ਵੈਸ਼੍ਣਵ ਜਨ ਤੋ
Vaishnav Jan To in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਜਨ ਤੋ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਭਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਭਜਨ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਭਗਤੀਮਯ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Composed by Narsinh Mehta (Gujarati bhakti tradition); popularised nationally by Mahatma Gandhi · Narsinh Mehta · 15th century
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕਵੀ-ਸੰਤ ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਭਗਤੀ-ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲਿਆ: ਸੱਚਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਸਦੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਗਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਜਨ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅੰਤਹਕਰਣ ਦਾ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਚੁੱਪ ਸ਼ਕਤੀ ਨੈਤਿਕ ਹੈ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਨਹੀਂ: ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ 'ਤੇ ਪਰਖਿਆ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਵਲ ਨਰਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਗਿਣਾਏ ਗੁਣ ਜੀਅ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ — ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਵਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਵੈਸ਼੍ਣਵ ਜਨ ਤੋ ਤੇਨੇ ਕਹਿਏ, ਜੇ ਪੀਡ़ ਪਰਾਈ ਜਾਣੇ ਰੇ। ਪਰ ਦੁਃਖੇ ਉਪਕਾਰ ਕਰੇ ਤੋਯੇ, ਮਨ ਅਭਿਮਾਨ ਨ ਆਣੇ ਰੇ॥
Vaishnav jan to tene kahiye, je peed parai jane re Par dukhe upkar kare toye, man abhiman na ane re
ਅਰਥ:ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਆਖੋ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ ਸਮਝੇ; ਜੋ ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕੇ।
ਸਕਲ਼ ਲੋਕਮਾਂ ਸਹੁਨੇ ਵਂਦੇ, ਨਿਂਦਾ ਨ ਕਰੇ ਕੇਨੀ ਰੇ। ਵਾਚ ਕਾਛ ਮਨ ਨਿਸ਼੍ਚਲ਼ ਰਾਖੇ, ਧਨ ਧਨ ਜਨਨੀ ਤੇਨੀ ਰੇ॥
Sakal lokma sahune vande, ninda na kare keni re Vach kachh man nishchal rakhe, dhan dhan janani teni re
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜੋ ਬਾਣੀ, ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖੇ — ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਮਾਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾ ਤ੍ਯਾਗੀ, ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀ ਜੇਨੇ ਮਾਤ ਰੇ। ਜਿਹ੍ਵਾ ਥਕੀ ਅਸਤ੍ਯ ਨ ਬੋਲੇ, ਪਰਧਨ ਨਵ ਝਾਲੇ ਹਾਥ ਰੇ॥
Samdrishti ne trishna tyagi, parastri jene maat re Jihva thaki asatya na bole, pardhan nav jhale haath re
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰੇ; ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹੱਥ ਕਦੇ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਨਾ ਲਵੇ।
ਮੋਹ ਮਾਯਾ ਵ੍ਯਾਪੇ ਨਹਿ ਜੇਨੇ, ਦ੍ਰਿਢ़ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਜੇਨਾ ਮਨਮਾਂ ਰੇ। ਰਾਮਨਾਮ ਸ਼ੁਂ ਤਾਲ਼ੀ ਰੇ ਲਾਗੀ, ਸਕਲ਼ ਤੀਰਥ ਤੇਨਾ ਤਨਮਾਂ ਰੇ॥
Moh maya vyape nahi jene, dridh vairagya jena manma re Ramnaam shu tali re lagi, sakal tirath tena tanma re
ਅਰਥ:ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਵਿਰਕਤ ਹੋਵੇ, ਸਦਾ ਰਾਮ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ — ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਣਲੋਭੀ ਨੇ ਕਪਟਰਹਿਤ ਛੇ, ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਿਵਾਰ੍ਯਾ ਰੇ। ਭਣੇ ਨਰਸੈਯॊ ਤੇਨੁਂ ਦਰਸਨ ਕਰਤਾਂ, ਕੁਲ਼ ਏਕੋਤੇਰ ਤਾਰ੍ਯਾ ਰੇ॥
Vanlobhi ne kapatrahit chhe, kaam krodh nivarya re Bhane Narsaiyo tenu darshan karta, kul ekoter tarya re
ਅਰਥ:ਲੋਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਕਪਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ — ਨਰਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਜਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਕੱਤਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Vaishnav Jan To ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਭਜਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਸਭਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਸੂਚਕ — ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ।
ਗਾਂਧੀ ਜਯੰਤੀ, ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤੀਮਯ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Vaishnav Jan To ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗਾਓ, ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਿਓ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਭਜਨ ਹੈ: ਅਰਥ ਪੜ੍ਹੋ, ਫਿਰ ਗਾਓ, ਤੇ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Vaishnav Jan To ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ