શ્રી કૃષ્ણાષ્ટકમ્ (ભજે વ્રજૈકમણ્ડનમ્)
Krishnashtakam (Bhaje Vrajaika Mandanam) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
'ભજે વ્રજૈક મણ્ડનમ્' થી શરૂ થતું કૃષ્ણાષ્ટકમ્ ભગવાન કૃષ્ણની સ્તુતિમાં એક મધુર અષ્ટપદી સ્તોત્ર છે, જે પરંપરાગત રીતે આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત છે. પ્રવાહમય અંત્યાનુપ્રાસયુક્ત છંદમાં રચાયેલું, દરેક શ્લોક 'નમામિ…' (હું પ્રણામ કરું છું) થી પૂર્ણ થાય છે, કૃષ્ણને વ્રજના આભૂષણ, ગોવર્ધન ઉઠાવનાર કમળનયન, ગોપીઓના પ્રિયતમ અને હૃદય-ચોર તરીકે પૂજતા. સમાપન શ્લોક તેનો પાઠ કરનારને દરેક જન્મમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે શુદ્ધ ભક્તિનું વચન આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ભગવાન કૃષ્ણ, વિષ્ણુના આઠમા અવતાર, એ પોતાનું બાળપણ વ્રજ (વૃંદાવન) માં વિતાવ્યું, પોતાની સુંદરતા, પોતાની વાંસળી અને પોતાની ચંચળ લીલાઓથી સૌને મોહિત કરતા — ગોવર્ધન પર્વત ઉઠાવતા, ઇન્દ્રના અભિમાનનું મર્દન કરતા, અને ગોપ-ગોપીઓના હૃદય ચોરતા. આ કૃષ્ણાષ્ટકમ્, પરંપરાગત રીતે આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત, એ જ લીલાઓને આઠ પ્રવાહમય શ્લોકોમાં સંજોવે છે. તે આચાર્યને આરોપિત કૃષ્ણના બે પ્રસિદ્ધ અષ્ટકોમાંનું એક છે, બીજું 'વાસુદેવ-સુતં દેવમ્' થી શરૂ થાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
સમાપન શ્લોક પોતે જ વચન આપેલ ફળ (ફળ) છે: પરંપરા માને છે કે જે કોઈ આ આઠ શ્લોકોનો સાચા મનથી અભ્યાસ અને પાઠ કરે છે, તેને જન્મ-જન્મ કૃષ્ણ પ્રત્યે અટૂટ ભક્તિ પ્રદાન કરવામાં આવે છે — ભક્તોને કોઈ પણ સાંસારિક લાભ કરતાં વધુ પ્રિય વરદાન.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ભજે વ્રજૈકમણ્ડનં સમસ્તપાપખણ્ડનં સ્વભક્તચિત્તરઞ્જનં સદૈવ નન્દનન્દનમ્ । સુપિચ્છગુચ્છમસ્તકં સુનાદવેણુહસ્તકં અનઙ્ગરઙ્ગસાગરં નમામિ કૃષ્ણનાગરમ્ ॥ ૧ ॥
Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam Svabhaktachittaranjanam sadaiva nandanandanam | Supicchagucchamastakam sunadavenuhastakam Anangarangasagaram namami krishnanagaram || 1 ||
અર્થ:I worship the sole ornament of Vraja, the destroyer of all sins, the delight of his devotees' hearts, the ever-joyous son of Nanda; with a beautiful cluster of peacock-feathers on his head and the sweet-sounding flute in his hand — an ocean of love's delight — I bow to the charming Krishna.
મનોજગર્વમોચનં વિશાલલોલલોચનં વિધૂતગોપશોચનં નમામિ પદ્મલોચનમ્ । કરારવિન્દભૂધરં સ્મિતાવલોકસુન્દરં મહેન્દ્રમાનદારણં નમામિ કૃષ્ણવારણમ્ ॥ ૨ ॥
Manojagarvamochanam vishalalolalochanam Vidhutagopashochanam namami padmalochanam | Kararavindabhudharam smitavalokasundaram Mahendramanadaranam namami krishnavaranam || 2 ||
અર્થ:He who shatters the pride of Cupid, with large restless eyes, who dispels the grief of the cowherds — I bow to the lotus-eyed one; who lifted the mountain (Govardhana) on his lotus-hand, lovely with his smiling glance, who humbled the pride of great Indra — I bow to Krishna, the protector.
કદમ્બસૂનકુણ્ડલં સુચારુગણ્ડમણ્ડલં વ્રજાઙ્ગનૈકવલ્લભં નમામિ કૃષ્ણદુર્લભમ્ । યશોદયા સમોદયા સગોપયા સનન્દયા યુતં સુખૈકદાયકં નમામિ ગોપનાયકમ્ ॥ ૩ ॥
Kadambasunakundalam sucharugandamandalam Vrajanganaikavallabham namami krishnadurlabham | Yashodaya samodaya sagopaya sanandaya Yutam sukhaikadayakam namami gopanayakam || 3 ||
અર્થ:With ear-rings of kadamba blossoms and most charming cheeks, the one beloved of the women of Vraja — I bow to Krishna, hard to attain; together with Yashoda, full of joy, with the cowherds and with Nanda, the sole giver of happiness — I bow to the leader of the cowherds.
સદૈવ પાદપઙ્કજં મદીયમાનસે નિજં દધાનમુક્તમાલકં નમામિ નન્દબાલકમ્ । સમસ્તદોષશોષણં સમસ્તલોકપોષણં સમસ્તગોપમાનસં નમામિ નન્દલાલસમ્ ॥ ૪ ॥
Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam Dadhanamuktamalakam namami nandabalakam | Samastadoshashoshanam samastalokaposhanam Samastagopamanasam namami nandalalasam || 4 ||
અર્થ:May his lotus-feet ever dwell as my very own within my mind — he who wears loose curling locks, I bow to the child of Nanda; the dryer-up of all faults, the nourisher of all the worlds, dwelling in the hearts of all the cowherds — I bow to the darling of Nanda.
ભુવો ભરાવતારકં ભવાબ્ધિકર્ણધારકં યશોમતીકિશોરકં નમામિ ચિત્તચોરકમ્ । દૃગન્તકાન્તભઙ્ગિનં સદા સદાલસઙ્ગિનં દિને દિને નવં નવં નમામિ નન્દસમ્ભવમ્ ॥ ૫ ॥
Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam Yashomatikishorakam namami chittachorakam | Drigantakantabhanginam sada sadalasanginam Dine dine navam navam namami nandasambhavam || 5 ||
અર્થ:He who descended to lift the burden of the Earth, the helmsman across the ocean of existence, the youthful son of Yashoda — I bow to the stealer of hearts; with the lovely play of his sidelong glances, ever in the company of the virtuous, growing newer and newer day by day — I bow to him born in Nanda's house.
ગુણાકરં સુખાકરં કૃપાકરં કૃપાપરં સુરદ્વિષન્નિકન્દનં નમામિ ગોપનન્દનમ્ । નવીનગોપનાગરં નવીનકેલિલમ્પટં નમામિ મેઘસુન્દરં તડિત્પ્રભાલસત્પટમ્ ॥ ૬ ॥
Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam Suradvishannikandanam namami gopanandanam | Navinagopanagaram navinakelilampatam Namami meghasundaram taditprabhalasatpatam || 6 ||
અર્થ:The mine of virtues, the source of joy, the abode of compassion, supremely merciful, the destroyer of the enemies of the gods — I bow to the son of the cowherds; the ever-fresh gallant of the gopas, ever fond of new play, beautiful as a cloud, his garment flashing like lightning — I bow to him.
સમસ્તગોપનન્દનં હૃદમ્બુજૈકમોદનં નમામિ કુઞ્જમધ્યગં પ્રસન્નભાનુશોભનમ્ । નિકામકામદાયકં દૃગન્તચારુસાયકં રસાલવેણુગાયકં નમામિ કુઞ્જનાયકમ્ ॥ ૭ ॥
Samastagopanandanam hridambujaikamodanam Namami kunjamadhyagam prasannabhanushobhanam | Nikamakamadayakam drigantacharusayakam Rasalavenugayakam namami kunjanayakam || 7 ||
અર્થ:The joy of all the cowherds, the one delight of the lotus of the heart — I bow to him who stands amid the bower, radiant as the bright sun; the bestower of every desire, with the lovely arrows of his sidelong glance, the sweet player of the flute — I bow to the lord of the bower.
વિદગ્ધગોપિકામનોમનોજ્ઞતલ્પશાયિનં નમામિ કુઞ્જકાનનં પ્રવિષ્ટરાસમણ્ડનમ્ । યદા તદા યથા તથા તથૈવ કૃષ્ણસત્કથા મયા સદૈવ ગીયતાં તથા કૃપા વિધીયતામ્ ॥ ૮ ॥
Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam Namami kunjakananam pravishtarasamandanam | Yada tada yatha tatha tathaiva krishnasatkatha Maya sadaiva giyatam tatha kripa vidhiyatam || 8 ||
અર્થ:Reclining on the charming, mind-captivating couch (of the heart) of the clever gopis — I bow to him who entered the forest-bower as the ornament of the Rasa dance; whenever, however and in whatever way, may I ever sing the holy story of Krishna — bestow upon me such grace.
પ્રમાણિકાષ્ટકદ્વયં જપત્યધીત્ય યઃ પુમાન્ ભવેત્સ નન્દનન્દને ભવે ભવે સુભક્તિમાન્ ॥
Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman Bhavetsa nandanandane bhave bhave subhaktiman ||
અર્થ:Whatever man, having studied, recites this pair of authentic ashtakas, becomes endowed with pure devotion to the son of Nanda in birth after birth.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Krishnashtakam (Bhaje Vrajaika Mandanam) પાઠના લાભ
વ્રજના મોહન તરીકે ભગવાન કૃષ્ણ પ્રત્યે પ્રેમમય ભક્તિ (માધુર્ય ભક્તિ) જગાવે છે.
કૃષ્ણના સ્વરૂપ, લીલાઓ અને કૃપાનું સુંદર વર્ણન કરે છે, જે ધ્યાન અને ગાન માટે આદર્શ છે.
સમાપન શ્લોક તેનો પાઠ કરનારને જન્મ-જન્મમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે અટલ ભક્તિનું વચન આપે છે.
પ્રથમ શ્લોકમાં ('સમસ્ત-પાપ-ખણ્ડનમ્') જાહેર કર્યા મુજબ, એવું માનવામાં આવે છે કે તે બધાં પાપોનો નાશ કરે છે.
તેના પ્રવાહમય, સંગીતમય છંદ દ્વારા હૃદયમાં શાંતિ, આનંદ અને માધુર્ય લાવે છે.
આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત હોવાથી, તે મહાન આચાર્યની કૃપા વહન કરે છે.
દૈનિક પાઠ, જન્માષ્ટમી અને કૃષ્ણ પૂજા માટે ઉત્તમ.
Krishnashtakam (Bhaje Vrajaika Mandanam) જપ વિધિ
ભગવાન કૃષ્ણની પ્રતિમા સમક્ષ બેસો, દીવો પ્રગટાવો અને આઠ શ્લોકોનો મધુરતાથી પાઠ કરો, આંતરિક અનુપ્રાસને ભક્તિને આગળ લઈ જવા દો. કૃષ્ણની કલ્પના કરો જેમ દરેક શ્લોક વર્ણવે છે — મોરપીંછધારી, હાથમાં વાંસળી, ગોવર્ધન ઉઠાવતા, કુંજમાં નૃત્ય કરતા. તે ખાસ કરીને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી પર ગવાય છે. અંતિમ શ્લોક સાથે પૂર્ણ કરો જે દરેક જન્મમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે ભક્તિની યાચના કરે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Krishnashtakam (Bhaje Vrajaika Mandanam) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ