దశశ్లోకీ (నిర్వాణ దశకమ్)
தசஶ்லோகீ (நிர்வாண தசகம்) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
దశశ్లోకి (నిర్వాణ దశకం) ఆది శంకరాచార్యుల పరమ అద్వైత సత్యపు పది శ్లోకాలు — 'నేను భూమి కాను, నీరు కాను, అగ్ని కాను, వాయువు కాను, ఆకాశం కాను… నేను కేవలం శివుడనే, ఏకైక శుభప్రద సత్యం.' ఇది ఆత్మను శుద్ధ చైతన్యం, ఆనందం రూపంలో వెల్లడిస్తుంది. శ్రద్ధతో దీని పఠనం దేవత కృప, శాంతి, రక్షణను ప్రసాదిస్తుంది.
మూలం & కథ
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
దశశ్లోకి (నిర్వాణ దశకం) సాంప్రదాయికంగా ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించబడింది. ఇవి ఆది శంకరాచార్యుల పరమ అద్వైత సత్యపు పది శ్లోకాలు — 'నేను భూమి కాను, నీరు కాను, అగ్ని కాను, వాయువు కాను, ఆకాశం కాను… నేను కేవలం శివుడనే, ఏకైక శుభప్రద సత్యం, శుద్ధ చైతన్యం, ఆనందం.'
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
నిజాయితీ, భక్తిగల హృదయంతో దశశ్లోకి (నిర్వాణ దశకం) ను పఠించడం దివ్యత్వపు కృపకు దగ్గరవడమేనని చెబుతారు, ప్రేమతో దానిని పిలిచేవారిని అది ఎన్నడూ విడనాడదు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ఓం తత్ సత్। భుజఙ్గప్రయాత । ॥ అథ దశశ్లోకీ ॥ న భూమిర్న తోయం న తేజో న వాయుః న ఖం నేన్ద్రియం వా న తేషాం సమూహః । అనేకాన్తికత్వాత్ సుషుప్త్యేకసిద్ధః (అనైకాన్తికత్వాత్) తదేకోఽవశిష్టః శివః కేవలోఽహమ్ ॥ ౧॥ న మాతా పితా వా న దేవా న లోకా న వేదా న యజ్ఞా న తీర్థం బ్రువన్తి । సుషుప్తౌ నిరస్తాతిశూన్యాత్మకత్వాత్ తదేకోఽవశిష్టః శివః కేవలోఽహమ్ ॥ ౩॥ న చోర్ధ్వం న చాధో న చాన్తర్న బాహ్యం న మధ్యం న తిర్యఙ్ న పూర్వాఽపరా దిక్ । వియద్వ్యాపకత్వాదఖణ్డైకరూపః తదేకోఽవశిష్టః శివః కేవలోఽహమ్ ॥ ౫॥ న శాస్తా న శాస్త్రం న శిష్యో న శిక్షా న చ త్వం న చాహం న చాయం ప్రపఞ్చః । స్వరూపావబోధో వికల్పాసహిష్ణుః తదేకోఽవశిష్టః శివః కేవలోఽహమ్ ॥ ౭॥ అపి వ్యాపకత్వాత్ హితత్త్వప్రయోగాత్ (వ్యాపకత్వాద్ధితత్త్వ) స్వతః సిద్ధభావాదనన్యాశ్రయత్వాత్ । జగత్ తుచ్ఛమేతత్ సమస్తం తదన్యత్ తదేకోఽవశిష్టః శివః కేవలోఽహమ్ ॥ ౯॥ ॥ ఇతి శ్రీమద్ శంకరాచార్యవిరచితం దశశ్లోకీ అథవా నిర్వాణదశకస్తోత్రం సమాప్తం ॥
oṃ tat sat| bhujaṅgaprayāta | || atha daśaślokī || na bhūmirna toyaṃ na tejo na vāyuḥ na khaṃ nendriyaṃ vā na teṣāṃ samūhaḥ | anekāntikatvāt suṣuptyekasiddhaḥ (anaikāntikatvāt) tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 1|| na mātā pitā vā na devā na lokā na vedā na yajñā na tīrthaṃ bruvanti | suṣuptau nirastātiśūnyātmakatvāt tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 3|| na cordhvaṃ na cādho na cāntarna bāhyaṃ na madhyaṃ na tiryaṅ na pūrvā'parā dik | viyadvyāpakatvādakhaṇḍaikarūpaḥ tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 5|| na śāstā na śāstraṃ na śiṣyo na śikṣā na ca tvaṃ na cāhaṃ na cāyaṃ prapañcaḥ | svarūpāvabodho vikalpāsahiṣṇuḥ tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 7|| api vyāpakatvāt hitattvaprayogāt (vyāpakatvāddhitattva) svataḥ siddhabhāvādananyāśrayatvāt | jagat tucchametat samastaṃ tadanyat tadeko'vaśiṣṭaḥ śivaḥ kevalo'ham || 9|| || iti śrīmad śaṃkarācāryaviracitaṃ daśaślokī athavā nirvāṇadaśakastotraṃ samāptaṃ ||
అర్థం:ఆది శంకరాచార్యుల పరమ అద్వైత సత్యపు పది శ్లోకాలు — "నేను భూమిని కాను, నీరు కాను, అగ్ని కాను, వాయువు కాను, ఆకాశమూ కాను… నేను కేవలం శివుడనే, ఏకైక శుభప్రదమైన సత్యం, శుద్ధ చైతన్యం, ఆనందం."
தசஶ்லோகீ (நிர்வாண தசகம்) పారాయణ ప్రయోజనాలు
దశశ్లోకి (నిర్వాణ దశకం) పఠనం దేవత కృప, ఆశీర్వాదం, రక్షణను ప్రసాదిస్తుందని భావిస్తారు.
భక్తిని పెంపొందిస్తుంది, మనసును శాంతింపజేస్తుంది, హృదయాన్ని భగవానుని స్మరణలో స్థిరపరుస్తుంది.
సోమవారాలలో, మహాశివరాత్రి, శ్రావణ మాసంలో అత్యంత శుభప్రదం.
ఒక విలువైన సంస్కృత స్తోత్రం, శ్రద్ధతో ప్రతిదినం పఠనానికి అనుకూలం.
தசஶ்லோகீ (நிர்வாண தசகம்) పారాయణ విధి
స్నానం చేసి తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా దేవత విగ్రహం ఎదుట కూర్చోండి. దీపం వెలిగించి దశశ్లోకి (నిర్వాణ దశకం) ను మెల్లగా, శ్రద్ధతో పఠించండి. దీనిని ప్రతిదినం, లేదా ముఖ్యంగా సోమవారాలలో, మహాశివరాత్రి, శ్రావణ మాసంలో పఠించవచ్చు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి தசஶ்லோகீ (நிர்வாண தசகம்)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి