ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਮਰਣ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
ದೇವೀ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣ ಸ್ತೋತ್ರಂ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲੀਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਮਰਣ, ਵੰਦਨ ਅਤੇ ਆਰਾਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਜਿਹੇ ਉਜਲੇ, ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੇਤੁ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਰੀ 'ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ' ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਤਥਾ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Devi stotra (pratah-smarana genre) · Traditional · Classical
ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ 'ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲੀਨ ਸਮਰਣ' ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ। ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮਯਮ੍ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਜਲਾ ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁ ਸਰੂਪ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਗ੍ਰ ਸੰਹਾਰ, ਅਤੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਤਥਾ ਮੁਕਤੀਦਾਤ੍ਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ — ਤਾਂ ਜੋ ਭਗਤ ਹਰ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਰਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਕਰ ਸਕੇ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹਰ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਮਰਣ, ਵੰਦਨ ਅਤੇ ਆਰਾਧਨ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨਭਰ ਦੁਰਭਾਗ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਸ਼ਰਦਿਨ੍ਦੁਕਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਭਾਂ ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਵਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਹਾਰਭੂਸ਼ਾਮ੍। ਦਿਵ੍ਯਾਯੁਧੋਰ੍ਜਿਤਸੁਨੀਲਸਹਸ੍ਰਹਸ੍ਤਾਂ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਾਭਚਰਣਾਂ ਭਵਤੀਂ ਪਰੇਸ਼ਾਮ੍॥
prātaḥ smarāmi śarad-indu-karojjvalābhāṃ sad-ratnavan-makara-kuṇḍala-hāra-bhūṣām | divyāyudhorjita-sunīla-sahasra-hastāṃ raktotpalābha-caraṇāṃ bhavatīṃ pareśām ||
ਅਰਥ:ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉਜਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਰਤਨਮਈ ਮਕਰ-ਕੁੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਜ਼ਾਰ ਨੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਹਨ — ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਆਪ।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਮਾਮਿ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰਚਣ੍ਡਮੁਣ੍ਡ- ਸ਼ੁਮ੍ਭਾਸੁਰਾਦਿਦਲਨੋਗ੍ਰਪਰਾਕ੍ਰਮਾਢ੍ਯਾਮ੍। ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਭਵਾਰ੍ਤਿਹਰਣੀਂ ਸਕਲਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਾਂ ਵਨ੍ਦੇ ਸੁਰਾਸੁਰਨਤਾਂ ਕਮਲਾਧਿਵਾਸਾਮ੍॥
prātar namāmi mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa- śumbhāsurādi-dalanogra-parākramāḍhyām | durgāṃ bhavārti-haraṇīṃ sakalārti-nāśāṃ vande surāsura-natāṃ kamalādhi-vāsām ||
ਅਰਥ:ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਚੰਡ-ਮੁੰਡ, ਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਉਸ ਦੀ ਮੈਂ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਭਜਾਮਿ ਭਜਤਾਮਭਿਲਾਸ਼ਦਾਤ੍ਰੀਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਂ ਦੁਰਿਤਾਪਹਨ੍ਤ੍ਰੀਮ੍। ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਵਿਮੋਚਨਹੇਤੁਭੂਤਾਂ ਮਾਯਾਂ ਪਰਾਂ ਸਮਧਿਗਮ੍ਯ ਪਰਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਣੋਃ॥
prātar bhajāmi bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ dhātrīṃ samasta-jagatāṃ duritāpa-hantrīm | saṃsāra-bandhana-vimocana-hetu-bhūtāṃ māyāṃ parāṃ samadhigamya parasya viṣṇoḥ ||
ਅਰਥ:ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ, ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜੋ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਰਾ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੇਤੁਭੂਤ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ದೇವೀ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣ ಸ್ತೋತ್ರಂ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਭਾਤ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ (ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ) ਜੋ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਰਣ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ — ਸਮਰਾਮਿ (ਸਮਰਣ), ਨਮਾਮਿ (ਨਮਨ), ਭਜਾਮਿ (ਆਰਾਧਨ) — ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਨ ਕਰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੇਤੁ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਧਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਤ ਜਾਗਰਣ 'ਤੇ ਤਥਾ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ದೇವೀ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣ ಸ್ತೋತ್ರಂ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀਪੂਰਵਕ ਪਾਠ ਕਰੋ — ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ 'ਤੇ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਤ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ದೇವೀ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣ ಸ್ತೋತ್ರಂ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ