నిర్వాణ మఞ్జరీ
निर्वाण मञ्जरी in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
నిర్వాణ మంజరి ఆది శంకరాచార్యుల ఒక 'ముక్తి మంజరి', ఇది శ్లోకం తర్వాత శ్లోకంలో ఆత్మను దేవ, మర్త్య, దైత్యులకు అతీతంగా, నామ-రూపం మరియు మూడు అవస్థలకు అతీతంగా ప్రకటిస్తుంది — ఏకైక అనంత శివుడు, చైతన్య స్వరూపం. ఇది భగవంతుని భక్తి మరియు స్మరణ కోసం శ్రద్ధతో పఠించే విలువైన సంస్కృత స్తోత్రం.
మూలం & కథ
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
నిర్వాణ మంజరి సాంప్రదాయికంగా ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించబడింది. ఆది శంకరాచార్యుల ఒక 'ముక్తి మంజరి' — శ్లోకం తర్వాత శ్లోకంలో ఆత్మను దేవ, మర్త్య, దైత్యులకు అతీతంగా, నామ-రూపం మరియు మూడు అవస్థలకు అతీతంగా ప్రకటిస్తుంది: ఏకైక అనంత శివుడు, చైతన్య స్వరూపం.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
నిర్వాణ మంజరిని నిజమైన మరియు భక్తి నిండిన హృదయంతో పఠించడం దివ్యత్వ అనుగ్రహానికి చేరువ కావడమేనని చెబుతారు, ఆ దివ్యత్వం తనను ప్రేమతో పిలిచేవారిని ఎన్నడూ విడిచిపెట్టదు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
అహం నామరో నైవ మర్త్యో న దైత్యో న గన్ధర్వయక్షః పిశాచప్రభేదః । పుమాన్నైవ న స్త్రీ తథా నైవ షణ్ఢః ప్రకృష్టః ప్రకాశస్వరూపః శివోఽహమ్ ॥ ౧॥ అహం నైవ బాలో యువా నైవ వృద్ధో న వర్ణీ న చ బ్రహ్మచారీ గృహస్థః । వనస్థోఽపి నాహం న సంన్యస్తధర్మా జగజ్జన్మనాశైకహేతుః శివోఽహమ్ ॥ ౩॥ అహం నైవ మేయస్తిరోభూతమాయా తథైవేక్షితుం మాం పృథఙ్నాస్త్యుపాయః । సమాశ్లిష్టకాయత్రయోఽప్యద్వితీయః సదాతీన్ద్రియః సర్వరూపః శివోఽహమ్ ॥ ౩॥ అహం నైవ మన్తా న గన్తా న వక్తా న కర్తా న భోక్తా న ముక్తాశ్రమస్థః । యథాహం మనోవృత్తిభేదస్వరూప- స్తథా సర్వవృత్తిప్రదీపః శివోఽహమ్ ॥ ౪॥ న మే లోకయాత్రాప్రవాహప్రవృత్తి- ర్న మే బన్ధబుద్ధ్యా దురీహానివృత్తిః । ప్రవృత్తిర్నివృత్త్యాస్య చిత్తస్య వృత్తి- ర్యతస్తన్వహం తత్స్వరూపః శివోఽహమ్ ॥ ౫॥ నిదానం యదజ్ఞానకార్యస్య కార్యం వినా యస్య సత్త్వం స్వతో నైవ భాతి । యదాద్యన్తమధ్యాన్తరాలాన్తరాల- ప్రకాశాత్మకం స్యాత్తదేవాహమస్మి ॥ ౬॥ యతోఽహం న బుద్ధిర్న మే కార్యసిద్ధి- ర్యతో నాహమఙ్గం న మే లిఙ్గభఙ్గమ్ । హృదాకాశవర్తీ గతాఙ్గత్రయార్తిః సదా సచ్చిదానన్దమూర్తిః శివోఽహమ్ ॥ ౭॥ యదాసీద్విలాసాద్వికారం జగద్య- ద్వికరాశ్రయం నాద్వితీయత్వతః స్యాత్ । మనోబుద్ధిచిత్తాహమాకారవృత్తి- ప్రవృత్తిర్యతః స్యాత్తదేవాహమస్మి ॥ ౮॥ యదన్తర్బహిర్వ్యాపకం నిత్యశుద్ధం యదేకం సదా సచ్చిదానన్దకన్దమ్ । యతః స్థూలసూక్ష్మప్రపఞ్చస్య భానం యతస్తత్ప్రసూతిస్తదేవాహమస్మి ॥ ౯॥ యదర్కేన్దువిద్యుత్ప్రభాజాలమాలా- విలాసాస్పదం యత్స్వభేదాదిశూన్యమ్ । సమస్తం జగద్యస్య పాదాత్మకం స్యా- ద్యతః శక్తిభానం తదేవాహమస్మి ॥ ౧౦॥ యతః కాలమృత్యుర్బిభేతి ప్రకామం యతశ్చిత్తబుద్ధీన్ద్రియాణాం విలాసః । హరిబ్రహ్మరుద్రేన్ద్రచన్ద్రాదినామ- ప్రకాశో యతః స్యాత్తదేవాహమస్మి ॥ ౧౧॥ యదాకాశవత్సర్వగం శాన్తరూపం పరం జ్యోతిరాకారశూన్యం వరేణ్యమ్ । యదాద్యన్తశూన్యం పరం శఙ్కరాఖ్యం యదన్తర్విభావ్యం తదేవాహమస్మి ॥ ౧౨॥ ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిన్దభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛఙ్కరభగవతః కృతౌ నిర్వాణమఞ్జరీ సమ్పూర్ణా ॥
ahaṃ nāmaro naiva martyo na daityo na gandharvayakṣaḥ piśācaprabhedaḥ | pumānnaiva na strī tathā naiva ṣaṇḍhaḥ prakṛṣṭaḥ prakāśasvarūpaḥ śivo'ham || 1|| ahaṃ naiva bālo yuvā naiva vṛddho na varṇī na ca brahmacārī gṛhasthaḥ | vanastho'pi nāhaṃ na saṃnyastadharmā jagajjanmanāśaikahetuḥ śivo'ham || 3|| ahaṃ naiva meyastirobhūtamāyā tathaivekṣituṃ māṃ pṛthaṅnāstyupāyaḥ | samāśliṣṭakāyatrayo'pyadvitīyaḥ sadātīndriyaḥ sarvarūpaḥ śivo'ham || 3|| ahaṃ naiva mantā na gantā na vaktā na kartā na bhoktā na muktāśramasthaḥ | yathāhaṃ manovṛttibhedasvarūpa- stathā sarvavṛttipradīpaḥ śivo'ham || 4|| na me lokayātrāpravāhapravṛtti- rna me bandhabuddhyā durīhānivṛttiḥ | pravṛttirnivṛttyāsya cittasya vṛtti- ryatastanvahaṃ tatsvarūpaḥ śivo'ham || 5|| nidānaṃ yadajñānakāryasya kāryaṃ vinā yasya sattvaṃ svato naiva bhāti | yadādyantamadhyāntarālāntarāla- prakāśātmakaṃ syāttadevāhamasmi || 6|| yato'haṃ na buddhirna me kāryasiddhi- ryato nāhamaṅgaṃ na me liṅgabhaṅgam | hṛdākāśavartī gatāṅgatrayārtiḥ sadā saccidānandamūrtiḥ śivo'ham || 7|| yadāsīdvilāsādvikāraṃ jagadya- dvikarāśrayaṃ nādvitīyatvataḥ syāt | manobuddhicittāhamākāravṛtti- pravṛttiryataḥ syāttadevāhamasmi || 8|| yadantarbahirvyāpakaṃ nityaśuddhaṃ yadekaṃ sadā saccidānandakandam | yataḥ sthūlasūkṣmaprapañcasya bhānaṃ yatastatprasūtistadevāhamasmi || 9|| yadarkenduvidyutprabhājālamālā- vilāsāspadaṃ yatsvabhedādiśūnyam | samastaṃ jagadyasya pādātmakaṃ syā- dyataḥ śaktibhānaṃ tadevāhamasmi || 10|| yataḥ kālamṛtyurbibheti prakāmaṃ yataścittabuddhīndriyāṇāṃ vilāsaḥ | haribrahmarudrendracandrādināma- prakāśo yataḥ syāttadevāhamasmi || 11|| yadākāśavatsarvagaṃ śāntarūpaṃ paraṃ jyotirākāraśūnyaṃ vareṇyam | yadādyantaśūnyaṃ paraṃ śaṅkarākhyaṃ yadantarvibhāvyaṃ tadevāhamasmi || 12|| iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau nirvāṇamañjarī sampūrṇā ||
అర్థం:ఆది శంకరాచార్యులు రచించిన "ముక్తి మంజరి" — శ్లోకం వెంట శ్లోకం ఆత్మను దేవత, మర్త్యుడు మరియు రాక్షసునికి అతీతంగా, నామ, రూపం మరియు మూడు అవస్థలకు అతీతంగా ప్రకటిస్తుంది: ఏకైక అనంత శివుడు, చైతన్య స్వరూపమే.
निर्वाण मञ्जरी పారాయణ ప్రయోజనాలు
నిర్వాణ మంజరి పఠనం దేవత యొక్క అనుగ్రహం, ఆశీర్వాదం మరియు రక్షణను ప్రసాదిస్తుందని భావిస్తారు.
భక్తిని పెంపొందిస్తుంది, మనస్సును శాంతింపజేస్తుంది మరియు భగవంతుని స్మరణలో హృదయాన్ని స్థిరపరుస్తుంది.
సోమవారాలలో, మరియు మహాశివరాత్రి మరియు శ్రావణ సమయంలో అత్యంత శుభప్రదం.
ఒక విలువైన సంస్కృత స్తోత్రం, శ్రద్ధతో నిత్య పఠనానికి అనువైనది.
निर्वाण मञ्जरी పారాయణ విధి
స్నానం చేసి దేవత ప్రతిమ ముందు తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా కూర్చోండి. దీపం వెలిగించి నిర్వాణ మంజరిని నెమ్మదిగా భక్తితో పఠించండి. దీనిని నిత్యం పఠించవచ్చు, లేదా ప్రత్యేకంగా సోమవారాలలో మరియు మహాశివరాత్రి మరియు శ్రావణ సమయంలో.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి निर्वाण मञ्जरीను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి