ਦੁਰ੍ਗੇ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤਾ ਹਰਸਿ
ದುರ್ಗೇ ಸ್ಮೃತಾ ಹರಸಿ (ಶಕ್ರಾದಿ ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕ) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
'ਦੁਰਗੇ ਸਮ੍ਰਿਤਾ ਹਰਸਿ' ਸਮੂਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਜੋ ਮਹਿਖਾਸੁਰ-ਵੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗਾਇਆ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਮਾਤਰ ਸਿਮਰਨ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਡਰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਨਾ ਦਿਆਲੂ ਹਿਰਦਾ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੂਲ, ਖੜਗ, ਘੰਟੀ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਭਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Durga Saptashati (Devi Mahatmyam) Chapter 4 — Shakradi Stuti, verses 16, 22-23; from the Markandeya Purana · Sage Markandeya (traditional) · Ancient (the Devi Mahatmyam is dated to c. 5th-6th century CE)
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਵੱਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੰਦਰ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿ ਸਤੁਤੀ ('ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਸਤੁਤੀ') ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਕੋਮਲ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰੁਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦੁਰਗੇ ਸਮ੍ਰਿਤਾ ਹਰਸਿ' ਗਾਇਆ — ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਤਰ ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਡਰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਪਦ੍-ਉੱਧਾਰਕ (ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਮੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਤੀਬਰ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ — ਰੋਗ, ਦੁਰਘਟਨਾ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਜਾਂ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ — 'ਦੁਰਗੇ ਸਮ੍ਰਿਤਾ ਹਰਸਿ ਭੀਤਿਮ੍' ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਮਾਨੋ ਮਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਉਸ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਉਹ ਗੰਭੀਰਤਮ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਦੁਰ੍ਗੇ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤਾ ਹਰਸਿ ਭੀਤਿਮਸ਼ੇਸ਼ਜਨ੍ਤੋਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੈਃ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤਾ ਮਤਿਮਤੀਵ ਸ਼ੁਭਾਂ ਦਦਾਸਿ । ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦੁਃਖਭਯਹਾਰਿਣਿ ਕਾ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵੋਪਕਾਰਕਰਣਾਯ ਸਦਾਰ੍ਦ੍ਰਚਿਤ੍ਤਾ ॥
durge smṛtā harasi bhītimaśeṣajantoḥ svasthaiḥ smṛtā matimatīva śubhāṃ dadāsi dāridryaduḥkhabhayahāriṇi kā tvadanyā sarvopakārakaraṇāya sadārdracittā
ਅਰਥ:ਹੇ ਦੁਰਗੇ! ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੂੰ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਡਰ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ; ਸੁਖੀ ਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਮਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸਭ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਸਦਾ ਆਰਦ੍ਰ (ਦਿਆਲੂ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੇਤਦਖਿਲਂ ਰਿਪੁਨਾਸ਼ਨੇਨ ਤ੍ਰਾਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮਰਮੂਰ੍ਧਨਿ ਤੇऽਪਿ ਹਤ੍ਵਾ । ਨੀਤਾ ਦਿਵਂ ਰਿਪੁਗਣਾ ਭਯਮਪ੍ਯਪਾਸ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਮੁਨ੍ਮਦਸੁਰਾਰਿਭਵਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ॥
trailokyametadakhilaṃ ripunāśanena trātaṃ tvayā samaramūrdhani te'pi hatvā nītā divaṃ ripugaṇā bhayamapyapāstam asmākamunmadasurāribhavaṃ namaste
ਅਰਥ:ਇਸ ਸਮੂਹ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੁਹਾਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਨਮੱਤ ਦੇਵ-ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ — ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
ਸ਼ੂਲੇਨ ਪਾਹਿ ਨੋ ਦੇਵਿ ਪਾਹਿ ਖਡ੍ਗੇਨ ਚਾਮ੍ਬਿਕੇ । ਘਣ੍ਟਾਸ੍ਵਨੇਨ ਨਃ ਪਾਹਿ ਚਾਪਜ੍ਯਾਨਿਃਸ੍ਵਨੇਨ ਚ ॥
śūlena pāhi no devi pāhi khaḍgena cāmbike ghaṇṭāsvanena naḥ pāhi cāpajyāniḥsvanena ca
ਅਰਥ:ਹੇ ਦੇਵੀ! ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਹੇ ਅੰਬਿਕੇ! ਖੜਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਆਪਣੀ ਘੰਟੀ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ದುರ್ಗೇ ಸ್ಮೃತಾ ಹರಸಿ (ಶಕ್ರಾದಿ ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕ) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਮਾਤਰ ਸਿਮਰਨ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਡਰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਖੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੁੱਧੀ (ਮਤੀ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮਾਂ ਦੀ ਅਸੀਮ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਆਰਦ੍ਰ ਹੈ
ਸ਼ੂਲ, ਖੜਗ, ਘੰਟੀ-ਨਾਦ ਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਤਾਂਤ ਨਾਲ ਚਤੁਰਵਿਧ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਨਿੱਤ ਤੇ ਨਵਰਾਤਰਿ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
ದುರ್ಗೇ ಸ್ಮೃತಾ ಹರಸಿ (ಶಕ್ರಾದಿ ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕ) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇੱਕ ਬਲਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ ਅਤੇ 'ਓਂ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। 'ਦੁਰਗੇ ਸਮ੍ਰਿਤਾ ਹਰਸਿ' ਅਕਸਰ ਨਿੱਤ ਸਿਮਰਨ ਵਜੋਂ ਇਕੱਲਾ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਪਾਠ ਸਮੇਂ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਸ ਵਚਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਡਰ ਨੂੰ ਘੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਕਰੁਣਾ 'ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਰ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਸੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 11 ਜਾਂ 21 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ದುರ್ಗೇ ಸ್ಮೃತಾ ಹರಸಿ (ಶಕ್ರಾದಿ ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕ) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ