నిర్వాణ షట్కమ్ (ఆత్మ షట్కమ్)
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
నిర్వాణ షట్కం (ఆత్మ షట్కం) ఆది శంకరాచార్యులు రచించిన ఆరు శ్లోకాల స్తోత్రం, ఇది అద్వైత వేదాంత యొక్క సర్వోత్తమ గానం. ప్రతి శ్లోకం శరీరం, మనస్సు, భావం మరియు పరిస్థితితో తాదాత్మ్యాన్ని నిరాకరించి 'చిదానందరూపః శివోఽహమ్' — 'నేను చైతన్య-ఆనందం, నేను శివుడిని' — తో ముగుస్తుంది.
మూలం & కథ
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
యువ శంకరుడు, ఒక గురువును వెతుకుతూ, ఋషి గోవింద భగవత్పాదుడు అడిగిన 'నీవు ఎవరు?' అనే ప్రశ్నకు సమాధానంగా ఈ ఆరు శ్లోకాలను — నిర్వాణ షట్కం — గానం చేశాడని సంప్రదాయం చెబుతుంది, తాను శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు లేదా అహంకారం కాదని, జన్మ లేదా మృత్యువుచే బంధితుడు కాదని, కానీ నిరాకార ఆత్మ, చైతన్యం మరియు ఆనందమేనని ప్రకటిస్తూ: 'శివోఽహమ్, శివోఽహమ్.' ఇది అద్వైత వేదాంత యొక్క అత్యంత స్పష్టమైన ప్రకటనలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ ఆరు శ్లోకాలను విని, ఋషి గోవింద భగవత్పాదుడు బాలుడైన శంకరుడిని ఇప్పటికే ఆత్మలో స్థిరపడినవాడిగా గుర్తించి తన శిష్యుడిగా స్వీకరించాడని చెబుతారు; అప్పటి నుండి ఈ స్తోత్రం 'నేను ఎవరిని?' అనే ప్రశ్నకు సాధకుడి స్వంత సమాధానంగా ఉంది.
వింటూ పఠించండి
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
మనోబుద్ధ్యహంకారచిత్తాని నాహం న చ శ్రోత్రజిహ్వే న చ ఘ్రాణనేత్రే । న చ వ్యోమ భూమిర్న తేజో న వాయుః చిదానన్దరూపః శివోఽహమ్ శివోఽహమ్ ॥
Manobuddhyahamkarachittani naham Na cha shrotrajihve na cha ghrananetre Na cha vyoma bhumirna tejo na vayuh Chidanandarupah shivoham shivoham
అర్థం:నేను మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం లేదా చిత్తం కాదు; చెవులు లేదా నాలుక కాదు, ముక్కు లేదా కళ్ళు కాదు; ఆకాశం, భూమి, అగ్ని లేదా వాయువు కాదు. నేను చైతన్యం మరియు ఆనందం యొక్క స్వరూపం — నేను శివుడిని, నేను శివుడిని.
న చ ప్రాణసంజ్ఞో న వై పఞ్చవాయుః న వా సప్తధాతుర్న వా పఞ్చకోశః । న వాక్పాణిపాదం న చోపస్థపాయూ చిదానన్దరూపః శివోఽహమ్ శివోఽహమ్ ॥
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh Na va saptadhaturna va panchakoshah Na vakpanipadam na chopasthapayu Chidanandarupah shivoham shivoham
అర్థం:నేను ప్రాణం కాదు, ఐదు వాయువులు కాదు; ఏడు ధాతువులు కాదు, ఐదు కోశాలు కాదు; వాక్కు, చేతులు, కాళ్ళు కాదు, జననేంద్రియ మరియు గుదం కాదు. నేను చైతన్యం మరియు ఆనందం యొక్క స్వరూపం — నేను శివుడిని, నేను శివుడిని.
న మే ద్వేషరాగౌ న మే లోభమోహౌ మదో నైవ మే నైవ మాత్సర్యభావః । న ధర్మో న చార్థో న కామో న మోక్షః చిదానన్దరూపః శివోఽహమ్ శివోఽహమ్ ॥
Na me dvesharagau na me lobhamohau Mado naiva me naiva matsaryabhavah Na dharmo na chartho na kamo na mokshah Chidanandarupah shivoham shivoham
అర్థం:నాలో ద్వేషం లేదు రాగం లేదు, లోభం లేదు మోహం లేదు; మదం లేదు, ఈర్ష్యా భావం కూడా లేదు; నేను ధర్మం, అర్థం, కామం మరియు మోక్షాన్ని మించినవాడిని. నేను చైతన్యం మరియు ఆనందం యొక్క స్వరూపం — నేను శివుడిని, నేను శివుడిని.
న పుణ్యం న పాపం న సౌఖ్యం న దుఃఖం న మన్త్రో న తీర్థం న వేదా న యజ్ఞాః । అహం భోజనం నైవ భోజ్యం న భోక్తా చిదానన్దరూపః శివోఽహమ్ శివోఽహమ్ ॥
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham Na mantro na tirtham na veda na yajnah Aham bhojanam naiva bhojyam na bhokta Chidanandarupah shivoham shivoham
అర్థం:నేను పుణ్యం కాదు పాపం కాదు, సుఖం కాదు దుఃఖం కాదు; మంత్రం కాదు, తీర్థం కాదు, వేదాలు కాదు, యజ్ఞాలు కాదు; నేను భోజనం కాదు, భోజ్యం కాదు, భోక్త కాదు. నేను చైతన్యం మరియు ఆనందం యొక్క స్వరూపం — నేను శివుడిని, నేను శివుడిని.
న మే మృత్యుశంకా న మే జాతిభేదః పితా నైవ మే నైవ మాతా న జన్మ । న బన్ధుర్న మిత్రం గురుర్నైవ శిష్యః చిదానన్దరూపః శివోఽహమ్ శివోఽహమ్ ॥
Na me mrityushamka na me jatibhedah Pita naiva me naiva mata na janma Na bandhurna mitram gururnaiva shishyah Chidanandarupah shivoham shivoham
అర్థం:నాకు మృత్యు భయం లేదు, జాతి భేదం లేదు; నాకు తండ్రి లేడు, తల్లి లేదు, జన్మ కూడా లేదు; బంధువు లేడు, మిత్రుడు లేడు, గురువు లేడు, శిష్యుడు లేడు. నేను చైతన్యం మరియు ఆనందం యొక్క స్వరూపం — నేను శివుడిని, నేను శివుడిని.
అహం నిర్వికల్పో నిరాకారరూపో విభుత్వాచ్చ సర్వత్ర సర్వేన్ద్రియాణామ్ । న చాసంగతం నైవ ముక్తిర్న మేయః చిదానన్దరూపః శివోఽహమ్ శివోఽహమ్ ॥
Aham nirvikalpo nirakararupo Vibhutvachcha sarvatra sarvendriyanam Na chasamgatam naiva muktirna meyah Chidanandarupah shivoham shivoham
అర్థం:నేను నిర్వికల్పుడిని, నిరాకార స్వరూపుడిని; సర్వత్ర వ్యాపించి, అన్ని ఇంద్రియాలలో ఉన్నవాడిని; నేను బద్ధుడిని కాదు, ముక్తుడిని కాదు, తెలియవలసిన వస్తువు కాదు. నేను చైతన్యం మరియు ఆనందం యొక్క స్వరూపం — నేను శివుడిని, నేను శివుడిని.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) పారాయణ ప్రయోజనాలు
ఆది శంకరాచార్యులు రచించిన ఇది అద్వైత వేదాంత యొక్క సర్వోత్తమ స్తోత్రం — ఆత్మను (ఆత్మన్) శరీరం మరియు మనస్సును మించిన శుద్ధ చైతన్య-ఆనందంగా అనుభవించడానికి గానం చేస్తారు.
మనం కానిదంతటినీ నిరాకరించి ('నేతి నేతి') మరియు 'శివోఽహమ్' (నేను శివుడిని) ను ధృవీకరించడం ద్వారా, ఇది మనస్సును అమర, నిరాకార ఆత్మ చైతన్యంలో స్థిరపరుస్తుంది.
అంతరంగ శాంతి, నిర్భయత్వం మరియు వైరాగ్యం కోసం పఠిస్తారు, శరీరం, అహంకారం మరియు సుఖ-దుఃఖ ద్వంద్వాలతో తాదాత్మ్యాన్ని కరిగిస్తుంది.
సాధకులు మరియు ధ్యానులకు ప్రియమైనది, ధ్యానం మరియు వేదాంత అధ్యయన ప్రారంభంలో, మరియు మహాశివరాత్రి నాడు పఠిస్తారు.
ఓం నమః శివాయ మరియు శివ స్తోత్రాలతో కలిపి శివుడే అయిన ఆత్మపై చింతనగా గానం చేస్తారు.
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्) పారాయణ విధి
ధ్యాన భంగిమలో నిశ్శబ్దంగా కూర్చోండి, శ్వాసను స్థిరపరచండి, మరియు ప్రతి శ్లోకాన్ని దాని అర్థంపై ధ్యానిస్తూ నెమ్మదిగా పఠించండి — శరీరం, మనస్సు మరియు అహంకారంతో తాదాత్మ్యాన్ని నిరాకరిస్తూ, 'చిదానందరూపః శివోఽహమ్, శివోఽహమ్' (నేను చైతన్య-ఆనందం, నేను శివుడిని) అనే ధ్రువపదంలో విశ్రమిస్తూ. ఇది ఒక గానం ఎంతో, ఒక చింతన కూడా అంతే.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి