শ্রীরামচন্দ্রাষ্টকম্
श्रीरामचन्द्राष्टकम् in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
✦ অর্থ
শ্রীরামচন্দ্রাষ্টকম্ ('ওঁ চিদাকারো ধাতা') কবি অমরদাস রচিত আট শ্লোকের স্তোত্র, যার প্রতিটি পঙ্ক্তি 'রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্' — 'রমানাথ রাম আমার চিত্তে সদা নিবাস করুন' — এই প্রার্থনায় শেষ হয়। এটি রামায়ণের রামের করুণাময় চরিত (শবরী ও অহল্যার উদ্ধার, সুগ্রীব ও বিশ্বামিত্রের সঙ্গে মৈত্রী) কে তাঁর বিষ্ণু ও পরমাত্ম স্বরূপের সঙ্গে বুনে দেয়। শেষ শ্লোক প্রতিশ্রুতি দেয় যে যে এটি প্রভাতে পাঠ করে সে জন্ম-মৃত্যুর ভয় ত্যাগ করে রামের পরম পদ লাভ করে।
উৎপত্তি ও কাহিনি
Traditional Sanskrit hymn (Sri Rama Stotram) · Amaradasa (as named in the hymn's phalashruti) · Traditional
The Sri Ramachandra Ashtakam is a devotional stotra in which the poet Amaradasa adores Lord Rama both as the gentle prince of the Ramayana and as the all-pervading Vishnu and Supreme Self. Across its eight verses he recalls Rama's compassion to Shabari and Ahalya, his friendship with Sugriva and the sage Vishwamitra, and his cosmic forms, ending each verse with the longing that Rama dwell forever in his heart. The closing verse names the poet and sets out the hymn's fruit.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
The hymn's phalashruti declares its own blessing: whoever recites this stotra at dawn with devotion swiftly sheds the fear of birth and death and the suffering it causes, and is led to the supreme, blessedness-bestowing abode of Rama — the assurance that constant remembrance of Rama in the heart carries the devotee beyond samsara.
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
ওঁ চিদাকারো ধাতা পরমসুখদঃ পাবনতনু- র্মুনীন্দ্রৈর্যোগীন্দ্রৈর্যতিপতিসুরেন্দ্রৈর্হনুমতা। সদা সেব্যঃ পূর্ণো জনকতনযাঙ্গঃ সুরগুরূ রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Om Chidakaro Dhata Parama Sukhadah Pavana Tanur- Munindrair Yogindrair Yatipati Surendrair Hanumata Sada Sevyah Purno Janaka Tanaya Angah Suraguru Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:ॐ। चिदाकार, धाता, परम सुख देने वाले, पावन शरीर वाले; मुनीन्द्रों, योगीन्द्रों, यतिपतियों, सुरेन्द्र और हनुमान द्वारा सदा सेव्य; पूर्ण, जिनके अंग में जनकपुत्री (सीता) हैं, देवों के गुरु — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
মুকুন্দো গোবিন্দো জনকতনযালালিতপদঃ পদং প্রাপ্তা যস্যাধমকুলভবা চাপি শবরী। গিরাতীতোঽগম্যো বিমলধিষণৈর্বেদবচসা রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Mukundo Govindo Janaka Tanaya Lalita Padah Padam Prapta Yasya Adhama Kula Bhava Chapi Shabari Giratito Agamyo Vimala Dhishanair Veda Vachasa Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:मुकुन्द, गोविन्द, जिनके चरण जनकपुत्री द्वारा सेवित हैं; जिनका पद नीच कुल में जन्मी शबरी ने भी प्राप्त किया; वाणी से परे, अगम्य, निर्मलबुद्धि एवं वेदवचनों द्वारा ज्ञेय — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
ধরাধীশোঽধীশঃ সুরনরবরাণাং রঘুপতিঃ কিরীটী কেযূরী কনককপিশঃ শোভিতবপুঃ। সমাসীনঃ পীঠে রবিশতনিভে শান্তমনসো রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Dharadhisho Adhishah Sura Nara Varanam Raghupatih Kiriti Keyuri Kanaka Kapishah Shobhita Vapuh Samasinah Pithe Ravi Shata Nibhe Shanta Manaso Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:धराधीश, श्रेष्ठ देवों और मनुष्यों के अधीश, रघुपति; किरीट और केयूर धारण किए, स्वर्णकान्ति, शोभायमान शरीर वाले; सौ सूर्यों के समान देदीप्यमान सिंहासन पर शान्तचित्त विराजमान — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
বরেণ্যঃ শারণ্যঃ কপিপতিসখশ্চান্তবিধুরো ললাটে কাশ্মীরো রুচিরগতিভঙ্গঃ শশিমুখঃ। নরাকারো রামো যতিপতিনুতঃ সংসৃতিহরো রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Varenyah Sharanyah Kapipati Sakhash Cha Anta Vidhuro Lalate Kashmiro Ruchira Gati Bhangah Shashimukhah Narakaro Ramo Yatipati Nutah Samsriti Haro Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:वरेण्य, शरण्य, कपिपति (सुग्रीव) के सखा, अन्तःशोक से रहित; ललाट पर कुंकुम, मनोहर गति वाले, चन्द्रमुख; मानवरूप राम, यतिपतियों से स्तुत, संसृति को हरने वाले — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
বিরূপাক্ষঃ কাশ্যামুপদিশতি যন্নাম শিবদং সহস্রং যন্নাম্নাং পঠতি গিরিজা প্রত্যুষসি বৈ। স্বলোকে গাযন্তীশ্বরবিধিমুখা যস্য চরিতং রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Virupakshah Kashyam Upadishati Yan Nama Shivadam Sahasram Yan Namnam Pathati Girija Pratyushasi Vai Svaloke Gayantishvara Vidhi Mukha Yasya Charitam Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:जिनके कल्याणकारी नाम का उपदेश विरूपाक्ष (शिव) काशी में देते हैं; जिनके सहस्र नामों का पाठ गिरिजा (पार्वती) प्रति प्रातः करती हैं; जिनका चरित शिव, ब्रह्मा आदि अपने-अपने लोक में गाते हैं — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
পরো ধীরোঽধীরোঽসুরকুলভবশ্চাসুরহরঃ পরাত্মা সর্বজ্ঞো নরসুরগণৈর্গীতসুযশাঃ। অহল্যাশাপঘ্নঃ শরকরঋজুঃকৌশিকসখো রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Paro Dhiro Adhiro Asura Kula Bhavash Cha Asura Harah Paratma Sarvajno Nara Sura Ganair Gita Suyashah Ahalya Shapaghnah Shara Kara Riju Kaushika Sakho Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:पर, धीर एवं (मानो) अधीर, असुरकुल का नाश करने वाले, असुरहारी; परमात्मा, सर्वज्ञ, नर-सुरगणों द्वारा सुयश गाए गए; अहल्या के शाप का नाश करने वाले, सीधे बाणहस्त वाले, कौशिक (विश्वामित्र) के सखा — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
হৃষীকেশঃ শৌরির্ধরণিধরশাযী মধুরিপু- রুপেন্দ্রো বৈকুণ্ঠো গজরিপুহরস্তুষ্টমনসা। বলিধ্বংসী বীরো দশরথসুতো নীতিনিপুণো রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Hrishikeshah Shaurir Dharani Dhara Shayi Madhuripur- Upendro Vaikuntho Gaja Ripu Haras Tushta Manasa Balidhvamsi Viro Dasharatha Suto Niti Nipuno Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:हृषीकेश, शौरि, शेषशायी, मधुरिपु; उपेन्द्र, वैकुण्ठ, प्रसन्नमन से गजेन्द्र को ग्राह से छुड़ाने वाले; बलि को दमन करने वाले, वीर, दशरथपुत्र, नीतिनिपुण — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
কবিঃ সৌমিত্রীড্যঃ কপটমৃগঘাতী বনচরো রণশ্লাঘী দান্তো ধরণিভরহর্তা সুরনুতঃ। অমানী মানজ্ঞো নিখিলজনপূজ্যো হৃদিশযো রমানাথো রামো রমতু মম চিত্তে তু সততম্॥
Kavih Saumitri Idyah Kapata Mriga Ghati Vanacharo Rana Shlaghi Danto Dharani Bhara Harta Suranutah Amani Manajno Nikhila Jana Pujyo Hridishayo Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
অর্থ:कवि, सौमित्रि (लक्ष्मण) द्वारा वन्द्य, कपटमृग के घाती, वनचर; रण में श्लाघ्य, दान्त, धरती का भार हरने वाले, सुरों से स्तुत; अमानी होकर भी मान के ज्ञाता, समस्त जनों से पूज्य, हृदय में निवास करने वाले — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
ইদং রামস্তোত্রং বরমমরদাসেন রচিতম্ উষঃকালে ভক্ত্যা যদি পঠতি যো ভাবসহিতম্। মনুষ্যঃ স ক্ষিপ্রং জনিমৃতিভযং তাপজনকং পরিত্যজ্য শ্রেষ্ঠং রঘুপতিপদং যাতি শিবদম্॥
Idam Rama Stotram Varam Amaradasena Rachitam Ushahkale Bhaktya Yadi Pathati Yo Bhava Sahitam Manushyah Sa Kshipram Jani Mriti Bhayam Tapa Janakam Parityajya Shreshtham Raghupati Padam Yati Shivadam
অর্থ:जो मनुष्य प्रातःकाल भक्ति और भाव से अमरदास द्वारा रचित इस श्रेष्ठ रामस्तोत्र का पाठ करता है, वह शीघ्र ही जन्म-मृत्यु के भय और ताप को त्यागकर रघुपति के श्रेष्ठ, कल्याणकारी पद को प्राप्त करता है।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
श्रीरामचन्द्राष्टकम् পাঠের উপকারিতা
Each verse fixes the mind on the prayer 'may Rama ever dwell in my heart'
Recalls Rama's most beloved deeds — saving Shabari, redeeming Ahalya, befriending Sugriva and Vishwamitra
Affirms Rama as Vishnu (Mukunda, Govinda, Hrishikesha, Vaikuntha) and as the Supreme Self
The phalashruti promises freedom from the fear of birth and death for those who recite it at dawn
Said to lead the devotee to 'Raghupati Padam' — the supreme, blessedness-giving abode of Rama
A soothing, protective prayer ideal for beginning the day with Rama's name
Well suited to Ram Navami, Ekadashi and daily morning worship
श्रीरामचन्द्राष्टकम् পাঠের নিয়ম
The stotra's own closing verse prescribes recitation at dawn (ushah-kala) with devotion and feeling. Bathe, sit before an image of Lord Rama (with Sita, Lakshmana and Hanuman), and recite the eight verses, letting the heart rest on the refrain 'Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam' — inviting Rama to dwell forever in your heart. End with the ninth phalashruti verse. Daily morning recitation is the traditional practice.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ श्रीरामचन्द्राष्टकम् শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন