ਹਂਸਯੁਕ੍ਤਵਿਮਾਨਸ੍ਥੇ — ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ (ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਰੂਪ)
Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਨਾਰਾਯਣੀ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ (ਮਾਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ — ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਨਾਰਸਿੰਹੀ, ਐਂਦ੍ਰੀ, ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਅਤੇ ਚਾਮੁੰਡਾ — ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ 'ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋਸਤੁ ਤੇ' ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਆਯੁਧ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇੱਕੋ ਦੇਵੀ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Durga Saptashati Chapter 11 · Sage Markandeya (Markandeya Purana) · Ancient (part of the Markandeya Purana, c. 400–600 CE)
ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ — ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਯਣੀ ਸਤੁਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡੀ ਮਾਤ੍ਰਿ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ) ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜੋ ਰਕਤਬੀਜ ਅਤੇ ਦੈਤ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ ਸਨ — ਇਹ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕੋ ਦੇਵੀ ਨਾਰਾਯਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਨਾਰਸਿੰਹੀ, ਐਂਦ੍ਰੀ, ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਅਤੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਤ੍ਰਿ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਦਾ ਸੰਰੱਖਣ ਅਤੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦਾ ਅਨਿਸ਼ਟ ਦਾ ਉਗਰ ਸੰਹਾਰ — ਤਾਂ ਜੋ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਦੈਤ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਗਏ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਪਾਸਕ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਹਂਸਯੁਕ੍ਤਵਿਮਾਨਸ੍ਥੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀਰੂਪਧਾਰਿਣਿ । ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਭਃਕ੍ਸ਼ਰਿਕੇ ਦੇਵਿ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
haṃsayuktavimānasthe brahmāṇīrūpadhāriṇi kauśāmbhaḥkṣarike devi nārāyaṇi namo'stu te
ਅਰਥ:ਹੇ ਹੰਸ ਜੋੜੇ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕੁਸ਼-ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਮੋਰ ਅਤੇ ਕੁੱਕੜ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਕੌਮਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਙ੍ਗ ਰੂਪ ਪਰਮ ਆਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਹੇ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਉਗਰ ਮਹਾਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਾੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ, ਕਲਿਆਣੀ ਵਰਾਹ (ਵਾਰਾਹੀ) ਰੂਪ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਉਗਰ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮੀ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਕਟ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਜਲ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਐਂਦ੍ਰੀ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਬਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਘੋਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਦ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਰਾਲ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਮੁੰਡਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ, ਮੁੰਡ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚਾਮੁੰਡੇ! ਹੇ ਨਾਰਾਯਣਿ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਚਨ੍ਦ੍ਰਾਹਿਧਰੇ ਮਹਾਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਿਨਿ । ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
triśūlacandrāhidhare mahāvṛṣabhavāhini māheśvarīsvarūpeṇa nārāyaṇi namo'stu te
ਮਯੂਰਕੁਕ੍ਕੁਟਵ੍ਰਿਤੇ ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤਿਧਰੇऽਨਘੇ । ਕੌਮਾਰੀਰੂਪਸਂਸ੍ਥਾਨੇ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
mayūrakukkuṭavṛte mahāśaktidhare'naghe kaumārīrūpasaṃsthāne nārāyaṇi namo'stu te
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਗ੍ਰਿਹੀਤਪਰਮਾਯੁਧੇ । ਪ੍ਰਸੀਦ ਵੈਸ਼੍ਣਵੀਰੂਪੇ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
śaṅkhacakragadāśārṅgagṛhītaparamāyudhe prasīda vaiṣṇavīrūpe nārāyaṇi namo'stu te
ਗ੍ਰਿਹੀਤੋਗ੍ਰਮਹਾਚਕ੍ਰੇ ਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰੋਦ੍ਧ੍ਰਿਤਵਸੁਨ੍ਧਰੇ । ਵਰਾਹਰੂਪਿਣਿ ਸ਼ਿਵੇ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
gṛhītogramahācakre daṃṣṭroddhṛtavasundhare varāharūpiṇi śive nārāyaṇi namo'stu te
ਨ੍ਰਿਸਿਂਹਰੂਪੇਣੋਗ੍ਰੇਣ ਹਨ੍ਤੁਂ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ ਕ੍ਰਿਤੋਦ੍ਯਮੇ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਤ੍ਰਾਣਸਹਿਤੇ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
nṛsiṃharūpeṇogreṇa hantuṃ daityān kṛtodyame trailokyatrāṇasahite nārāyaṇi namo'stu te
ਕਿਰੀਟਿਨਿ ਮਹਾਵਜ੍ਰੇ ਸਹਸ੍ਰਨਯਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲੇ । ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਪ੍ਰਾਣਹਰੇ ਚੈਨ੍ਦ੍ਰਿ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
kirīṭini mahāvajre sahasranayanojjvale vṛtraprāṇahare caindri nārāyaṇi namo'stu te
ਸ਼ਿਵਦੂਤੀਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਹਤਦੈਤ੍ਯਮਹਾਬਲੇ । ਘੋਰਰੂਪੇ ਮਹਾਰਾਵੇ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
śivadūtīsvarūpeṇa hatadaityamahābale ghorarūpe mahārāve nārāyaṇi namo'stu te
ਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਵਦਨੇ ਸ਼ਿਰੋਮਾਲਾਵਿਭੂਸ਼ਣੇ । ਚਾਮੁਣ੍ਡੇ ਮੁਣ੍ਡਮਥਨੇ ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥
daṃṣṭrākarālavadane śiromālāvibhūṣaṇe cāmuṇḍe muṇḍamathane nārāyaṇi namo'stu te
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸਪਤ-ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ (ਸੱਤ ਮਾਤਾ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਦੇਵੀ ਨਾਰਾਯਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ — ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ), ਸੰਹਾਰ (ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ), ਸ਼ੌਰਜ (ਕੌਮਾਰੀ, ਐਂਦ੍ਰੀ), ਰੱਖਿਆ (ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਨਾਰਸਿੰਹੀ)
ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਆਵਾਹਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ 'ਦੈਤਾਂ' 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਰਪਣ — 'ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋਸਤੁ ਤੇ' — ਰਾਹੀਂ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ
Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਦੀਪ ਅਤੇ ਧੂਪ ਜਗਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਰੂਪ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ — ਉਸ ਦੇ ਆਯੁਧ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ — ਪੜ੍ਹੋ, ਅਤੇ ਹਰ 'ਨਾਰਾਯਣਿ ਨਮੋਸਤੁ ਤੇ' 'ਤੇ ਅੰਤਹਕਰਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ (ਨਾਰਾਯਣੀ ਸਤੁਤੀ) ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਿ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਨੌਂ-ਸ਼ਲੋਕੀ ਸਤੋਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Hamsayukta Vimanasthe — Narayani Namostute (The Matrika Forms) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ