ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਚਾਲੀਸਾ
Saraswati Chalisa in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸਰਸਵਤੀ ਚਾਲੀਸਾ ਗਿਆਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਚਾਲੀ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸਤਤ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਡਾਕੂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਆਦਿਕਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਤੇ ਸੂਰਦਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Hindi devotional hymn · Traditional (signed 'Ramsagar') · Devotional era
ਸਰਸਵਤੀ ਚਾਲੀਸਾ ਵਿਦਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਚਾਲੀ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਉਸਤਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮਾਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਜੋਤਿ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹਤਿਆਰਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਆਦਿਕਵੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਤੇ ਸੂਰਦਾਸ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਭਗਤ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਹ ਵਚਨ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਵਲ ਵਿਦਿਆ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਸੰਕਟ ਉੱਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ — ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੰਸਕ ਪਸ਼ੂ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਦਾ ਜਹਾਜ਼, ਬੰਦੀ ਦੇ ਬੰਧਨ — ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਦਾਨ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਨੂੰ ਵਾਲਮੀਕਿ, ਆਦਿਕਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ — ਇਹ ਸਬੂਤ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜਨਕ ਜਨਨਿ ਪਦ ਕਮਲ ਰਜ, ਨਿਜ ਮਸ੍ਤਕ ਪਰ ਧਾਰਿ। ਬਨ੍ਦੌਂ ਮਾਤੁ ਸਰਸ੍ਵਤੀ, ਬੁਦ੍ਧਿ ਬਲ ਦੇ ਦਾਤਾਰਿ॥
Janaka janani pada kamala raja, nija mastaka para dhari Bandaum matu sarasvati, buddhi bala de datari
ਅਰਥ:ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਹੇ ਦਾਤਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।
ਪੂਰ੍ਣ ਜਗਤ ਮੇਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਤਵ, ਮਹਿਮਾ ਅਮਿਤ ਅਨਂਤੁ। ਰਾਮਸਾਗਰ ਕੇ ਪਾਪ ਕੋ, ਮਾਤੁ ਤੁਹੀ ਅਬ ਹਨ੍ਤੁ॥
Purna jagata mem vyapta tava, mahima amita anamtu Ramasagara ke papa ko, matu tuhi aba hantu
ਅਰਥ:ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਅਸੀਮ ਅਤੇ ਅਨੰਤ; ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੁਣ (ਕਵੀ) ਰਾਮਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੋ।
ਜਯ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਬਲਰਾਸੀ। ਜਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਅਮਰ ਅਵਿਨਾਸੀ॥
Jaya shri sakala buddhi balarasi Jaya sarvajna amara avinasi
ਅਰਥ:ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਸਮੁੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ; ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਰਵਗਿਆ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ।
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਵੀਣਾਕਰ ਧਾਰੀ। ਕਰਤੀ ਸਦਾ ਸੁਹਂਸ ਸਵਾਰੀ॥
Jaya jaya jaya vinakara dhari Karati sada suhamsa savari
ਅਰਥ:ਜੈ, ਜੈ, ਜੈ, ਹੇ ਵੀਣਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਜੋ ਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰੂਪ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਧਾਰੀ ਮਾਤਾ। ਸਕਲ ਵਿਸ਼੍ਵ ਅਨ੍ਦਰ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ॥
Rupa chaturbhujadhari mata Sakala vishva andara vikhyata
ਅਰਥ:ਹੇ ਚਤੁਰਭੁਜਧਾਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋ।
ਜਗ ਮੇਂ ਪਾਪ ਬੁਦ੍ਧਿ ਜਬ ਹੋਤੀ। ਜਬਹਿ ਧਰ੍ਮ ਕੀ ਫੀਕੀ ਜ੍ਯੋਤੀ॥
Jaga mem papa buddhi jaba hoti Jabahi dharma ki phiki jyoti
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪਾਪਮਯ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜੋਤ ਮੱਧਮ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ —
ਤਬਹਿ ਮਾਤੁ ਲੇ ਨਿਜ ਅਵਤਾਰਾ। ਪਾਪ ਹੀਨ ਕਰਤੀ ਮਹਿ ਤਾਰਾ॥
Tabahi matu le nija avatara Papa hina karati mahi tara
ਅਰਥ:— ਤਦ ਮਾਤਾ ਆਪਣਾ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪਰਹਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲ੍ਮੀਕਿ ਜੀ ਥੇ ਹਤ੍ਯਾਰਾ। ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਜਾਨੈ ਸਂਸਾਰਾ॥
Balmiki ji the hatyara Tava prasada janai samsara
ਅਰਥ:ਵਾਲਮੀਕਿ ਹੱਤਿਆਰਾ ਸੀ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ —
ਰਾਮਾਯਣ ਜੋ ਰਚੇ ਬਨਾਈ। ਆਦਿ ਕਵੀ ਕੀ ਪਦਵੀ ਪਾਈ॥
Ramayana jo rache banai Adi kavi ki padavi pai
ਅਰਥ:— ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਦਿ ਕਵੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਾਲਿਦਾਸ ਜੋ ਭਯੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ। ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿ ਸੇ ਮਾਤਾ॥
Kalidasa jo bhaye vikhyata Teri kripa drishti se mata
ਅਰਥ:ਕਾਲੀਦਾਸ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋਏ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ।
ਤੁਲਸੀ ਸੂਰ ਆਦਿ ਵਿਦ੍ਧਾਨਾ। ਭਯੇ ਔਰ ਜੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਨਾਨਾ॥
Tulasi sura adi viddhana Bhaye aura jo jnani nana
ਅਰਥ:ਤੁਲਸੀਦਾਸ, ਸੂਰਦਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ ਹੋਏ —
ਤਿਨ੍ਹਹਿਂ ਨ ਔਰ ਰਹੇਉ ਅਵਲਮ੍ਬਾ। ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਆਪਕੀ ਅਮ੍ਬਾ॥
Tinhahim na aura raheu avalamba Kevala kripa apaki amba
ਅਰਥ:— ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੇ ਮਾਤਾ ਅੰਬਾ, ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਸੀ।
ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸੋਇ ਮਾਤੁ ਭਵਾਨੀ। ਦੁਖਿਤ ਦੀਨ ਨਿਜ ਦਾਸਹਿ ਜਾਨੀ॥
Karahu kripa soi matu bhavani Dukhita dina nija dasahi jani
ਅਰਥ:ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ ਭਵਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਦੀਨ ਜਾਣ ਕੇ।
ਪੁਤ੍ਰ ਕਰੈ ਅਪਰਾਧ ਬਹੂਤਾ। ਤੇਹਿ ਨ ਧਰਇ ਚਿਤ ਸੁਨ੍ਦਰ ਮਾਤਾ॥
Putra karai aparadha bahuta Tehi na dharai chita sundara mata
ਅਰਥ:ਭਾਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਕ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਰਪਾਲੂ ਮਾਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ।
ਰਾਖੁ ਲਾਜ ਜਨਨੀ ਅਬ ਮੇਰੀ। ਵਿਨਯ ਕਰੂਂ ਬਹੁ ਭਾਂਤਿ ਘਨੇਰੀ॥
Rakhu laja janani aba meri Vinaya karum bahu bhamti ghaneri
ਅਰਥ:ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਲਾਜ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਜਨਨੀ; ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਮੈਂ ਅਨਾਥ ਤੇਰੀ ਅਵਲਂਬਾ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਉ ਜਯ ਜਯ ਜਗਦਂਬਾ॥
Maim anatha teri avalamba Kripa karau jaya jaya jagadamba
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਅਨਾਥ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੋ; ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ — ਜੈ, ਜੈ, ਹੇ ਜਗਦੰਬਾ।
ਮਧੁ ਕੈਟਭ ਜੋ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨਾ। ਬਾਹੁਯੁਦ੍ਧ ਵਿਸ਼੍ਣੂ ਤੇ ਠਾਨਾ॥
Madhu kaitabha jo ati balavana Bahuyuddha vishnu te thana
ਅਰਥ:ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਅੱਤ ਬਲਵਾਨ, ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਬਾਹੂ-ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
ਸਮਰ ਹਜਾਰ ਪਾਂਚ ਮੇਂ ਘੋਰਾ। ਫਿਰ ਭੀ ਮੁਖ ਉਨਸੇ ਨਹਿਂ ਮੋਰਾ॥
Samara hajara pamcha mem ghora Phira bhi mukha unase nahim mora
ਅਰਥ:ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਚੱਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜਿਆ।
ਮਾਤੁ ਸਹਾਯ ਭਈ ਤੇਹਿ ਕਾਲਾ। ਬੁਦ੍ਧਿ ਵਿਪਰੀਤ ਕਰੀ ਖਲਹਾਲਾ॥
Matu sahaya bhai tehi kala Buddhi viparita kari khalahala
ਅਰਥ:ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿਪਰੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇਹਿ ਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਭਈ ਖਲ ਕੇਰੀ। ਪੁਰਵਹੁ ਮਾਤੁ ਮਨੋਰਥ ਮੇਰੀ॥
Tehi te mrityu bhai khala keri Puravahu matu manoratha meri
ਅਰਥ:ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ; ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੇਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੋ।
ਚਂਡ ਮੁਣ੍ਡ ਜੋ ਥੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ। ਛਣ ਮਹੁਂ ਸਂਹਾਰੇਉ ਤੇਹਿ ਮਾਤਾ॥
Chamda munda jo the vikhyata Chhana mahum samhareu tehi mata
ਅਰਥ:ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ, ਜੋ ਵਿਖਿਆਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨੇ ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਕ੍ਤਬੀਜ ਸੇ ਸਮਰਥ ਪਾਪੀ। ਸੁਰ-ਮੁਨਿ ਹ੍ਰਿਦਯ ਧਰਾ ਸਬ ਕਾਂਪੀ॥
Raktabija se samaratha papi Sura-muni hridaya dhara saba kampi
ਅਰਥ:ਰਕਤਬੀਜ, ਉਹ ਸਮਰੱਥ ਪਾਪੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਸਭ ਕੰਬ ਉੱਠੇ —
ਕਾਟੇਉ ਸਿਰ ਜਿਮ ਕਦਲੀ ਖਮ੍ਬਾ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਬਿਨਵਉਂ ਜਗਦਂਬਾ॥
Kateu sira jima kadali khamba Bara bara binavaum jagadamba
ਅਰਥ:— ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਇੰਜ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੇਲੇ ਦਾ ਤਣਾ ਕੱਟਦਾ ਹੈ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਦੰਬਾ।
ਜਗ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਜੋ ਸ਼ੁਂਭ ਨਿਸ਼ੁਂਭਾ। ਛਿਨ ਮੇਂ ਬਧੇ ਤਾਹਿ ਤੂ ਅਮ੍ਬਾ॥
Jaga prasiddha jo shumbha nishumbha Chhina mem badhe tahi tu amba
ਅਰਥ:ਜਗਤ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ — ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਅੰਬਾ।
ਭਰਤ-ਮਾਤੁ ਬੁਧਿ ਫੇਰੇਉ ਜਾਈ। ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਬਨਵਾਸ ਕਰਾਈ॥
Bharata-matu budhi phereu jai Ramachamdra banavasa karai
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਤਾ (ਕੈਕੇਈ) ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਫੇਰ ਕੇ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ।
ਏਹਿ ਵਿਧਿ ਰਾਵਨ ਵਧ ਤੁਮ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਸਬ ਕਹੁਂ ਸੁਖ ਦੀਨ੍ਹਾ॥
Ehi vidhi ravana vadha tuma kinha Sura nara muni saba kahum sukha dinha
ਅਰਥ:ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੱਤਾ।
ਕੋ ਸਮਰਥ ਤਵ ਯਸ਼ ਗੁਨ ਗਾਨਾ। ਨਿਗਮ ਅਨਾਦਿ ਅਨਂਤ ਬਖਾਨਾ॥
Ko samaratha tava yasha guna gana Nigama anadi anamta bakhana
ਅਰਥ:ਕੌਣ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰ ਸਕੇ? ਵੇਦ ਤੈਨੂੰ ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਰੂਦ੍ਰ ਅਜ ਸਕਹਿਂ ਨ ਮਾਰੀ। ਜਿਨਕੀ ਹੋ ਤੁਮ ਰਕ੍ਸ਼ਾਕਾਰੀ॥
Vishnu rudra aja sakahim na mari Jinaki ho tuma rakshakari
ਅਰਥ:ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਅਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵੀ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ।
ਰਕ੍ਤ ਦਨ੍ਤਿਕਾ ਔਰ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ। ਨਾਮ ਅਪਾਰ ਹੈ ਦਾਨਵ ਭਕ੍ਸ਼ੀ॥
Rakta dantika aura shatakshi Nama apara hai danava bhakshi
ਅਰਥ:ਰਕਤਦੰਤਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ — ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਅਪਾਰ ਹਨ, ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਭਕਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।
ਦੁਰ੍ਗਮ ਕਾਜ ਧਰਾ ਪਰ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਦੁਰ੍ਗਾ ਨਾਮ ਸਕਲ ਜਗ ਲੀਨ੍ਹਾ॥
Durgama kaja dhara para kinha Durga nama sakala jaga linha
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉੱਤੇ ਦੁਰਗਮ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ; ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਨੇ 'ਦੁਰਗਾ' ਨਾਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।
ਦੁਰ੍ਗ ਆਦਿ ਹਰਨੀ ਤੂ ਮਾਤਾ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਹੁ ਜਬ ਜਬ ਸੁਖਦਾਤਾ॥
Durga adi harani tu mata Kripa karahu jaba jaba sukhadata
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਮਾਤਾ ਹੋ ਜੋ ਹਰ ਦੁਰਗਮ (ਔਖਿਆਈ) ਨੂੰ ਹਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੁਖਦਾਤਰੀ।
ਨ੍ਰਿਪ ਕੋਪਿਤ ਜੋ ਮਾਰਨ ਚਾਹੈ। ਕਾਨਨ ਮੇਂ ਘੇਰੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨਾਹੈ॥
Nripa kopita jo marana chahai Kanana mem ghere mriga nahai
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਜਾ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਵੇ —
ਸਾਗਰ ਮਧ੍ਯ ਪੋਤ ਕੇ ਭਂਗੇ। ਅਤਿ ਤੂਫਾਨ ਨਹਿਂ ਕੋਊ ਸਂਗੇ॥
Sagara madhya pota ke bhamge Ati tuphana nahim kou samge
ਅਰਥ:— ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਾਲੇ ਮਹਾਂ-ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਾ ਹੋਵੇ —
ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਬਾਧਾ ਯਾ ਦੁਃਖ ਮੇਂ। ਹੋ ਦਰਿਦ੍ਰ ਅਥਵਾ ਸਂਕਟ ਮੇਂ॥
Bhuta preta badha ya duhkha mem Ho daridra athava samkata mem
ਅਰਥ:— ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਬਾਧਾ ਵਿੱਚ, ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ —
ਨਾਮ ਜਪੇ ਮਂਗਲ ਸਬ ਹੋਈ। ਸਂਸ਼ਯ ਇਸਮੇਂ ਕਰਇ ਨ ਕੋਈ॥
Nama jape mamgala saba hoi Samshaya isamem karai na koi
ਅਰਥ:— ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਸਭ ਮੰਗਲਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸ਼ਯ ਨਾ ਕਰੇ।
ਪੁਤ੍ਰਹੀਨ ਜੋ ਆਤੁਰ ਭਾਈ। ਸਬੈ ਛਾਂੜਿ ਪੂਜੇਂ ਏਹਿ ਮਾਈ॥
Putrahina jo atura bhai Sabai chhamड़i pujem ehi mai
ਅਰਥ:ਪੁੱਤਰਹੀਣ, ਵਿਆਕੁਲ ਜਨ — ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਕਰੈ ਪਾਠ ਨਿਤ ਯਹ ਚਾਲੀਸਾ। ਹੋਯ ਪੁਤ੍ਰ ਸੁਨ੍ਦਰ ਗੁਣ ਈਸਾ॥
Karai patha nita yaha chalisa Hoya putra sundara guna isa
ਅਰਥ:ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਸਮਾਨ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧੂਪਾਦਿਕ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਚਢਾਵੈ। ਸਂਕਟ ਰਹਿਤ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੋ ਜਾਵੈ॥
Dhupadika naivedya chadhavai Samkata rahita avashya ho javai
ਅਰਥ:ਧੂਪ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਿ ਮਾਤੁ ਕੀ ਕਰੈ ਹਮੇਸ਼ਾ। ਨਿਕਟ ਨ ਆਵੈ ਤਾਹਿ ਕਲੇਸ਼ਾ॥
Bhakti matu ki karai hamesha Nikata na avai tahi kalesha
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਦਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਕਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਬਂਦੀ ਪਾਠ ਕਰੇਂ ਸ਼ਤ ਬਾਰਾ। ਬਂਦੀ ਪਾਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਸਾਰਾ॥
Bamdi patha karem shata bara Bamdi pasha dura ho sara
ਅਰਥ:ਜੋ ਬੰਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਭਵਮੁਕ੍ਤਿ ਭਵਾਨੀ। ਮੋ ਕਹਂ ਦਾਸ ਸਦਾ ਨਿਜ ਜਾਨੀ॥
Karahu kripa bhavamukti bhavani Mo kaham dasa sada nija jani
ਅਰਥ:ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਭਵ-ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਭਵਾਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਦਾਸ ਜਾਣ ਕੇ।
ਮਾਤਾ ਸੂਰਜ ਕਾਨ੍ਤਿ ਤਵ, ਅਂਧਕਾਰ ਮਮ ਰੂਪ। ਡੂਬਨ ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰਹੁ, ਪਰੂਂ ਨ ਮੈਂ ਭਵ-ਕੂਪ॥
Mata suraja kanti tava, amdhakara mama rupa Dubana te raksha karahu, parum na maim bhava-kupa
ਅਰਥ:ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੇਰੀ ਕਾਂਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਅੰਧਕਾਰ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਕਿ ਮੈਂ ਭਵ-ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗਾਂ।
ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਵਿਦ੍ਯਾ ਦੇਹੁਂ ਮੋਹਿ, ਸੁਨਹੁ ਸਰਸ੍ਵਤਿ ਮਾਤੁ। ਅਧਮ ਰਾਮਸਾਗਰਹਿਂ ਤੁਮ, ਆਸ਼੍ਰਯ ਦੇਉ ਪੁਨਾਤੁ॥
Bala buddhi vidya dehum mohi, sunahu sarasvati matu Adhama ramasagarahim tuma, ashraya deu punatu
ਅਰਥ:ਮੈਨੂੰ ਬਲ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ; ਹੇ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ, ਮੇਰੀ ਸੁਣੋ; ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੀਨ ਰਾਮਸਾਗਰ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿਓ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Saraswati Chalisa ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਰਸਵਤੀ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਚਤੁਰਾਈ ਲਈ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਆਰਾ; ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਆਦਿਕਵੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਤੇ ਸੂਰਦਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੌ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਬੰਦੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵੀ ਢਿੱਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Saraswati Chalisa ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ ਰੱਖੋ। ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭਕ ਦੋਹੇ ਤੇ ਚਾਲੀ ਚੌਪਾਈਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Saraswati Chalisa ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ