హంసయుక్తవిమానస్థే — నారాయణి నమోఽస్తు తే (మాతృకా రూప)
Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఇది దుర్గా సప్తశతి పదకొండవ అధ్యాయములోని నారాయణీ స్తుతి యొక్క అత్యంత ప్రియమైన భాగము, ఇందులో ఇంద్రుడు, దేవతలు దేవిని ఆమె ప్రతి మాతృకా (మాతృశక్తి) రూపమున — బ్రాహ్మణీ, మాహేశ్వరీ, కౌమారీ, వైష్ణవీ, వారాహీ, నారసింహీ, ఐంద్రీ, శివదూతీ, చాముండా — నమస్కరిస్తారు, ప్రతి శ్లోకము 'నారాయణి నమోఽస్తు తే' తో ముగియును. ప్రతి రూపము ఏదో ఒక మహాదేవత యొక్క ఆయుధము, వాహనము, శక్తిని ధరించును, ఇది సమస్త దివ్య శక్తులు ఒక్క దేవియేనని ప్రకటించును.
మూలం & కథ
Durga Saptashati Chapter 11 · Sage Markandeya (Markandeya Purana) · Ancient (part of the Markandeya Purana, c. 400–600 CE)
దేవి మహా అసురుడైన శుంభుని వధించిన పిమ్మట, ఇంద్రుడు, దేవతలు — వారి కమలముఖములు ఆనందముతో వికసించగా — కాత్యాయనీ స్తుతిలో నారాయణీ స్తుతిని గానము చేయుదురు. ఈ మధ్యభాగమున వారు దేవిని ఆమె ప్రతి బ్రహ్మాండిక మాతృ-రూపమున (మాతృకలు) నమస్కరింతురు — రక్తబీజుని, దైత్యసేనలను ఎదిరించుటకు దేవతల నుండి ఉద్భవించిన ఆ శక్తులే — ఒక్క దేవి నారాయణీ బ్రాహ్మణీ, మాహేశ్వరీ, కౌమారీ, వైష్ణవీ, వారాహీ, నారసింహీ, ఐంద్రీ, శివదూతీ, చాముండాగా ప్రకటమగునని గుర్తించుచు.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ శ్లోకముల పఠనముతో తాము ఒకేసారి సమస్త మాతృ-రూపముల రక్షణాత్మక శక్తితో ఆవరింపబడుదుమని భక్తులు నమ్ముదురు — బ్రాహ్మణీ ప్రశాంతత, వైష్ణవీ సంరక్షణ, చాముండా యొక్క అనిష్ట ఉగ్ర సంహారము — తద్వారా, దేవతలు దైత్యసేనల నుండి రక్షింపబడినట్లే, ఉపాసకుడు కూడా అన్ని వైపుల ప్రమాదము నుండి రక్షింపబడును.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
హంసయుక్తవిమానస్థే బ్రహ్మాణీరూపధారిణి । కౌశామ్భఃక్షరికే దేవి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
haṃsayuktavimānasthe brahmāṇīrūpadhāriṇi kauśāmbhaḥkṣarike devi nārāyaṇi namo'stu te
అర్థం:ఓ హంసలు పూన్చిన విమానమున విరాజిల్లుచున్న, బ్రాహ్మణీ రూపమును ధరించిన, కుశజలముతో అభిషేకించు దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ త్రిశూలము, చంద్రుడు, సర్పమును ధరించిన, మహావృషభమునెక్కిన మాహేశ్వరీ రూపమైన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ నెమలి, కోడిచే చుట్టబడిన, మహాశక్తిని ధరించిన, నిష్పాప కౌమారీ రూపమున నిలిచిన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ శంఖ, చక్ర, గద, శార్ఙ్గ ధనుస్సను పరమాయుధములను ధరించిన దేవీ! ప్రసన్నురాలవు కమ్ము, ఓ వైష్ణవీ రూపమైన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ ఉగ్ర మహాచక్రమును ధరించిన, కోరతో భూమిని ఎత్తిన, కల్యాణి వరాహ (వారాహీ) రూపమైన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ ఉగ్ర నృసింహ రూపమున దైత్యుల వధకు ఉద్యమించిన, త్రైలోక్య రక్షణతో కూడిన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ కిరీటమును ధరించిన, మహావజ్రమును ధరించిన, సహస్ర నేత్రములతో ప్రకాశించు, వృత్రుని ప్రాణములను హరించిన ఐంద్రీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ శివదూతీ రూపమున దైత్యుల మహాబలమును నశింపజేసిన, ఘోర రూపము, మహానాదము కల దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ కోరలతో వికరాళ ముఖము కల, శిరోమాలతో అలంకరించబడిన, ముండుని మర్దించిన చాముండీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము.
త్రిశూలచన్ద్రాహిధరే మహావృషభవాహిని । మాహేశ్వరీస్వరూపేణ నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
triśūlacandrāhidhare mahāvṛṣabhavāhini māheśvarīsvarūpeṇa nārāyaṇi namo'stu te
మయూరకుక్కుటవృతే మహాశక్తిధరేఽనఘే । కౌమారీరూపసంస్థానే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
mayūrakukkuṭavṛte mahāśaktidhare'naghe kaumārīrūpasaṃsthāne nārāyaṇi namo'stu te
శఙ్ఖచక్రగదాశార్ఙ్గగృహీతపరమాయుధే । ప్రసీద వైష్ణవీరూపే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
śaṅkhacakragadāśārṅgagṛhītaparamāyudhe prasīda vaiṣṇavīrūpe nārāyaṇi namo'stu te
గృహీతోగ్రమహాచక్రే దంష్ట్రోద్ధృతవసున్ధరే । వరాహరూపిణి శివే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
gṛhītogramahācakre daṃṣṭroddhṛtavasundhare varāharūpiṇi śive nārāyaṇi namo'stu te
నృసింహరూపేణోగ్రేణ హన్తుం దైత్యాన్ కృతోద్యమే । త్రైలోక్యత్రాణసహితే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
nṛsiṃharūpeṇogreṇa hantuṃ daityān kṛtodyame trailokyatrāṇasahite nārāyaṇi namo'stu te
కిరీటిని మహావజ్రే సహస్రనయనోజ్జ్వలే । వృత్రప్రాణహరే చైన్ద్రి నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
kirīṭini mahāvajre sahasranayanojjvale vṛtraprāṇahare caindri nārāyaṇi namo'stu te
శివదూతీస్వరూపేణ హతదైత్యమహాబలే । ఘోరరూపే మహారావే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
śivadūtīsvarūpeṇa hatadaityamahābale ghorarūpe mahārāve nārāyaṇi namo'stu te
దంష్ట్రాకరాలవదనే శిరోమాలావిభూషణే । చాముణ్డే ముణ్డమథనే నారాయణి నమోఽస్తు తే ॥
daṃṣṭrākarālavadane śiromālāvibhūṣaṇe cāmuṇḍe muṇḍamathane nārāyaṇi namo'stu te
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) పారాయణ ప్రయోజనాలు
సమస్త సప్త-మాతృకా (ఏడుగురు మాతలు) శక్తులను ఒక్క దేవి నారాయణీగా ఆవాహిస్తుంది
ప్రతి శ్లోకము భక్తుని ఏదో ఒక నిర్దిష్ట దివ్య శక్తితో అనుసంధానిస్తుంది — సృష్టి (బ్రాహ్మణీ), సంహారము (మాహేశ్వరీ), శౌర్యము (కౌమారీ, ఐంద్రీ), రక్షణ (వైష్ణవీ, వారాహీ, నారసింహీ)
ఒక సంపూర్ణ రక్షణాత్మక ఆవాహనగా పరిగణింపబడుతుంది, భక్తుని చుట్టూ అన్ని వైపుల మాతృకలతో ఆవరించును
లోపలి, బయటి 'దైత్యుల'పై విజయము కొరకు దుర్గా సప్తశతిలో పఠింపబడుతుంది
మాటిమాటికి శరణాగతి — 'నారాయణి నమోఽస్తు తే' — ద్వారా గంభీర భక్తిని పెంపొందించును
నవరాత్రి సమయములో, మాతృకలను ప్రతిష్ఠించిన దేవీ ఆలయములలో విశేషముగా శక్తివంతమైనది
Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) పారాయణ విధి
దీపము, ధూపము వెలిగించి దేవి విగ్రహము ఎదుట పఠించండి. ప్రతి శ్లోకమును సంబంధిత మాతృకా రూపముపై ధ్యానించుచు — ఆమె ఆయుధము, వాహనము, భంగిమను దృశ్యమానము చేయుచు — చదవండి, ప్రతి 'నారాయణి నమోఽస్తు తే' వద్ద అంతఃకరణముతో నమస్కరించండి. ఈ శ్లోకములు పదకొండవ అధ్యాయము (నారాయణీ స్తుతి) యొక్క భాగము; వీటిని మాతృ-రూపములకు అంకితమైన ఒక స్వతంత్ర తొమ్మిది-శ్లోకముల స్తోత్రముగా కూడా పఠింపవచ్చు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి