Sarva-bhuta-patim Paratparam-aprameyam-anuttamam Soma-vari-nabho-hutashana-somapa-mareshvaram Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah
అర్థం:భక్తవత్సలుడు, పూజితుడు, అక్షయ నిధి, దిగంబరుడు (ఆకాశమే వస్త్రముగా గలవాడు), సర్వభూతపతి, పరాత్పరుడు, అప్రమేయుడు, అనుత్తముడు, చంద్ర, జల, ఆకాశ, అగ్ని, సోమపానకర్త, మహేశ్వరుడు — ఆ చంద్రశేఖరుని శరణు పొందుతాను. మరి మృత్యువు అధిపతి యముడు నన్నేమి చేయగలడు?
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅಷ್ಟಕಂ పారాయణ ప్రయోజనాలు
నిర్భయత్వాన్ని, మృత్యుభయం (మృత్యు-భయం) నుండి విముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది
ప్రమాదాలు, రోగం, అకాల ప్రమాదాలకు వ్యతిరేకంగా శివుని రక్షణను ఆహ్వానిస్తుంది
'యముడు నన్నేమి చేయగలడు?' అనే నినాదం గాఢ ధైర్యాన్ని, శరణాగతిని సంచరింపజేస్తుంది
మార్కండేయుని మృత్యువిజయంతో ముడిపడింది — దీర్ఘాయువు కోసం పఠించబడుతుంది
అడ్డంకులను, ఆపదలను, పోగైన పాపాల భారాన్ని తొలగిస్తుంది
లౌకిక శ్రేయస్సు (భుక్తి), మోక్షం (ముక్తి) రెండింటినీ ప్రసాదిస్తుంది
మనస్సును శాంతింపజేసి శివునిపై అచంచల భక్తిని గాఢం చేస్తుంది
ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅಷ್ಟಕಂ పారాయణ విధి
శివుని చిత్రం లేదా లింగం ముందు తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశకు అభిముఖంగా కూర్చొని, దీపం వెలిగించి, ప్రారంభ నినాదం 'చంద్రశేఖర... పాహి మాం... రక్ష మాం' మూడుసార్లు ప్రారంభించండి. తరువాత ఎనిమిది శ్లోకాలను నెమ్మదిగా పఠించండి, హృదయంలో చివరి పంక్తి 'మమ కిం కరిష్యతి వై యమః' ను పూర్ణ శరణాగతి ప్రకటనగా తిరిగి స్మరిస్తూ. దీనిని ముఖ్యంగా రోగం లేదా భయ సమయంలో, రోగుల రక్షణ, ఆరోగ్యం కోసం పఠిస్తారు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅಷ್ಟಕಂను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి