ਸ਼੍ਰੀ ਗਂਗਾ ਚਾਲੀਸਾ
श्री गंगा चालीसा in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਗੰਗਾ ਚਾਲੀਸਾ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਭਗਤੀਮਈ ਹਿੰਦੀ ਸਤੋਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਵਤਰਣ-ਕਥਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਧੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਤਪ, ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਸਗਰ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Hindi devotional chalisa · Sundardas (as named in the closing verse) · Devotional era
ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਾਵਨ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ-ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਚਾਲੀਸਾ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉੱਤਰੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਹੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਪਾਵਨਕਰਤਾ ਬਣੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰੋਂ ਵੀ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਉਚਾਰਣ ਮਾਤਰ, ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਯਮਰਾਜ ਖੁਦ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਨਦੀ ਨੇ ਸਗਰ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਜਗ ਪਾਵਨੀ ਜਯਤਿ ਦੇਵਸਰਿ ਗਂਗ । ਜਯ ਸ਼ਿਵ ਜਟਾ ਨਿਵਾਸਿਨੀ ਅਨੁਪਮ ਤੁਂਗ ਤਰਂਗ ॥
Jaya jaya jaya jaga pavani jayati devasari gamga Jaya shiva jata nivasini anupama tumga taramga
ਅਰਥ:ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਗੰਗੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਦੀ! ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਨੁਪਮ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਮਨ।
ਜਯ ਜਗ ਜਨਨਿ ਅਘ ਖਾਨੀ, ਆਨਨ੍ਦ ਕਰਨਿ ਗਂਗ ਮਹਰਾਨੀ । ਜਯ ਭਾਗੀਰਥਿ ਸੁਰਸਰਿ ਮਾਤਾ, ਕਲਿਮਲ ਮੂਲ ਦਲਨਿ ਵਿਖਯਾਤਾ ।।
Jaya jaga janani agha khani, ananda karani gamga maharani Jaya bhagirathi surasari mata, kalimala mula dalani vikhayata
ਅਰਥ:ਜੈ ਜਗਜ੍ਜਨਨੀ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਮਹਾਰਾਣੀ! ਜੈ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਿ-ਮਾਤਾ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਵਿਖਿਆਤ।
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਹਨੁ ਸੁਤਾ ਅਘ ਅਨਨੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਕੀ ਮਾਤਾ ਜਗ ਜਨਨੀ । ਧਵਲ ਕਮਲ ਦਲ ਮਮ ਤਨੁ ਸਾਜੇ, ਲਖਿ ਸ਼ਤ ਸ਼ਰਦ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਛਵਿ ਲਾਜੇ ।।
Jaya jaya jaya hanu suta agha anani, bhishama ki mata jaga janani Dhavala kamala dala mama tanu saje, lakhi shata sharada chandra chhavi laje
ਅਰਥ:ਜੈ ਜਾਹ੍ਨਵੀ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਿਨੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਜਗਜ੍ਜਨਨੀ! ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੌ ਸ਼ਰਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾਵਾਂ ਦੀ ਛਬੀ ਵੀ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਹਨ ਮਕਰ ਵਿਮਲ ਸ਼ੁਚਿ ਸੋਹੈ, ਅਮਿਯ ਕਲਸ਼ ਕਰ ਲਖਿ ਮਨ ਮੋਹੈ । ਜਡਿਤ ਰਤ੍ਨ ਕਂਚਨ ਆਭੂਸ਼ਣ, ਹਿਯ ਮਣਿ ਹਾਰ, ਹਰਣਿਤਮ ਦੂਸ਼ਣ ।।
Vahana makara vimala shuchi sohai, amiya kalasha kara lakhi mana mohai Jadita ratna kamchana abhushana, hiya mani hara, haranitama dushana
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਰਮਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਗਰਮੱਛ ਵਾਹਨ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਜੜੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਣੀ-ਹਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।
ਜਗ ਪਾਵਨਿ ਤ੍ਰਯ ਤਾਪ ਨਸਾਵਨਿ, ਤਰਲ ਤਰਂਗ ਤਂਗ ਮਨ ਭਾਵਨਿ । ਜੋ ਗਣਪਤਿ ਅਤਿ ਪੂਜ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਾ, ਤਿਹੁਂ ਤੇ ਪ੍ਰਥਮ ਗਂਗ ਅਸ੍ਨਾਨਾ ।।
Jaga pavani traya tapa nasavani, tarala taramga tamga mana bhavani Jo ganapati ati pujya pradhana, tihum te prathama gamga asnana
ਅਰਥ:ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ਿਨੀ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤਰਲ, ਉੱਠਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਗਣਪਤੀ ਅਤਿ ਪੂਜ੍ਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕਮਣ੍ਡਲ ਵਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਪਂਕਜ ਸੁਖ ਸੇਵੀ । ਸਾਠਿ ਸਹਤ੍ਰ ਸਗਰ ਸੁਤ ਤਾਰਯੋ, ਗਂਗਾ ਸਾਗਰ ਤੀਰਥ ਧਾਰਯੋ ।।
Brahma kamandala vasini devi shri prabhu pada pamkaja sukha sevi Sathi sahatra sagara suta tarayo, gamga sagara tiratha dharayo
ਅਰਥ:ਹੇ ਦੇਵੀ ਜੋ ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ! ਤੁਸੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਗਮ ਤਰਂਗ ਉਠਯੋ ਮਨ ਭਾਵਨ, ਲਖਿ ਤੀਰਥ ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ ਸੁਹਾਵਨ । ਤੀਰਥ ਰਾਜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਕ੍ਸ਼ੈਵਟ, ਧਰਯੌ ਮਾਤੁ ਪੁਨਿ ਕਾਸ਼ੀ ਕਰਵਟ ।।
Agama taramga uthayo mana bhavana, lakhi tiratha haridvara suhavana Tiratha raja prayaga akshaivata, dharayau matu puni kashi karavata
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਗਮ ਤਰੰਗਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਵੇਖੋ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ। ਤੀਰਥਰਾਜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਕਸ਼ੈਵਟ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਸ਼ੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਵੱਲ ਮੁੜੇ।
ਧਨਿ ਧਨਿ ਸੁਰਸਰਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਕੀ ਸੀਢ़ੀ, ਤਾਰਣਿ ਅਮਿਤ ਪਿਤ੍ਰਿ ਪਦ ਪੀਢੀ । ਭਾਗੀਰਥ ਤਪ ਕਿਯੋ ਅਪਾਰਾ, ਦਿਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਬ ਸੁਰਸਰਿ ਧਾਰਾ ।।
Dhani dhani surasari svarga ki sidha़i, tarani amita pitri pada pidhi Bhagiratha tapa kiyo apara, diyo brahma taba surasari dhara
ਅਰਥ:ਧੰਨ ਧੰਨ ਹੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਿ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਪੌੜੀ, ਅਣਗਿਣਤ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲੀ! ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਅਪਾਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਸਰਿ ਦੀ ਧਾਰਾ ਛੱਡੀ।
ਜਬ ਜਗ ਜਨਨੀ ਚਲ੍ਯੋ ਲਹਰਾਈ, ਸ਼ਂਭੁ ਜਟਾ ਮਹਂ ਰਹ੍ਯੋ ਸਮਾਈ । ਵਰ੍ਸ਼ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤ ਗਂਗ ਮਹਰਾਨੀ, ਰਹੀਂ ਸ਼ਂਭੁ ਕੇ ਜਟਾ ਭੁਲਾਨੀ ।।
Jaba jaga janani chalyo laharai, shambhu jata maham rahyo samai Varsha paryanta gamga maharani, rahim shambhu ke jata bhulani
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਜਗਜ੍ਜਨਨੀ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਵਹੀ, ਤਦ ਸ਼ੰਭੁ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਰਹੀ। ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਗੰਗਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੀ, ਭੁੱਲੀ ਰਹੀ।
ਮੁਨਿ ਭਾਗੀਰਥ ਸ਼ਂਭੁਹਿਂ ਧ੍ਯਾਯੋ, ਤਬ ਇਕ ਬੂਂਦ ਜਟਾ ਸੇ ਪਾਯੋ । ਤਾਤੇ ਮਾਤੁ ਭਈ ਤ੍ਰਯ ਧਾਰਾ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਲੋਕ, ਨਭ ਅਰੁ ਪਾਤਾਰਾ ।।
Muni bhagiratha shambhuhim dhyayo, taba ika bumda jata se payo Tate matu bhai traya dhara, mrityu loka, nabha aru patara
ਅਰਥ:ਮੁਨੀ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਸ਼ੰਭੁ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਈ। ਉਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਬਣੇ — ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਲੋਕ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਲਈ।
ਗਈ ਪਾਤਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤਿ ਨਾਮਾ, ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਗਈ ਗਗਨ ਲਲਾਮਾ । ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਲੋਕ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਸੁਹਾਵਨਿ, ਕਲਿਮਲ ਹਰਣਿ ਅਗਮ ਜਗ ਪਾਵਨਿ ।।
Gai patala prabhavati nama, mandakini gai gagana lalama Mrityu loka jahnavi suhavani, kalimala harani agama jaga pavani
ਅਰਥ:ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗਏ; ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਗਗਨ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਬਣ ਕੇ ਗਏ। ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੁਹਾਵਨੀ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਹੋ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਮਲ ਹਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਗਮ ਜਗਤ-ਪਾਵਨੀ।
ਧਨਿ ਮਇਯਾ ਤਵ ਮਹਿਮਾ ਭਾਰੀ, ਧਰ੍ਮ ਧੁਰਿ ਕਲਿ ਕਲੁਸ਼ ਕੁਠਾਰੀ । ਮਾਤੁ ਪ੍ਰਭਾਵਤਿ ਧਨਿ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ, ਧਨਿ ਸੁਰਸਰਿਤ ਸਕਲ ਭਯਨਾਸਿਨੀ ।।
Dhani maiya tava mahima bhari, dharma dhuri kali kalusha kuthari Matu prabhavati dhani mandakini, dhani surasarita sakala bhayanasini
ਅਰਥ:ਧੰਨ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਧੁਰੀ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਕਲੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ। ਮਾਤਾ ਭਗਵਤੀ ਧੰਨ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਧੰਨ; ਧੰਨ ਦੇਵਸਰਿ, ਸਮੂਹ ਭੈ ਦੀ ਨਾਸ਼ਿਨੀ।
ਪਾਨ ਕਰਤ ਨਿਰ੍ਮਲ ਗਂਗਾਜਲ, ਪਾਵਤ ਮਨ ਇਚ੍ਛਿਤ ਅਨਨ੍ਤ ਫਲ । ਪੂਰਬ ਜਨ੍ਮ ਪੁਣ੍ਯ ਜਬ ਜਾਗਤ, ਤਬਹਿਂ ਧ੍ਯਾਨ ਗਂਗਾ ਮਹਂ ਲਾਗਤ ।।
Pana karata nirmala gamgajala, pavata mana ichchhita ananta phala Puraba janma punya jaba jagata, tabahim dhyana gamga maham lagata
ਅਰਥ:ਨਿਰਮਲ ਗੰਗਾਜਲ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਫਲ, ਮਨ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਜਦੋਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਮਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਈ ਪਗੁ ਸੁਰਸਰਿ ਹੇਤੁ ਉਠਾਵਹਿਂ, ਤਇ ਜਗਿ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਫਲ ਪਾਵਹਿਂ । ਮਹਾ ਪਤਿਤ ਜਿਨ ਕਾਹੁ ਨ ਤਾਰੇ, ਤਿਨ ਤਾਰੇ ਇਕ ਨਾਮ ਤਿਹਾਰੇ ।।
Jai pagu surasari hetu uthavahim, tai jagi ashvamedha phala pavahim Maha patita jina kahu na tare, tina tare ika nama tihare
ਅਰਥ:ਜੋ ਵੀ ਕਦਮ ਦੇਵਸਰਿ ਲਈ ਉਠਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਤਾਰ ਸਕਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਨੇ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਤ ਯੋਜਨਹੂ ਸੇ ਜੋ ਧ੍ਯਾਵਹਿਂ, ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਲੋਕ ਪਦ ਪਾਵਹਿਂ । ਨਾਮ ਭਜਤ ਅਗਣਿਤ ਅਘ ਨਾਸ਼ੈ, ਵਿਮਲ ਜ੍ਞਾਨ ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੈ ।।
Shata yojanahu se jo dhyavahim, nishchaya vishnu loka pada pavahim Nama bhajata aganita agha nashai, vimala jnana bala buddhi prakashai
ਅਰਥ:ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਦਾ ਪਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਗਿਆਨ, ਬਲ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਮਿ ਧਨ ਮੂਲ ਧਰ੍ਮ ਅਰੁ ਦਾਨਾ, ਧਰ੍ਮ ਮੂਲ ਗਂਗਾਜਲ ਪਾਨਾ । ਤਵ ਗੁਣ ਗੁਣਨ ਕਰਤ ਸੁਖ ਭਾਜਤ, ਗ੍ਰਿਹ ਗ੍ਰਿਹ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸੁਮਤਿ ਵਿਰਾਜਤ ।।
Jimi dhana mula dharma aru dana, dharma mula gamgajala pana Tava guna gunana karata sukha bhajata, griha griha sampatti sumati virajata
ਅਰਥ:ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੰਗਾਜਲ ਦਾ ਪਾਨ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਸੁਮਤੀ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ।
ਗਂਗਹਿਂ ਨੇਮ ਸਹਿਤ ਨਿਜ ਧ੍ਯਾਵਤ, ਦੁਰ੍ਜਨਹੂਂ ਸਜ੍ਜਨ ਪਦ ਪਾਵਤ । ਬੁਦ੍ਧਿਹੀਨ ਵਿਦ੍ਯਾ ਬਲ ਪਾਵੈ, ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਮੁਕ੍ਤ ਹ੍ਵੈ ਜਾਵੈ ।।
Gamgahim nema sahita nija dhyavata, durjanahum sajjana pada pavata Buddhihina vidya bala pavai, rogi roga mukta hvai javai
ਅਰਥ:ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਯਮ ਸਹਿਤ ਗੰਗਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁਰਜਨ ਵੀ ਸੱਜਣ ਦਾ ਪਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਹੀਣ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਬਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਂਗਾ ਗਂਗਾ ਜੋ ਨਰ ਕਹਹੀਂ, ਭੂਖੇ ਨਂਗੇ ਕਬਹੂਂ ਨ ਰਹਹੀਂ । ਨਿਕਸਤ ਕੀ ਮੁਖ ਗਂਗਾ ਮਾਈ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਦਾਬਿ ਯਮ ਚਲਹਿਂ ਪਰਾਈ ।।
Gamga gamga jo nara kahahim, bhukhe namge kabahum na rahahim Nikasata ki mukha gamga mai, shravana dabi yama chalahim parai
ਅਰਥ:ਜੋ ਨਰ 'ਗੰਗਾ ਗੰਗਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਭੁੱਖੇ-ਨੰਗੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਮੁਖ ਤੋਂ 'ਗੰਗਾ ਮਾਈ' ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਹੀ, ਯਮ ਕੰਨ ਦਬਾ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਂ ਅਧਿਨ ਅਧਮਨ ਕਹਂ ਤਾਰੇਂ, ਭਏ ਨਰ੍ਕ ਕੇ ਬਨ੍ਦ ਕਿਵਾਰੇ । ਜੋ ਨਰ ਜਪੈ ਗਂਗ ਸ਼ਤ ਨਾਮਾ, ਸਕਲ ਸਿਦ੍ਧ ਪੂਰਣ ਹ੍ਵੈ ਕਾਮਾ ।।
Maham adhina adhamana kaham tarem, bhae narka ke banda kivare Jo nara japai gamga shata nama, sakala siddha purana hvai kama
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਅਧਮ ਅਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੌ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਬ ਸੁਖ ਭੋਗ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਵਹਿਂ, ਆਵਾਗਮਨ ਰਹਿਤ ਹ੍ਵੈ ਜਾਵਹਿਂ । ਧਨਿ ਮਇਯਾ ਸੁਰਸਰਿ ਸੁਖਦੈਨੀ, ਧਨਿ ਧਨਿ ਤੀਰਥ ਰਾਜ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ।।
Saba sukha bhoga parama pada pavahim, avagamana rahita hvai javahim Dhani maiya surasari sukhadaini, dhani dhani tiratha raja triveni
ਅਰਥ:ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਵਾਗਮਨ (ਜਨਮ-ਮਰਨ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧੰਨ ਮਾਤਾ ਦੇਵਸਰਿ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਧੰਨ ਧੰਨ ਤੀਰਥਰਾਜ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ।
ਕਕਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਰਿਸ਼ਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ, ਸੁਨ੍ਦਰਦਾਸ ਗਂਗਾ ਕਰ ਦਾਸਾ । ਜੋ ਯਹ ਪਢ़ੈ ਗਂਗਾ ਚਾਲੀਸਾ, ਮਿਲੈ ਭਕ੍ਤਿ ਅਵਿਰਲ ਵਾਗੀਸਾ ।।
Kakara grama rishi durvasa, sundaradasa gamga kara dasa Jo yaha padha़ai gamga chalisa, milai bhakti avirala vagisa
ਅਰਥ:ਕਕਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਗੰਗਾ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਗੰਗਾ ਚਾਲੀਸਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਵਿਰਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਵਾਗੀਸ਼) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्री गंगा चालीसा ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਾਵਨ ਨਦੀ-ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਵਤਰਣ (ਭਗੀਰਥ ਦਾ ਤਪ, ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਸਗਰ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਗਾ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਆਰੋਗਤਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਦਸਹਿਰਾ, ਗੰਗਾ ਜਯੰਤੀ, ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਅਰਪਣ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ('ਓਮ ਜੈ ਗੰਗੇ ਮਾਤਾ') ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
श्री गंगा चालीसा ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅੱਗੇ ਬੈਠੋ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੰਗਾਜਲ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਰਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਚਾਲੀਸਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ। ਗੰਗਾ ਦਸਹਿਰਾ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਡੁਬਕੀ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री गंगा चालीसा ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ