વિભીષણકૃત હનુમત્ સ્તોત્રમ્
विभीषणकृत हनुमत् स्तोत्रम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
વિભીષણકૃત હનુમત્ સ્તોત્રમ્ ભગવાન હનુમાનની સ્તુતિમાં 24 શ્લોકોનું શક્તિશાળી સંસ્કૃત સ્તોત્ર છે, જેને વિભીષણ (રાવણના ધર્માત્મા ભાઈ)એ રચ્યું અને જે પરંપરાથી શ્રીસુદર્શનસંહિતામાં વિભીષણ-ગરુડ સંવાદ રૂપે મળે છે. દરેક શ્લોક હનુમાનને પ્રણામ કરે છે અને રામાયણમાં તેમના મહાન કાર્યો — લંકા દહન, સમુદ્ર લંઘન, લક્ષ્મણને સ્વસ્થ કરવા, રાક્ષસોનો વધ — સ્મરીને તેમને વિષ, રોગ, શત્રુ અને ભયના નાશક ગણાવે છે. તેની ફલશ્રુતિ કહે છે કે જે તેનો પાઠ કરે છે તે સર્વ પ્રકારના ભયથી મુક્ત થઈને સમસ્ત સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Sri Sudarshana Samhita (Vibhishana-Garuda dialogue) · Vibhishana (brother of Ravana, devotee of Rama) · Traditional (Puranic/Samhita literature)
According to tradition, after the great war of the Ramayana, Vibhishana — who had taken refuge in Rama and become king of Lanka — composed this hymn extolling Hanuman, the hero whose deeds had saved Lanka's righteous and destroyed its wicked. The stotra is preserved in the Sri Sudarshana Samhita as part of a dialogue in which it is recounted in connection with Garuda (Tarkshya), the divine eagle and vehicle of Vishnu. Vibhishana, who personally witnessed Hanuman burn Lanka, leap the ocean, and restore the stricken Lakshmana, packs each verse with these very feats, making the hymn both a remembrance of Hanuman's glory and a shield for the devotee.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
The hymn's own phala-shruti is its promised miracle: it declares that for one who recites this Hanuman stotra, 'there is nowhere any fear' — neither from lions, tigers and thieves, nor from poison, disease, royal punishment, malefic planets, fire, flood or famine — and that all spiritual powers come to rest in the palm of the devoted reciter's hand.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
નમો હનુમતે તુભ્યં નમો મારુતસૂનવે। નમઃ શ્રીરામભક્તાય શ્યામાસ્યાય ચ તે નમઃ॥૧॥
Namo hanumate tubhyam namo maarutasoonave, Namah shreeraamabhaktaaya shyaamaasyaaya cha te namah. (1)
અર્થ:हे हनुमान! आपको प्रणाम है, हे पवनपुत्र! आपको प्रणाम; श्रीराम के भक्त, श्यामवदन आपको प्रणाम है।
નમો વાનરવીરાય સુગ્રીવસખ્યકારિણે। લઙ્કાવિદાહનાર્થાય હેલાસાગરતારિણે॥૨॥
Namo vaanaraveeraaya sugreeva-sakhyakaarine, Lankaavidaahanaarthaaya helaasaagarataarine. (2)
અર્થ:वीर वानर, सुग्रीव से मित्रता कराने वाले, लंका दहन के निमित्त एवं अनायास ही समुद्र को लाँघ जाने वाले आपको प्रणाम।
સીતાશોકવિનાશાય રામમુદ્રાધરાય ચ। રાવણાન્તકુલચ્છેદકારિણે તે નમો નમઃ॥૩॥
Seetaashoka-vinaashaaya raamamudraadharaaya cha, Raavanaanta-kulacchedakaarine te namo namah. (3)
અર્થ:सीता के शोक का नाश करने वाले, राम की मुद्रिका धारण करने वाले, रावण एवं उसके कुल का संहार कराने वाले आपको बारम्बार प्रणाम।
મેઘનાદમખધ્વંસકારિણે તે નમો નમઃ। અશોકવનવિધ્વંસકારિણે ભયહારિણે॥૪॥
Meghanaada-makhadhvamsa-kaarine te namo namah, Ashokavana-vidhvamsa-kaarine bhayahaarine. (4)
અર્થ:मेघनाद (इन्द्रजित्) के यज्ञ का ध्वंस करने वाले आपको बारम्बार प्रणाम; अशोकवन का विध्वंस करने वाले एवं भय हरने वाले आपको प्रणाम।
વાયુપુત્રાય વીરાય આકાશોદરગામિને। વનપાલશિરશ્છેદલઙ્કાપ્રાસાદભઞ્જિને॥૫॥
Vaayuputraaya veeraaya aakaashodaragaamine, Vanapaalashirashcheda-lankaapraasaada-bhanjine. (5)
અર્થ:वीर पवनपुत्र, आकाशमार्ग से जाने वाले, वनरक्षकों का शिरश्छेद करने वाले एवं लंका के प्रासादों को तोड़ने वाले आपको प्रणाम।
જ્વલત્કનકવર્ણાય દીર્ઘલાઙ્ગૂલધારિણે। સૌમિત્રિજયદાત્રે ચ રામદૂતાય તે નમઃ॥૬॥
Jvalat-kanaka-varnaaya deergha-laangoola-dhaarine, Saumitri-jayadaatre cha raamadootaaya te namah. (6)
અર્થ:तपे हुए स्वर्ण के समान वर्ण वाले, दीर्घ पुच्छ धारण करने वाले, लक्ष्मण को विजय देने वाले रामदूत आपको प्रणाम।
અક્ષસ્ય વધકર્ત્રે ચ બ્રહ્મપાશનિવારિણે। લક્ષ્મણાઙ્ગમહાશક્તિઘાતક્ષતવિનાશિને॥૭॥
Akshasya vadhakartre cha brahmapaasha-nivaarine, Lakshmanaanga-mahaashakti-ghaata-kshata-vinaashine. (7)
અર્થ:अक्षकुमार का वध करने वाले, ब्रह्मपाश का निवारण करने वाले, लक्ष्मण के शरीर पर शक्ति-प्रहार से हुए घाव को नष्ट करने वाले आपको प्रणाम।
રક્ષોઘ્નાય રિપુઘ્નાય ભૂતઘ્નાય ચ તે નમઃ। ઋક્ષવાનરવીરૌઘપ્રાણદાય નમો નમઃ॥૮॥
Rakshoghnaaya ripughnaaya bhootaghnaaya cha te namah, Rikshavaanara-veeraugha-praanadaaya namo namah. (8)
અર્થ:राक्षसों, शत्रुओं एवं भूतों का नाश करने वाले आपको प्रणाम; ऋक्ष एवं वानर वीरों के समूह को प्राण देने वाले आपको बारम्बार प्रणाम।
પરસૈન્યબલઘ્નાય શસ્ત્રાસ્ત્રઘ્નાય તે નમઃ। વિષઘ્નાય દ્વિષઘ્નાય જ્વરઘ્નાય ચ તે નમઃ॥૯॥
Parasainya-balaghnaaya shastraastra-ghnaaya te namah, Vishaghnaaya dvishaghnaaya jvaraghnaaya cha te namah. (9)
અર્થ:शत्रुसेना के बल का नाश करने वाले, शस्त्र-अस्त्रों का नाश करने वाले आपको प्रणाम; विष, शत्रु एवं ज्वर का नाश करने वाले आपको प्रणाम।
મહાભયરિપુઘ્નાય ભક્તત્રાણૈકકારિણે। પરપ્રેરિતમન્ત્રાણાં યન્ત્રાણાં સ્તમ્ભકારિણે॥૧૦॥
Mahaabhaya-ripughnaaya bhakta-traanaika-kaarine, Paraprerita-mantraanaam yantraanaam stambhakaarine. (10)
અર્થ:महान् भयंकर शत्रुओं का नाश करने वाले, भक्तों की रक्षा करने में एकमात्र समर्थ, दूसरों द्वारा प्रेरित मन्त्रों एवं यन्त्रों का स्तम्भन करने वाले आपको प्रणाम।
પયઃપાષાણતરણકારણાય નમો નમઃ। બાલાર્કમણ્ડલગ્રાસકારિણે ભવતારિણે॥૧૧॥
Payah-paashaana-tarana-kaaranaaya namo namah, Baalaarka-mandala-graasa-kaarine bhavataarine. (11)
અર્થ:जल पर पाषाणों को तैराने वाले आपको प्रणाम; बाल सूर्यमण्डल को ग्रसने वाले एवं संसार-सागर से तारने वाले आपको प्रणाम।
નખાયુધાય ભીમાય દન્તાયુધધરાય ચ। રિપુમાયાવિનાશાય રામાજ્ઞાલોકરક્ષિણે॥૧૨॥
Nakhaayudhaaya bheemaaya dantaayudha-dharaaya cha, Ripumaayaa-vinaashaaya raamaajnaaloka-rakshine. (12)
અર્થ:नख ही जिनका आयुध है, ऐसे भीम, दन्त-आयुध धारण करने वाले, शत्रु की माया का नाश करने वाले, राम की आज्ञा से लोक की रक्षा करने वाले आपको प्रणाम।
પ્રતિગ્રામસ્થિતાયાથ રક્ષોભૂતવધાર્થિને। કરાલશૈલશસ્ત્રાય દ્રુમશસ્ત્રાય તે નમઃ॥૧૩॥
Pratigraama-sthitaayaatha raksho-bhootavadhaarthine, Karaalashaila-shastraaya drumashastraaya te namah. (13)
અર્થ:प्रत्येक ग्राम में स्थित रहकर राक्षसों एवं भूतों के वध हेतु तत्पर, विकराल शैल एवं वृक्षों को शस्त्र रूप में धारण करने वाले आपको प्रणाम।
બાલૈકબ્રહ્મચર્યાય રુદ્રમૂર્તિધરાય ચ। વિહઙ્ગમાય સર્વાય વજ્રદેહાય તે નમઃ॥૧૪॥
Baalaika-brahmacharyaaya rudramoorti-dharaaya cha, Vihangamaaya sarvaaya vajradehaaya te namah. (14)
અર્થ:अखण्ड ब्रह्मचारी, रुद्र का रूप धारण करने वाले, आकाशगामी, सर्वस्वरूप एवं वज्रदेह वाले आपको प्रणाम।
કૌપીનવાસસે તુભ્યં રામભક્તિરતાય ચ। દક્ષિણાશાભાસ્કરાય શતચન્દ્રોદયાત્મને॥૧૫॥
Kaupeenavaasase tubhyam raamabhakti-rataaya cha, Dakshinaashaa-bhaaskaraaya shata-chandrodayaatmane. (15)
અર્થ:केवल कौपीन धारण करने वाले, राम-भक्ति में निरत, दक्षिण दिशा के सूर्य के समान एवं सौ उदित चन्द्रमाओं के समान कान्ति वाले आपको प्रणाम।
કૃત્યાક્ષતવ્યથાઘ્નાય સર્વક્લેશહરાય ચ। સ્વામ્યાજ્ઞાપાર્થસઙ્ગ્રામસઙ્ખ્યે સઞ્જયધારિણે॥૧૬॥
Krityaakshata-vyathaaghnaaya sarvaklesha-haraaya cha, Svaamyaajnaa-paartha-sangraama-sankhye sanjaya-dhaarine. (16)
અર્થ:कृत्या (अभिचार) से उत्पन्न पीड़ा का नाश करने वाले, समस्त क्लेशों को हरने वाले, स्वामी की आज्ञा से संग्राम में संजय के समान सदा विजयी आपको प्रणाम।
ભક્તાન્તદિવ્યવાદેષુ સઙ્ગ્રામે જયદાયિને। કિલ્કિલાબુબુકોચ્ચારઘોરશબ્દકરાય ચ॥૧૭॥
Bhaktaanta-divyavaadeshu sangraame jayadaayine, Kilkilaa-bubuko-cchaara-ghorashabda-karaaya cha. (17)
અર્થ:वाद-विवाद एवं संग्राम में भक्तों को विजय देने वाले, 'किलकिल' एवं 'बुबुक' जैसे घोर शब्द करने वाले आपको प्रणाम।
સર્પાગ્નિવ્યાધિસંસ્તમ્ભકારિણે વનચારિણે। સદા વનફલાહારસન્તૃપ્તાય વિશેષતઃ॥૧૮॥
Sarpaagni-vyaadhi-samstambha-kaarine vanachaarine, Sadaa vanaphalaahaara-santriptaaya visheshatah. (18)
અર્થ:सर्प, अग्नि एवं व्याधि का स्तम्भन करने वाले, वनचारी, सदा एवं विशेष रूप से वनफलों के आहार से सन्तुष्ट रहने वाले आपको प्रणाम।
મહાર્ણવશિલાબદ્ધસેતુબન્ધાય તે નમઃ। વાદે વિવાદે સઙ્ગ્રામે ભયે ઘોરે મહાવને॥૧૯॥
Mahaarnava-shilaabaddha-setubandhaaya te namah, Vaade vivaade sangraame bhaye ghore mahaavane. (19)
અર્થ:महासागर पर शिलाओं का सेतुबन्ध करने वाले आपको प्रणाम। वाद, विवाद, संग्राम, घोर भय एवं महान् वन में —
સિંહવ્યાઘ્રાદિચૌરેભ્યઃ સ્તોત્રપાઠાદ્ ભયં ન હિ। દિવ્યે ભૂતભયે વ્યાધૌ વિષે સ્થાવરજઙ્ગમે॥૨૦॥
Simha-vyaaghraadi-chaurebhyah stotrapaathaad bhayam na hi, Divye bhootabhaye vyaadhau vishe sthaavarajangame. (20)
અર્થ:सिंह, व्याघ्र एवं चोरों आदि से इस स्तोत्र के पाठ से कोई भय नहीं रहता; दिव्य-भय, भूत-भय, व्याधि, स्थावर-जंगम विष में —
રાજશસ્ત્રભયે ચોગ્રે તથા ગ્રહભયેષુ ચ। જલે સર્વે મહાવૃષ્ટૌ દુર્ભિક્ષે પ્રાણસમ્પ્લવે॥૨૧॥
Raajashastra-bhaye chogre tathaa grahabhayeshu cha, Jale sarve mahaavrishtau durbhikshe praanasamplave. (21)
અર્થ:उग्र राजदण्ड एवं शस्त्र के भय में, ग्रहों के भय में, जल में, अग्नि में, महावृष्टि में, दुर्भिक्ष में एवं प्रलय में —
પઠેત્ સ્તોત્રં પ્રમુચ્યેત ભયેભ્યઃ સર્વતો નરઃ। તસ્ય ક્વાપિ ભયં નાસ્તિ હનુમત્સ્તવપાઠતઃ॥૨૨॥
Pathet stotram pramuchyeta bhayebhyah sarvato narah, Tasya kvaapi bhayam naasti hanumat-stava-paathatah. (22)
અર્થ:जो मनुष्य इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह सब ओर से भयों से मुक्त हो जाता है; इस हनुमत्स्तोत्र के पाठ से उसे कहीं भी भय नहीं रहता।
સર્વદા વૈ ત્રિકાલં ચ પઠનીયમિદં સ્તવમ્। સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા॥૨૩॥
Sarvadaa vai trikaalam cha pathaneeyam idam stavam, Sarvaan kaamaan avaapnoti naatra kaaryaa vichaaranaa. (23)
અર્થ:इस स्तोत्र का सदा त्रिकाल पाठ करना चाहिये; इससे मनुष्य समस्त कामनाओं को प्राप्त कर लेता है — इसमें कोई विचार (सन्देह) नहीं।
વિભીષણકૃતં સ્તોત્રં તાર્ક્ષ્યેણ સમુદીરિતમ્। યે પઠિષ્યન્તિ ભક્ત્યા વૈ સિદ્ધ્યસ્તત્કરે સ્થિતાઃ॥૨૪॥
Vibheeshanakritam stotram taarkshyena samudeeritam, Ye pathishyanti bhaktyaa vai siddhyas-tatkare sthitaah. (24)
અર્થ:विभीषण द्वारा रचित यह स्तोत्र गरुड (तार्क्ष्य) के द्वारा कहा गया; जो इसे भक्तिपूर्वक पढ़ेंगे, उनके हाथ में समस्त सिद्धियाँ स्थित रहेंगी।
॥ ઇતિ શ્રીસુદર્શનસંહિતાયાં વિભીષણગરુડસંવાદે વિભીષણકૃતં હનુમત્સ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshana-garuda-samvaade vibheeshanakritam hanumat-stotram sampoornam.
અર્થ:इस प्रकार श्रीसुदर्शनसंहिता के विभीषण-गरुड संवाद में विभीषणकृत हनुमत्स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
विभीषणकृत हनुमत् स्तोत्रम् પાઠના લાભ
Grants complete fearlessness — the phala-shruti declares the reciter is freed from fears 'on every side'
Traditionally recited for protection from enemies, lawsuits, weapons, thieves and wild animals
Believed to neutralize poison, fever and disease, as Hanuman is praised as 'vishaghna' and 'jvaraghna'
Protects against black magic (kritya), hostile mantras and yantras by 'stambhana' (paralysing) their power
Shields the devotee during travel, in fire, flood, famine and natural calamities
Counteracts malefic planetary (graha) influences and the fear they bring
Promised to bestow all desires and all spiritual accomplishments (siddhis) when recited daily with devotion
विभीषणकृत हनुमत् स्तोत्रम् જપ વિધિ
After bathing, sit before an image of Lord Hanuman and light a ghee or mustard-oil lamp; offer sindoor (vermilion) and red flowers. The stotra itself says it should be recited 'trikaalam' — three times a day (morning, midday and evening) — for full benefit. Recite the 24 verses clearly with devotion and trust in Hanuman's protection. In times of acute danger or fear, it may be recited immediately, as the hymn specifically promises freedom from every kind of fear. Maintaining purity, truthfulness and a sattvic diet during a 40-day recitation enhances its power.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ विभीषणकृत हनुमत् स्तोत्रम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ